II SA/Bd 884/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi A. U. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych 1. oddala skargę, 2. nakazuje zwrócić skarżącemu od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) kwotę 100 (sto) złotych, tytułem nadpłaconego wpisu. W dniu [...]2011 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [...] przeprowadzili kontrolę w lokalu gastronomicznym [...] prowadzonym przez firmę T. Przedmiotem tej kontroli były urządzenia do gry [...] typ Video i [...] oznaczony symbolem [...]. W wyniku kontroli stwierdzono, że w omawianym lokalu urządzano gry na urządzeniach, które nie posiadają rejestracji. Gry te odbywały się bez stosownego zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych. W związku z przeprowadzoną kontrolą doszło do zabezpieczenia i zatrzymania ww. automatów przez funkcjonariuszy służby celnej. W dniu [...]2011 r. A. U. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. we W. złożył sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organ czynności kontrolnych. Podniósł, iż nie został zawiadomiony o zamiarze wszczęcia kontroli, nie pouczono go przed podjęciem pierwszej czynności kontrolnej o jego prawach i obowiązkach. Ponadto organ prowadząc równocześnie więcej niż jedną kontrolę przedsiębiorcy, zdaniem strony, naruszył art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (dz. U. 2007, Nr 155, poz. 1095; ze zm.). Skarżący podniósł także, iż przekroczony został limit czasu trwania wszystkich kontroli organu w jednym roku kalendarzowym. Zwrócił również uwagę, iż pracownicy organu kontroli nie okazali kontrolowanemu przedsiębiorcy legitymacji służbowej upoważniającej do wykonywania takich czynności, nie doręczyli upoważnienie do przeprowadzania kontroli. Kontrola została ponadto przeprowadzona podczas nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej, a także bez obecności świadka – funkcjonariusza publicznego, niebędącego pracownikiem organu. Zdaniem strony skarżącej kontrola ta została przeprowadzona w sposób nieefektywny i zakłócający funkcjonowanie kontrolowanego przedsiębiorcy. Organ naruszył także art. 81 ust. 1 i 2 cyt. wyżej ustawy nie odnotowując w książce kontroli oraz w praktyce uniemożliwiając kontrolowanemu uzyskanie stosownych wpisów do wspomnianej książki. Pismem z dnia [...]2011 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] odmówił uwzględnienia sprzeciwu. Organ stwierdził, iż wniesienie sprzeciwu w niniejszej sprawie przez A. U. było niedopuszczalne ze względu na etap prowadzonego postępowania, ze względu na to, iż wyżej wymieniony nie był podmiotem kontrolowanym, a także ze względu na to, iż żadna z wymienionych w art. 84 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (cyt. wyżej) przesłanek warunkujących możliwość wniesienia sprzeciwu nie została spełniona. Uznając, że powyższe pismo nosi znamiona postanowienia, A. U. wniósł na nie zażalenie, w którym zarzucił organowi naruszenie art. 80 a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez uznanie, iż kontrola nie została przeprowadzona w miejscu wykonywania przez niego działalności gospodarczej, a także naruszenie art. 79, 79 a, 80, 80 a, 81 ust. 2, art. 81 a, 82 i 83 w zw. z art. 84 a pkt 1 cyt. ustawy oraz art. 235 pkt 2 i art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o służbie celnej poprzez uznanie, iż automat zręcznościowo-rozrywkowy będący przedmiotem kontroli jest automatem, podlegającym przepisom ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. Zdaniem strony skarżącej doszło również do naruszenia przepisów art. 124 § 1 i 2, art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. w związku z art. 79 ust. 1 i 7, art. 79 b, art. 79 a ust. 1 w zw. z art. 79 ust. 9, art. 80, art. 80 b, art. 81 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1, art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (cyt. wyżej) poprzez ich błędną wykładnie, niezastosowanie pomimo wystąpienia ku temu przesłanek oraz brak odniesienia się do wskazanych w sprzeciwie naruszeń prawa. Postanowieniem z dnia [...]2011 r., [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podzielił stanowisko skarżącego, iż pismo organu I instancji z dnia [...]2011 r. spełnia wszelkie wymogi do uznania go za postanowienie. Dyrektor Izby Celnej zwrócił ponadto uwagę, iż wprawdzie skarżący został błędnie pouczony w kwestii możliwości wniesienia zażalenia, jednakże nie zaszkodziło to stronie, która wniosła w sposób prawidłowy środek odwoławczy. Organ odwoławczy stwierdził, iż wyżej wskazane uchybienia Naczelnika Urzędu Celnego, nie miały wpływu na wynik sprawy. W niniejszej sprawie nie istniały przesłanki do uwzględnienia sprzeciwu, gdyż sprzeciw ten został wniesiony już po zakończeniu kontroli, a środek te może być wnoszony jedynie w toku kontroli. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na wyżej wskazane rozstrzygnięcie skarżący, zarzucił organowi naruszenie art. 84 c ust. 3 w zw. z art. 79, 79 a, 80, 80a, 81 ust. 2, 81 a, 82, 83, 84 a pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez uznanie, iż w razie zakończenia kontroli nie jest możliwe zastosowanie przepisu art. 84 c ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej tj. wniesienie sprzeciwu. Zdaniem skarżącego organ naruszył również przepisy art. 6, art. 7 oraz art. 8 k.p.a., a także nie uchylając rozstrzygnięcia organu I instancji, uchybił przepisom art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Skarżący zwrócił uwagę, iż wobec braku oficjalnego zawiadomienia o wszczęciu kontroli do dnia wniesienia sprzeciwu nie miał możliwości podjęcia żadnych działań. Organ I instancji, nie uznając skarżącego za stronę postępowania