I SA/Go 549/11

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-09-14

Skład orzekający: Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia WSA Joanna Wierchowicz, Sędzia WSA Dariusz Skupień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prezes zarządu spółdzielni, będącej jednoosobowym organem zarządu, może samodzielnie składać oświadczenia woli w imieniu spółdzielni, w tym podpisywać wnioski o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, pomimo zapisów w KRS i statucie wskazujących na reprezentację łączną?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że prezes zarządu spółdzielni, której zarząd jest jednoosobowy, jest uprawniony do samodzielnego reprezentowania spółdzielni i składania oświadczeń woli w jej imieniu. Przepis art. 54 § 1 Prawa spółdzielczego wprowadza zasadę reprezentacji łącznej jedynie w przypadku zarządu wieloosobowego. W spółdzielniach o zarządzie jednoosobowym oświadczenia woli składa samodzielnie prezes. Odmienna interpretacja pozbawiałaby spółdzielnie o zarządzie jednoosobowym zdolności działania.
Stan faktyczny
Spółdzielnia złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego. Organ wezwał do uzupełnienia wniosku o pełnomocnictwo lub inny dokument potwierdzający prawo do samodzielnego występowania prezes zarządu. Spółdzielnia uzupełniła wniosek, jednak organ pozostawił go bez rozpatrzenia, uznając, że pełnomocnictwo nie zostało prawidłowo udzielone, a reprezentacja spółdzielni wymaga współdziałania dwóch członków zarządu lub jednego członka zarządu i pełnomocnika, zgodnie z zapisami KRS i statutu. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, argumentując, że prezes zarządu jest umocowana do samodzielnego składania oświadczeń woli.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Ministra Finansów i zasądzono od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego bez rozpatrzenia 1. Uchyla zaskarżone postanowienie. 2. Zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 21 grudnia 2011r. Spółdzielnia [...] złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług. Do wniosku załączyła odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, że do reprezentowania spółdzielni uprawniony jest jej zarząd a "oświadczenia woli za spółdzielnię składa dwóch członków zarządu lub jeden członek zarządu i pełnomocnik działający na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa". W skład zarządu wchodzi jedynie M.A. będąca jego prezesem. Działający z upoważnienia Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej wezwał wnioskodawcę m. in. do uzupełnienia wniosku o stosowne pełnomocnictwo lub inny dokument, z którego wynika prawo do samodzielnego występowania M.A. w imieniu Spółdzielni lub o brakujący podpis oraz imię i nazwisko drugiej osoby upoważnionej do reprezentowania Spółdzielni. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca przesłał do organu wniosek podpisany dodatkowo przez R.D., załączając udzielone mu przez M.A. pełnomocnictwo do składania oświadczeń woli w imieniu Spółdzielni. Postanowieniem z [...] marca 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej pozostawił wniosek Spółdzielni o wydanie interpretacji indywidualnej bez rozpatrzenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że złożone przez Spółdzielnię pełnomocnictwo nie zostało udzielone prawidłowo, gdyż zawiera podpis tylko jednego z członków zarządu a na jego prawidłowość nie wpływa okoliczność, że zarząd składa się z jednej osoby. Dnia [...] kwietnia 2011r. Spółdzielnia [...] złożyła zażalenie od powyższego orzeczenia argumentując, że wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej został podpisany w sposób prawidłowy i zgodny z załączonym do zażalenia statutem Spółdzielni. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazał, że wpisany do KRS sposób reprezentacji Spółdzielni jest powtórzonym zapisem z art. 54 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (t. jedn. Dz. U. z 2003 r. NR 188, poz. 1848 ze zm.) – zwanej dalej "Prawem spółdzielczym". Oznacza to zdaniem organu, że zapisy odnoszą się do zarządu wieloosobowego. Zatem w przypadku wybrania kolegialnego sposobu reprezentacji Spółdzielni udzielenie w sposób skuteczny pełnomocnictwa w jej imieniu, musiałoby polegać na złożeniu określonego oświadczenia woli przez dwóch członków zarządu, lub też przez jednego członka zarządu i jednego – wcześniej już ustanowionego – pełnomocnika. Wiążące dla organu są zapisy KRS, w którym w sposób wyraźny wskazano, że organ spółdzielni jest reprezentowany kolegialnie. Skuteczne składanie oświadczeń woli tylko przez prezesa zarządu, wystąpiłoby w sytuacji ustanowienia zarządu jednoosobowego oraz ujawnienia tego faktu w KRS. Od powyższego postanowienia Spółdzielnia [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Uzasadniając swoje stanowisko podniosła, że zgodnie z art. 48 Prawa spółdzielczego "Zarząd kieruje działalnością spółdzielni i reprezentuje ją na zewnątrz". Z kolei zgodnie z art. 49 tej ustawy skład i liczbę członków zarządu określa statut. Z mocy § 19 ust. 1 statutu Spółdzielni, zarząd składa się z Prezesa wybranego przez Radę Nadzorczą na czas nieokreślony. Skoro prawidłowo wybranym Prezesem zarządu jest obecnie M.A. – to jest ona umocowana do składania oświadczeń woli w imieniu Spółdzielni. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Rozstrzygnięcie sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy prezes zarządu Spółdzielni [...] może samodzielnie składać oświadczenia woli w jej imieniu. Na to pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 49 § 1 Prawa spółdzielczego, w spółdzielniach "skład i liczbę członków zarządu określa statut. Statut może przewidywać zarząd jednoosobowy, którym jest prezes...". Z kolei § 19 pkt 1 statutu Spółdzielni [...] stanowi, że "zarząd składa się z Prezesa wybranego przez Radę Nadzorczą na czas określony". Zestawienie tych dwóch zapisów wskazuje w sposób nie pozostawiający wątpliwości, że zarząd strony skarżącej jest jednoosobowy i taki skład tego organu jest zgodny z prawem. Równocześnie poza sporem pozostaje okoliczność, że prezesem zarządu Spółdzielni jest M.A.. Przyczyną kontrowersji pomiędzy organem a stroną skarżącą jest sposób reprezentacji Spółdzielni wynikający z odpisu aktualnego z rejestru przedsiębiorców KRS oraz statutu Spółdzielni. Z pierwszego dokument wynika, że "oświadczenia woli za spółdzielnię składa dwóch członków zarządu lub jeden członek zarządu i pełnomocnik działający na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa". Zgodnie z §19 pkt 4 podp. "a" statutu spółdzielni "oświadczenia woli za Spółdzielnię składa Zarząd i pełnomocnik lub dwóch pełnomocników". Nie dociekając przyczyn rozbieżności pomiędzy zacytowanymi zapisami stwierdzić można, że obydwa wynikają z art. 54 § 1 Prawa spółdzielczego zgodnie z którym, "oświadczenia woli za spółdzielnię składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i pełnomocnik. W spółdzielniach o zarządzie jednoosobowym oświadczenie woli mogą składać również dwaj pełnomocnicy". Zdaniem Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę, powyższy przepis wprowadza zasadę reprezentacji łącznej ale jedynie w wypadku zarządu wieloosobowego. W spółdzielniach o zarządzie jednoosobowym, oświadczenia woli składa samodzielnie prezes, ewentualnie dwaj pełnomocnicy. Odmienna interpretacja tego przepisu pozbawiałaby spółdzielnie o zarządzie jednoosobowym zdolności działania. Skoro każde oświadczenie woli w imieniu spółdzielni wymagałoby współdziałania jedynego członka zarządu i pełnomocnika, to niemożliwym byłoby ustanowienie pełnomocnika. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że M.A. jest uprawniona do samodzielnego reprezentowania strony skarżącej. Dla tej oceny nie mają znaczenia zapisu statutu spółdzielni i odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców, które należy uznać za wewnętrznie sprzeczne. Tym samym wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej podpisany jedynie przez prezesa zarządu Spółdzielni [...] należy uznać za spełniający wymogi z art. 14b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Wskazać również należy, że ewentualna niepewność co do ilości członków zarządu strony skarżącej znajduje swoje wyjaśnienie w statucie przedłożonym wraz z zażaleniem z [...] marca 2011 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Skarbowej powinien wziąć pod uwagę dokonaną przez Sąd interpretację art. 54 § 1 Prawa spółdzielczego oraz § 19 pkt 4 podp. "a" statutu Spółdzielni. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 tej ustawy. /-/ J. Wierchowicz /-/ J. Grzęda /-/ D. Skupień

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło