I FZ 267/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, , , po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 339/11, odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 1 marca 2011 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 14 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 339/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu wniosku M. P. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. 2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 23 stycznia 2012 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał zasadności swojego wniosku. Od postanowienia referendarza strona złożyła sprzeciw, wskazując, że jedynym źródłem dochodu skarżącego jest dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto, skarżący zamieszkuje z bratem i matką, która otrzymuje emeryturę. Matka posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego; spłaca kredyt w kwocie 12.000,00 zł. Koszty bieżącego utrzymania skarżącego oraz jego rodziny, opłaty, koszty wyżywienia, leków pochłaniają całość dochodów strony i jego rodziny, co przy braku innych źródeł dochodu nie pozwala na pokrycie kosztów sądowych. Rozpatrując złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd wezwał pełnomocnika wnioskodawcy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.) do uzupełnienia złożonego wniosku. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie ustosunkował się do wezwania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – nie przedstawił dokumentów o które był wzywany. Tym samym podważył wiarygodność prezentowanej argumentacji. W ocenie Sądu, skarżący nie przedstawił rzetelnych informacji o stanie majątkowym i osiąganych dochodach. Wobec powyższego w oparciu o dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożone dokumenty źródłowe, nie była możliwa ocena jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego, zarzucono naruszenie art., 246 § 1 ust. 2 w zw. z art. 252 § 1 i 2 oraz art. 255 u.p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie oraz rodziny. Wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu środka zaskarżenia wskazano, że skarżący został zwolniony od kosztów sądowych w połowie, co nie stało na przeszkodzie wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o zwolnienie od pozostałej części wpisu. Podkreślono, że wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów ma tylko uzupełnić wniosek oraz określić w sposób klarowny stan majątkowy skarżącego, przy czym nie jest niezbędne przedłożenie przez stronę wszystkich dokumentów, do których jest wzywana. Wyrażono również zdanie, że dokumenty do których przedłożenia wzywał Sąd są tylko przykładami dokumentów, które mogą pomóc w rozstrzygnięciu wniosku. Sąd, odmawiając przyznania prawa pomocy, nie wziął pod uwagę, że treść oświadczenia zawartego we wniosku z 19 stycznia 2012 r. oraz dokumenty źródłowe w postaci dokumentacji medycznej, dołączonej przez skarżącego do wniosku w pełni charakteryzowały ciężką sytuację finansową skarżącego. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 4.2. Przypomnieć należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który rozpoznawał Sąd pierwszej instancji był kolejnym wnioskiem w sprawie. Postępowanie wywołane wcześniejszym wnioskiem zostało zakończone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt I Sa/Bd 339/11, gdzie przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w połowie. Na wymienione postanowienie nie składano zażalenia. W postanowieniu z dnia 23 stycznia 2012 r. referendarz sądowy odnotował ten fakt. Zauważył, że dane zawarte w formularzu PPF z dnia 19 stycznia 2012r. były niemal identyczne z danymi zawartymi w formularzu PPF z dnia 26 sierpnia 2011r. Konkluzją tego było stwierdzenie, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uległa istotnej zmianie. Uznał również, że z dołączonych do formularza PPF z dnia 19 stycznia 2012r. kserokopii dokumentacji medycznej nie wynikało aby sytuacja zdrowotna skarżącego była zła. W sprzeciwie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego, od wymienionego postanowienia referendarza, zawarto stwierdzenia odnoszące się do trudnej sytuacji majątkowej skarżącego ale również wskazano, na nie przeprowadzenie pogłębionej analizy oświadczenia skarżącego jak i nie nieskorzystanie z trybu art. 255 u.p.p.s.a. tj. żądania od skarżącego dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. 4.3. W kontekście przywołanej chronologii postępowania oraz dotychczasowych zarzutów pełnomocnika skarżącego co do błędnej oceny sytuacji majątkowej jak i nieskorzystania z trybu określonego w art. 255 u.p.p.s.a. podniesiony w rozpatrywanym zażaleniu zarzut naruszenia wymienionej regulacji jest niezrozumiały. Wypada bowiem zauważyć, że w sprzeciwie od referendarza sądowego podnoszono brak wezwania strony o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe celem zobrazowania sytuacji majątkowej skarżącego. Gdy Sąd skorzystał z możliwości jaką daje mu art. 255 u.p.p.s.a. i wezwał o dodatkowe oświadczenia i dokumenty to skarżący nie uczynił zadość wezwaniu. W zażaleniu zaś kwestionuje jego słuszność. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wezwanie Sądu pierwszej w trybie art. 255 u.p.p.s.a. było prawidłowe. Wymieniona regulacja uprawniała Sąd do takiego postępowania, zwłaszcza gdy zważy się, że podane we wniosku informacje były de facto powtórzeniem oświadczeń zawartych w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy. W doktrynie podkreśla się, że jeśli Sąd ma wątpliwości co do informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy to powinien korzystać z dyspozycji art. 255 u.p.p.s.a. Postępowanie uzupełniające co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony należy bowiem przeprowadzić w każdym przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości (J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 333). W sprawie należy mieć również na uwadze, że załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty stanowiły dokumentację medyczną. Trudno na jej podstawie ocenić rzeczywistą sytuację majątkową skarżącego jak i to, czy w tym zakresie wystąpiły istotne zmiany okoliczności sprawy – czego wymaga art. 165 u.p.p.s.a. 4.4. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.