I SA/Wa 740/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2011 r. sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego K. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu zażalenia K. N. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] odmawiające uznania go jako strony postępowania zakończonego wydaniem przez [...] Konserwatora Zabytków decyzji z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]udzielającej pozwolenia na rozbiórkę budynku przy ul. [...] w P. oraz wydania poświadczonych odpisów wniosku inwestora i powyższej decyzji postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Decyzją nr [...] z dnia [...].03.2010 r. działając na wniosek M. S., kierownik delegatury w P. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L. udzielił pozwolenia na rozbiórkę budynku przy ul. [...] w P. zgodnie z załączonym projektem. Pismem z dnia 16.06.2010 r. K. N. zwrócił się do organu konserwatorskiego pierwszej instancji z wnioskiem o "uznanie mojego prawa jako strony" w w/w postępowaniu oraz "o wydanie poświadczonych odpisów: wniosku inwestora M. S. i decyzji nr [...]". Działając na podstawie art. 123 § 2 kpa Kierownik Delegatury w P. postanowieniem z dnia [...].06.2010 r. odmówił uznania K. N. jako strony postępowania zakończonego wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...].03.2010 r. udzielającej pozwolenia na rozbiórkę budynku przy ul. [...] w P. oraz wydania poświadczonych odpisów wniosku inwestora i w/w decyzji. Jednocześnie pouczył stronę o możliwości wniesienia zażalenia do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. Stosując się do pouczenia, zażalenie wniósł K. N. Po przeanalizowaniu akt sprawy organ drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 141 § 1 kpa zażalenie przysługuje stronie na wydane w toku postępowania postanowienie, gdy kodeks tak stanowi. Dlatego też zdaniem organu odwoławczego zażalenie jest niedopuszczalne, jeżeli postanowienie zostało wydane w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie przewidują możliwości złożenia zażalenia, postanowienie nie weszło do obrotu prawnego (a więc mimo, że zostało wydane nie zostało stronie doręczone lub ogłoszone) albo gdy czynność organu administracji państwowej nie jest postanowieniem, a stanowi np. czynność materialno-techniczną. Zaskarżone postanowienie dotyczy nieuwzględnienia wniosku K. N. o uznanie go za stronę postępowania zakończonego decyzją nr [...] z dnia [...].03.2010 r. oraz nie wydania niepoświadczonych odpisów: wniosku inwestora oraz w/w decyzji i zostało wydane na podstawie art. 123 § 2 kpa. W świetle przepisów kpa na postanowienie takie nie przysługuje stronie zażalenie, natomiast zgodnie z art. 142 kpa, strona może zaskarżyć takie postanowienie tylko w odwołaniu od decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji błędnie pouczył stronę o przysługującym jej prawie wniesienia zażalenia, jednakże sytuacja taka nie może dawać stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Zdaniem organu zgodnie z art. 134 w związku z art. 144 kpa zażalenie na postanowienie wydane w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, które nie przewidują możliwości złożenia zażalenia, jest niedopuszczalne, a osobie która uważa się za stronę postępowania zakończonego decyzją ostateczną, w którym bez własnej winy nie brała udziału, przysługuje na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 147 kpa wniosek o wznowienie postępowania. Natomiast prawo wglądu do dokumentów urzędowych reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zmianami). Na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. N. podnosząc w niej między innymi, że to na organie ciąży obowiązek poinformowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ich prawa lub obowiązki, a także czuwanie nad tym aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa lub błędnego pouczenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia przez skarżącego wniosku o wydanie uwierzytelnionej kopii wniosku inwestora M. S. oraz decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2010 r. dotyczącej pozwolenia na rozbiórkę budynku położonego w P. przy ul. [...] oraz uznanie go jako stronę postępowania zakończonego powyższą decyzją. W zakresie udostępnienia stronie akt postępowania administracyjnego obowiązujące przepisy art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują dwa odrębne stany faktyczno-prawne i związane z nimi obowiązki organu administracji oraz odpowiednie uprawnienia strony. Zgodnie z § 1 powołanego artykułu organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie (jej pełnomocnikowi) przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów, natomiast w myśl § 2 tego artykułu strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Przepis art. 73 § 1 kpa przewiduje zasadę nieskrępowanego udziału strony w każdym stadium postępowania administracyjnego poprzez prawo do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów. Powyższe uprawnienie jest wyłączone jedynie w sytuacji, gdy postanowienie administracyjne dotyczy spraw objętych ochroną tajemnicy państwowej, a także w sytuacji, gdy akta zostaną wyłączone przez organ administracji państwowej ze względu na ważny interes państwowy (art. 74 kpa). Poza sporem jest, że przedmiotowa sprawa nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w art. 74 kpa. Z treści art. 73 § 1 kpa wyraźnie wynika, że prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i § 2 kpa przysługuje wyłącznie podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Stąd organ rozpatrujący wniosek, mający oparcie w powołanym przepisie, musi w pierwszej kolejności dokonać ustalenia, czy wnioskodawca legitymuje się przymiotem strony. Natomiast każda odmowa wydania uwierzytelnionych odpisów żądanych przez wnioskodawcę dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zgodnie z art. 74 § 2 kpa musi nastąpić w drodze postanowienia na które przysługuje zażalenie. Ponadto wskazać należy, iż przepis art. 74 § 2 kpa odnosi się do wszystkich przypadków odmowy realizacji żądań przewidzianych w art. 73 kpa, a nie tylko ze względu na przepis art. 74 § 1 kpa na co mogłaby wskazywać systematyka wewnętrzna komentowanego przepisu (M. Jaśkowska, A. Wróbel, KPA, Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2005, str. 470). Jeżeli więc ktokolwiek wystąpi do organu o wydanie odpisu (kserokopii) z akt sprawy, to nigdy nie powstanie stan bezprzedmiotowości tej kwestii, lecz w każdym przypadku odmowy należy wydać postanowienie odmowne, gdyż jedynie ono służy wyrażeniu stanowiska organu o bezpodstawności żądania. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że organ pierwszej instancji odmówił uznania skarżącego jako strony postępowania dotyczącego nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] oraz wydania poświadczonych odpisów wniosku inwestora i decyzji z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w prawidłowej formie procesowej tj. postanowienia, prawidłowo też pouczył K. N. o możliwości złożenia odwołania od tego postanowienia poprzez złożenie zażalenia. Wprawdzie organ ten w postanowieniu z dnia [...] lipca 2010 r. powołał błędną podstawę prawną (art. 123 kpa nie ma w tej sprawie zastosowania), ale treść rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienie nie budzi wątpliwości. Natomiast Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego błędnie uznał, że na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2010 r. nie przysługuje zażalenie i stwierdził jego niedopuszczalność, zamiast rozpatrzyć zażalenie i skontrolować zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji pod względem merytorycznym. Przepisy art. 134, art. 144 i art. 123 § 2 kpa nie mają bowiem w przedmiotowej sprawie zastosowania. Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego weźmie pod uwagę powyższe stanowisko Sądu. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.