II OZ 753/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 9 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2011 roku, sygn. akt II SA/Sz 374/11 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] lutego 2011 r., [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2011 roku (sygn. akt II SA/Sz 374/11), wydanym na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwanej "p.p.s.a.", pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd podał, że J. M. w dniu [...] maja 2011 r. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów związanych z wpisem sądowym. Ponieważ wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu, zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2011 r. skarżąca została wezwana do usunięcia tego braku w terminie 7 dni. Pismo z formularzem zostało skarżącej doręczone w dniu 8 czerwca 2011 r., a więc termin do nadesłania wypełnionego druku upłynął w dniu 15 czerwca 2011 r. J. M. przesłała wypełniony formularz w dniu 16 czerwca 2011 r., tj. z uchybieniem terminu, nie załączając do formularza wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżąca J. M. wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku. Podniosła, że rozstrzygnięcie Sądu jest rażąco krzywdzące i niesprawiedliwe. Wskazała, że przedmiotowe pismo zawierające wezwanie do usunięcia braków formalnych zostało odebrane w dniu 8 czerwca 2011 r., jednakże osoba, która odebrała pismo nie poinformowała skarżącej o dacie odbioru. J. M. podkreśliła, iż była przekonana, że termin do złożenia wniosku upływa z dniem 16 czerwca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór wniosku został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Niezachowanie określonego w art. 252 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 tej ustawy, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., ONSAiWSA 2008/5/74, ZNSA 2008/5/123, Prok.i Pr.-wkł. 2008/11/54). Jeżeli wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony przez osobę fizyczną na urzędowym formularzu, przesyła się stronie formularz w celu jego wypełnienia ( § 2 ust. 3 rozporządzenia ). W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, umożliwia art. 257 p.p.s.a. W myśl tego przepisu pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania ma miejsce, gdy strona złożyła wniosek w innej formie niż na urzędowym formularzu jak również gdy strona nie uzupełniła w zakreślonym przez sąd terminie braków wniosku, uniemożliwiając tym samym ocenę możliwości płatniczych lub zakresu wniosku. W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uzupełniania braków wniosku o przyznanie prawa pomocy m. in. przez złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPF - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania - zostało doręczone skarżącej w dniu 8 czerwca 2011 roku. Termin do uzupełnienia braków wniosku biegł zatem od dnia 9 czerwca 2011 r. i upłynął w dniu 15 czerwca 2011 r. Skarżąca wypełniony formularz przesłała do Sądu w dniu 16 czerwca 2011 r. w więc z uchybieniem przepisanego terminu. Skarżąca wprawdzie uzupełniła braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże nie zachowała przepisanego terminu. Jednocześnie do wypełnionego formularza skarżąca nie załączyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Rygor przewidziany w art. 257 p.p.s.a. ma charakter zobiektywizowany, a termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem ustawowym i nie może być skracany, ani przedłużany. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie pozostawił wniosek J. M. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zaznaczyć należy, iż w sytuacji określonej w art. 257 w związku z art. 49 § 1 i art. 252 p.p.s.a. Sąd badając, czy czynność procesowa została dokonana w terminie ustawowym nie jest uprawniony do badania przyczyn ewentualnego uchybienia temu terminowi. Skutki uchybienia terminu mają bowiem charakter obiektywny, niezależny od okoliczności leżących po stronie dokonującego czynności procesowej z uchybieniem terminu. Istnieje wprawdzie możliwość uchylenia się od skutków nie dokonania czynności procesowej w terminie /bez winy strony/, jednakże w odrębnym postępowaniu, którego wszczęcie uzależnione jest od wniosku strony o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. W ewentualnym wniosku o przywrócenie terminu, strona może podać okoliczności, które jej zdaniem spowodowały uchybienie terminu bez winy strony. Przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego jest zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny nie może w tym postępowaniu oceniać przyczyn uchybienia terminu i orzekać w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe kwestie, wychodzące poza zakres niniejszego postępowania zażaleniowego, pozostają poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nadto nadmienić należy, iż pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a., nie stanowi jego merytorycznego rozstrzygnięcia, a zatem ponowne wniesienie takiego wniosku we właściwej formie będzie podstawą do jego rozpoznania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji