II OZ 48/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Op 220/11 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II SA/Op 220/11 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia odmownej decyzji w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Op 220/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 86 § 1, art. 87 § 1 i art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odrzucił wniosek K. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 września 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, iż wyrokiem z dnia 20 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę K. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia odmownej decyzji w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Wyrok powyższy uprawomocnił się z dniem 21 października 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) odrzucił wniosek K. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. Jak wskazał Sąd, w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd I instancji podał, iż powyższe postanowienie wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Pismem z dnia 23 listopada 2011r. K. K. zwróciła się o przywrócenie prawa "do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2011 r." Odpowiedzi na powyższe "zażalenie" udzielono skarżącej pismem z dnia 3 listopada 2011r., nr [...], które to pismo doręczone zostało K. K., do rąk dorosłego domownika – wnuczki Katarzyny K., w dniu 7 listopada 2011r. O powyższym świadczy adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. W piśmie z dnia 24 listopada 2011r. skarżąca ponowiła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w odpowiedzi na pisma skarżącej z dnia 23 listopada 2011r. i z dnia 24 listopada 2011r. poinformował, iż: od wyroku tut. Sądu nie służy zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego; służy tylko skarga kasacyjna; termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął w związku z niewystąpieniem przez skarżącą w terminie 7 dni o uzasadnienie wyroku; pouczenie doręczone skarżącej wraz z postanowieniem o sprostowaniu wyroku dotyczyło uzasadnienia postanowienia, a nie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie Sąd pouczył, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) nie przewidują instytucji przywrócenia prawa do złożenia zażalenia lub skargi kasacyjnej. Pouczył także o treści art. 87 przywołanej ustawy. Powyższe pismo doręczono skarżącej w dniu 5 grudnia 2011r., do rąk dorosłego domownika – synowej J. K. W dniu 11 grudnia 2011r. zostało złożone osobiście w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu pismo procesowe z dnia 11 grudnia 2011r., podpisane przez radcę prawnego Kazimierza W., działającego z upoważnienia skarżącej, domagającego się "przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej". W uzasadnieniu wniosku powtórzono argumenty przywołane przez K. K. w pismach z dnia 23 listopada 2011r. i z dnia 24 listopada 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odrzucając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku podkreślił, iż skarżąca dowiedziała się o wyroku i jego prawomocności z pisma Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 listopada 2011r., nr [...], które zostało jej doręczone w dniu 7 listopada 2011r. Od tego dnia zatem skarżąca powzięła wiadomość o uchybieniu przez nią terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie zapadłego w sprawie wyroku. W związku z tym od tego dnia liczyć należało termin siedmiodniowy na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 20 września 2011r. Termin ten upłynął w dniu 14 listopada 2011r. Tymczasem przedmiotowy wniosek skarżąca wniosła w dniu 23 listopada 2011r., a żądanie to zostało następnie potwierdzone przez nią ponownie w piśmie z dnia 24 listopada 2011r. i przez pełnomocnika skarżącej, w piśmie z dnia 11 grudnia 2011r. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosła K. K., reprezentowana przez radcę prawnego Kazimierza W. W zażaleniu wniesiono o rozpoznanie zaszłości stanowiącej przyczynę niedopełnienia przez skarżącą formalności proceduralno – sądowych i uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniesiono, iż K. K. jest osobą ruchowo niepełnosprawną. Pisma procesowe sporządzali na jej prośbę głównie społeczni działacze Stowarzyszenia P.P. w Opolu, bądź wiejscy pisarze stosownie do życzenia skarżącej. Pełnomocnik podniósł również, iż dwukrotnie Sąd w Opolu uchylał decyzje organu i po każdej rozprawie przysyłano skarżącej odpisy wyroków i przez analogię takiego wyroku oczekiwała po rozprawie sądowej z dnia 20 września 2011 r. Po upływie miesiąca bezskutecznego oczekiwania zniecierpliwiona zadzwoniła do sekretariatu Sądu z zapytaniem o sposób rozstrzygnięcia jej skargi i w ten sposób uzyskała wiadomość, iż jej skarga została oddalona i sprawa jest ostatecznie załatwiona. Nie wiedząc co ma uczynić podjęła szereg czynności, tj. napisała zażalenie do Prezesa WSA w Opolu, następnie wystąpiła z prośbą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przywrócenie jej terminu do prawa otrzymania uzasadnienia wyroku z dnia 20 września 2011 r. Nadto podkreślono, iż niewiedza skarżącej w kwestii obowiązujących rygorów sądowych, terminów zawitych i jej niepełnosprawności należałoby potraktować skarżącą z dużą dozą wyrozumiałości, tym bardziej, iż obieg korespondencji sądowej był bardzo wydłużony i przewlekły. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej przepisy powyższe zostały zastosowane w sposób prawidłowy. Wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku podlegał odrzuceniu jako spóźniony na podstawie art. 88 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż skarżąca otrzymała zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 20 września 2011 r., czego dowodem jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki podpisane przez skarżącą osobiście w dniu 1 sierpnia 2011 r. Najistotniejszym w niniejszym zawiadomieniu są zawarte pouczenia, z których skarżąca z łatwością mogła wywieść, jakie są konsekwencje niestawiennictwa na rozprawie. Oczywistym jest, iż z zawiadomienia wynika, że stawiennictwo na rozprawie jest nieobowiązkowe (z czego skarżąca skorzystała – protokół rozprawy z dnia 20 września 2011 r.), co nie zwalniało skarżącą z obowiązku zaznajomienia się z informacjami zawartymi w pouczeniu. W punkcie 2 pouczenia jednoznacznie wskazano, iż sentencji wyroku ogłoszonego na rozprawie nie doręcza się stronom nieobecnym na rozprawie. Nadto, w punkcie 3 wyraźnie określono, iż uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, z zaznaczeniem iż złożenie wniosku po upływie powyższego terminu jest czynnością bezskuteczną. W punkcie 4 zaznaczono, że jedynie uzasadnienie wyroku uwzględniającego skargę doręcza się z urzędu. W tej sytuacji należy zauważyć, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wynikało nie z przyczyn nieznajomości przepisów, ale z powodu niezapoznania się z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o rozprawie. To zaś świadczy o niedołożeniu przez stronę należytej staranności, a tym samym o zawinieniu w uchybieniu terminu. Strona skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637). Okoliczności przedstawione przez pełnomocnika K. K. nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W tym stanie rzeczy należy uznać, w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.