uniemożliwił mu składanie wyjaśnień. Skarżący wywiódł również, iż uznanie, że sprzeciw może być wniesiony jedynie w toku kontroli prowadziłoby do tego, że kontrola mogłaby odbywać się z naruszeniem wszelkich możliwych norm. Zwrócił uwagę ponadto, iż organ administracji naruszył prawo rozciągając kontrolę dotyczącą innego przedsiębiorcy na skarżącego. Zdaniem skarżącego organ II instancji biorąc pod uwagę podnoszone w zażaleniu zarzuty powinien był uchylić kwestionowane postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego, nie zaś aprobować naruszenia przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, wskazał, iż w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 79, 79a, 80, 80a, 81 ust. 2, art. 81a, art. 82 i 82, na które powołuje się strona skarżąca, gdyż działalność gospodarcza przedsiębiorcy została objęta szczególnym nadzorem podatkowym – tj. kontrolą, o której mowa w art. 235 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Dodał, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, kontrolowany przedsiębiorca – (K. L.i, M. L. i M. L.) został pouczony przez organ I instancji w trakcie kontroli o jego prawach i obowiązkach. Organ odwoławczy podtrzymał również argumentację dotyczącą możliwości wniesienia sprzeciwu jedynie w trakcie kontroli. Uznał także za niezasadne zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania, przy czym zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm., dalej zwaną: p.p.s.a.), zaskarżone rozstrzygnięcie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie należało stwierdzić, iż nie doszło do naruszenia prawa w wyżej wskazany sposób, co w konsekwencji przesądza o niezasadności skargi. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz.1095; z późn. zm). Zgodnie z art. 84 c ust. 1 ww. ustawy przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli z naruszeniem przepisów art. 79-79 b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2 tej ustawy, z zastrzeżeniem art. 84 d. Z treści powyższego przepisu wynika jasno, iż dopuszczalność wniesienia przez stronę sprzeciwu jest uzależniona od spełnienia przez nią określonych warunków. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż sprzeciw można wnieść jedynie, w trakcie trwania kontroli, a dokładniej w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli (art. 84 c ust. 3 omawianej ustawy). Za takim rozumieniem przepisu przemawia wykładnia językowa. Ustawodawca w omawianym przepisie posługuje się bowiem sformułowaniem "wykonywanie kontroli", a więc odnoszącym się do czynności trwającej, nie zaś "wykonanie kontroli" dotyczącym czynności dokonanej. Na to, iż sprzeciw można wnieść tylko w trakcie trwania kontroli wskazuje również, treść przepisu art. 84 c ust 9 cyt. ustawy, który ogranicza do dwóch rodzajów rozstrzygnięcia organu, jakie mogą zapaść w wyniku prawidłowo wniesionego sprzeciwu przez stronę. Organ rozpoznając sprzeciw może, mianowicie, odstąpić od czynności kontrolnych lub też kontynuować czynności kontrolne. W przypadku, gdy postępowanie kontrolne już się zakończyło, żadne z powyższych rozstrzygnięć nie może mieć zastosowania. Podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 września 2010 r. sygn. sprawy VI SA/Wa 2018/09, zwracając uwagę, iż wniesienie sprzeciwu wywołuje skutki jedynie w stosunku do czynności w toku. Sprzeciw wniesiony po zakończeniu kontroli nie może wywoływać żadnych skutków prawnych, bowiem nie można wstrzymać czynności kontrolnych już zakończonych. Podobny pogląd pojawił się również w innych orzeczeniach sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30.06.2010 r. sygn. sprawy III SA/Wa 243/10, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8.03.2011 r., sygn. sprawy I SAB/Wr 5/10 , a także w doktrynie (por. D. Zalewski "Sprzeciw na czynności kontrolne w orzecznictwie sądów administracyjnych" Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 1/2011). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż sprzeciw został złożony przez stronę skarżącą już po zakończeniu kontroli. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, kontrola trwała jeden dzień - miała miejsce w dniu [...]2011 r., a sprzeciw do organu wpłynął w dniu [...]2011 r. – a zatem nie tylko po upływie 3 dni od dnia wszczęcia kontroli, ale i po zakończeniu całej kontroli. Powyższe ustalenia wskazują na to, iż organ I instancji prawidłowo uznał, iż wniesienie sprzeciwu przez stronę było niedopuszczalne. Ponadto należy podnieść, iż w świetle treści art. 84 c ust 1 prawo wniesienia sprzeciwu przysługuje tylko ściśle określonym podmiotom. Prawem takim dysponuje jedynie przedsiębiorca i to tylko ten przedsiębiorca co do którego wszczęto kontrolę – tj. ten, który formalnie został przez organ uznany za podmiot kontrolowany. W niniejszej sprawie w świetle protokołu z kontroli, podmiotami tymi byli K. L., M. L. i M. L., a nie skarżący. Tym samym skarżącemu nie przysługiwało prawo do kwestionowania czynności osób prowadzących kontrolę w trakcie trwania kontroli. Nie oznacza to jednak, iż skarżący jest pozbawiony środków prawnych chroniących go przed ewentualnymi następstwami kontroli. Zarzuty dotyczące prawidłowości kontroli skarżący może podnosić bowiem w ewentualnym postępowaniu administracyjnym toczącym się w wyniku ustaleń poczynionych przez organ po zakończonej kontroli. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż organy administracji prawidłowo uznały, iż wniesienie przez skarżącego sprzeciwu było niedopuszczalne, a tym samym, że nie było potrzeby odnoszenia się do zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia przepisów art. 79-79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako nieuzasadnioną.