II GZ 495/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 251/11 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 251/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odmówił K. B. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd pierwszej instancji przytaczając treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określającego przesłanki do wstrzymania wykonania aktu lub czynności stwierdził, że w niniejszej sprawie przesłanki te nie zachodzą z uwagi na charakter zaskarżonego do sądu rozstrzygnięcia organu administracji. Powołując się na ugruntowane orzecznictwo oraz stanowisko doktryny, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wstrzymanie wykonania decyzji dotyczy sytuacji gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Zaskarżona decyzja ZUS skutków takich nie wywołuje co oznacza, że nie jest aktem administracyjnym podlegającym wykonaniu, a tym samym nie ma możliwości wstrzymania jej wykonania. Zażaleniem K. B. zaskarżył powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie, wydanie orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania - zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168 ze zm.). W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja odmawiająca umorzenia należności potwierdziła nakaz wobec skarżącego określonego zachowania w postaci obowiązku zapłaty należności. Oznacza to, że skarżący w sytuacji gdy odmówiono mu zaskarżoną decyzją umorzenia należności, będzie musiał wykonać obowiązek nałożony wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Będzie to miało istotny i nieodwracalny skutek w postaci trwałego zagrożenia dla dalszej egzystencji skarżącego i jego rodziny. W ocenie skarżącego Sąd pierwszej instancji rozpoznając jego wniosek nie rozważył przesłanek wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji gdy wnioskodawcy nie zostanie udzielona tymczasowa ochrona, szczególnie w sytuacji gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazywał, iż umorzenie zaległości jest konieczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie znajduje usprawiedliwione podstawy. Błędnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że zaskarżona przez K. B. decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne nie jest aktem kwalifikującym się do wykonania. Jak sam Sąd wskazał wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji gdy akt wywołuje skutki materialnoprawne. Decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne jest ze swej natury decyzją kształtującą sytuację podmiotu w sferze finansowej. Kształtuje zatem jej sytuację materialną. W sytuacji gdy strona zobowiązana jest na mocy aktu administracyjnego do uregulowania należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a więc uiszczenia określonej kwoty z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia, decyzja odmawiająca umorzenia tych należności mieć będzie skutek w postaci ciągłości tego obowiązku. Strona nadal będzie zobowiązaną do spełnienia tego świadczenia. Decyzja umarzająca należności natomiast wywoła przerwanie tego stosunku. Strona niejako zwolniona zostanie z konieczności uregulowania niezapłaconych należności na rzecz ZUS. Oznacza to, że decyzja pozytywna lub negatywna dla strony mieć będzie wpływ na jej sytuację, tak pod względem prawnym jaki i faktycznym. Wywoływać będzie bowiem skutki materialnoprawne odnoszące się do istniejącego po stronie wnioskującego obowiązku uregulowania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Skoro jak ustalono to powyżej, decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne ma charakter materialnoprawny, a więc wywołuje określone dla strony skutki, może stać się ona przedmiotem wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że Sąd w przypadku sformułowania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinien dokonać jego oceny pod kątem przesłanek wymienionych w powołanym przepisie. Powinien zatem rozważyć, czy w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji istnieje w stosunku do wnioskodawcy możliwość wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powinien również wziąć pod uwagę spełnienie obowiązków jakie powołany przepis nakłada na stronę w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Rzeczą Sądu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie dokonanie oceny wniosku K. B. o wstrzymanie wykonania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.