II GZ 222/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 913/11 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia prawa do sfinansowania leczenia postanawia: oddalić zażalenie I Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił wniosek P. T. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r., w przedmiocie stwierdzenia prawa do sfinansowania leczenia. Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę P. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r., ponieważ skarga została złożona przed doręczeniem zaskarżonej decyzji. W dniu 18 stycznia 2012 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W dniu 10 lutego 2012 r. P. T. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia odrzucającego skargę. Zarządzeniem z dnia 23 marca 2012 r. Sąd zwrócił się do pełnomocnika skarżącego, czy w związku ze złożeniem skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 stycznia 2012 r. sygn. VI SA/Wa 913/11 nadal podtrzymuje wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r. Pełnomocnik udzielił odpowiedzi twierdzącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia podał, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia Sądu o odrzuceniu pisma procesowego wykluczają się wzajemnie. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie rozpoczyna biegu dopóki strona nie dowie się, że do naruszenia doszło. Wobec tego w sytuacji, gdy strona złożyła skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie skargi kasacyjnej. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej za przedwczesny. II P. T. zaskarżając postanowienie w całości domagał się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., poprzez odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] listopada 2009 r., mimo że nie zachodziła przesłanka odrzucenia w postaci niedopuszczalności wniosku. W uzasadnieniu skarżący podał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żaden z przypadków uzasadniających możliwość odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu za względu na jego niedopuszczalność. Samo złożenie skargi kasacyjnej, mimo że wyraża pogląd, iż termin na wniesienie skargi został zachowany, nie skutkuje tym, że wniosek o przywrócenie terminu w tej samej sprawie przestał być aktualny. W ocenie skarżącego, postępowanie w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdy strona nie uchybiła terminowi do dokonania tej czynności, podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Zatem WSA powinien nie wydawać rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej, a następnie albo umorzyć postępowanie z tego wniosku – w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej przez NSA, albo orzec o przywróceniu terminu – w przypadku gdyby NSA skargę kasacyjną oddalił. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Za ukształtowany w orzecznictwie sądowym należy uznać pogląd, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a Sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 15.11.1999 r., II CZ 129/99, lex nr 110599; z dnia 4.10.2001 r., I CZ 116/01, lex nr 52578; z dnia 10.01.2002 r., I CZ 198/01, lex nr 53302; z dnia 3.10.2002 r., I CZ 120/02, lex nr 74409; post. NSA z dnia 25.05.2004 r., sygn. FZ 61/04 niepubl.). W sytuacji gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia. Pogląd ten został ukształtowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego na gruncie uregulowań zawartych w art. 179 § 1 d.k.p.c. oraz art. 168 i 169 § 1 k.p.c., a następnie zaakceptowany w doktrynie (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 15.06.1957 r. II CZ 123/57, NP 1958 nr 3; z dnia 2.09.1993 r., II CRN 83/93, lex nr 293287; post. SN z dnia 10.01.2002 r., I CZ 198/01, lex nr 53302; literatura powołana w "Kodeksie postępowania cywilnego z komentarzem" pod red. prof. dr J. Jodłowskiego i SN dr hab. K. Piaseckiego, Wyd. Prawnicze, W-wa 1989 r., t. I, s. 277). Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie odrzucenie skargi nie nastąpiło z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia, czyli podjęcia czynności po upływie terminu, ale na skutek wniesienia skargi przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności, tj. przed dniem doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia organu. Jednakże podobne będą (w zakresie istotnym dla niniejszej sprawy) skutki procesowe wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia odrzucającego skargę z powodu uchybienia terminowi jak i z powodu dokonania czynności procesowej przed rozpoczęciem biegu terminu do jej dokonania. Naczelny Sąd Administracyjny, zarówno w pierwszym jak i drugim przypadku, rozpoznając skargę kasacyjną od postanowienia Sądu I instancji odrzucającego skargę, rozstrzyga czy rzeczywiście skarga została wniesiona z naruszeniem przepisów regulujących termin do jej wniesienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest racjonalnych powodów do kwestionowania stanowiska, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., może być aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął - czy też nie - przed jej dopełnieniem (por. też post. Sądu Najwyższego z dnia 14.04.1997 r., II CZ 43/97 oraz z dnia 15.04.1997 r., II CZ 40/97 niepubl.). Za taką wykładnią art. 87 § 1 p.p.s.a. przemawia to, że strona może racjonalnie powoływać się na istnienie okoliczności świadczących o braku zawinienia z jej strony, gdy fakt bezskuteczności czynności procesowej będzie bezsporny. Przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 88 p.p.s.a.), co w konsekwencji skutkuje jego odrzuceniem (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 7.02.2000 r., CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30). Za niedopuszczalny należy też uznać wniosek, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności, a więc np. gdy czynność strony była dokonana w terminie. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżący wniósł zarówno skargę kasacyjną od postanowienia odrzucającego skargę, jak i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jak już Naczelny Sąd Administracyjny wyżej wskazał, podjęte przez skarżącego czynności procesowe wzajemnie się wykluczają. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej sprowadza się do badania, czy strona przekroczyła termin do dokonania czynności bez swojej winy. Zatem okoliczność, że do uchybienia terminu doszło w postępowaniu w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu - musi być bezsporna. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie skargi kasacyjnej. Wtedy dopiero będzie możliwość złożenia skutecznego wniosku o przywrócenie terminu, spełniającego wymogi określone w art. 87 p.p.s.a., między innymi – równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.