I SA/Gd 523/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi H. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2011 r. Sygn. akt [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r. (Sygn. akt [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia H. L. od pisma Wójta Gminy z dnia 23 lipca 2010 r., stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego był następujący stan faktyczny: Pismem z dnia 13 lipca 2010 r. H. L. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o uchylenie zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego i zastosowanie mniej uciążliwego dla niego środka argumentując wniosek trudną sytuacją powstałą w jego gospodarstwie na skutek prowadzenia egzekucji. Pismem z dnia 15 lipca 2010 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela -Wójta Gminy o wyrażenie zgody na zwolnienie z egzekucji zajętej wierzytelności. Pismem z dnia 23 lipca 2010 r. Wójt Gminy odpowiedział negatywie na zapytanie organu egzekucyjnego. H. L. pismem z dnia 6 sierpnia 2010 r. zażalił się na zajęte przez wierzyciela stanowisko podnosząc, że organ gminy nie wydał w tym zakresie decyzji, czy postanowienia, nie wskazał podstawy prawnej, jak również nie uzasadnił swojego oświadczenia. Po rozpatrzeniu zażalenia strony, postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r. na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 13, art. 17 § 1, art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005, Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej w skrócie u.p.e.a.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Uzasadniając motywy swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zajęte przez wierzyciela na podstawie art. 13 § 1 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. stanowisko, choć wyrażone w niewłaściwej formie (powinno być uzewnętrznione w formie postanowienia) nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie postanowienia z dnia 31 marca 2011 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, H. L. zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 13 §2, art. 17 § 1, art. 34 § 2 u.p.e.a., jak również art. 124 § 1 i 2 kpa. Skarżący podniósł, że wydane przez będący wierzycielem organ stanowisko powinno było zostać wyrażone w formie postanowienia, a uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że nie zastosowanie właściwej formy nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania było błędne. Dodatkowo, organ rozpatrujący zażalenie pominął treść art. 34 § 2 u.p.e.a. uznając niedopuszczalność zażalenia od rozstrzygnięcia zawierającego stanowisko wierzyciela. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a, stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Kwestie sporną w zaistniałym sporze stanowi dopuszczalność zaskarżenia stanowiska wierzyciela w przedmiocie zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego. Zwolnienie, którego dotyczyło pismo skarżącego z dnia 13 lipca 2010 r. przewidziane zostało w art. 13 u.p.e.a.). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela (§ 1). Na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zażalenie zobowiązanemu i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§ 2). Z przywołanych przepisów wynika, że w trakcie postępowania egzekucyjnego możliwe jest jego ograniczenie w stosunku do pewnych, wnioskowanych przez zobowiązanego, składników majątkowych. Ustawodawca wskazał jednakże warunki, które należy uwzględnić, aby omawiane zwolnienie było prawnie dopuszczalne. Poza tym, że o zwolnienie może zwrócić się jedynie zobowiązany i to wyłącznie w przypadku umotywowanym ważnym interesem, niezbędne jest uzyskanie zgody wierzyciela. Zgoda ta, co do zasady (art. 17 § 1 u.p.e.a.) powinna być wyrażona w formie postanowienia. Na gruncie rozpatrywanej sprawy Wójt Gminy, do którego organ egzekucyjny zwrócił się o zajęcie stanowiska w przedmiocie żądania strony pismem z dnia 23 lipca 2010 r. nie przychylił się do prośby zobowiązanego i odmówił wyrażenia zgody na zwolnienie z egzekucji. Jego stanowisko pomimo wyraźnego wskazania ustawowego nie zostało wydane we właściwej formie. W pierwszej jednak kolejności Sąd pragnie zwrócić uwagę na kwestię dopuszczalności wniesienia środka odwoławczego od tego rozstrzygnięcia. Skarżący utrzymuje bowiem, że wydane przez Wójta rozstrzygnięcie może być poddane weryfikacji na skutek zażalenia, czemu zaś zdecydowanie sprzeciwiło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zgodnie natomiast z cytowanym już przepisem art. 13 § 2 u.p.e.a. zażalenie w sprawie zwolnienia z egzekucji przysługuje, zarówno zobowiązanemu, jaki i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Przechodząc do oceny zasadności poszczególnych stanowisk należy wskazać, że kwestia dopuszczalności zażalenia w postępowaniu wszczętym na skutek wniosku o zwolnienie spod egzekucji była poddana analizie zarówno przez doktrynę jak i orzecznictwo. Wypracowany pogląd wskazuje na istnienie dwóch odrębnych postanowień wydawanych w trakcie badania wniosku zobowiązanego. Pierwsze wydawane jest przez wierzyciela w ramach wyrażenia (lub nie) zgody na zwolnienie z egzekucji (pod warunkiem, że wierzyciel ten nie jest równocześnie organem egzekucyjnym), drugie zaś postanowienie dotyczy już samego zwolnienia spod egzekucji. Dominujący jest pogląd, że zażalenie dopuszczalne jest wyłącznie na drugie z w/w postanowień. Uzasadniając powyższe twierdzenie zacząć należy od przytoczenia treści art. 17 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym od postanowień wydawanych przez organy egzekucyjne i wierzycieli przysługuje zażalenie, ale wyłącznie w sytuacji gdy przepisy u.p.e.a. lub kpa tak stanowią. Wracając do przepisu art. 13 § 1 u.p.e.a. wskazać należy, że nie zawiera on takiego wskazania. Przepis ten wprost wymienia postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego jako te, od którego można wnieść zażalenie. Ponadto zawiera on także wskazanie, które podmioty są do wniesienia tego środek odwoławczego uprawnione, są to: zobowiązany i wierzyciel nie będący organem egzekucji. Gdyby przyjąć natomiast tak jak tego chce skarżący, że zażalenie przysługuje także na stanowisko wierzyciela to doszłoby do paradoksu. Mianowicie wierzyciel, który wydał stanowisko odnośnie zwolnienia spod egzekucji byłby uprawniony do zaskarżenia wydanego przez siebie postanowienia. Pogląd o dopuszczalności zaskarżenia postanowienia wierzyciela jest zatem całkowicie nietrafny. Wracając z kolei do formy prawnej w jakiej w niniejszej sprawie zostało zajęte stanowisko wierzyciela przyznać należy rację skarżącemu, że powinno ono przybrać postać postanowienia. Jest to konsekwencją zapisów cytowanego już art. 17 § 1 u.p.e.a. statuującego ogólną zasadę rozstrzygania w tej formie. Zwrócić należy jednak uwagę na fakt, iż nie zachowanie wymaganej formy nie sprowadziło na skarżącego żadnych negatywnych konsekwencji. Od postanowienia tego, zgodnie z tym co podkreślono wyżej zażalenie nie przysługuje. Stanowisko wierzyciela, ma charakter niejako uboczny, a zaistnienie przesłanek do zwolnienia i tak bada organ egzekucyjny. W związku z tym, niezachowanie właściwej formy nie jest okolicznością mającą istotny wpływ na wynik sprawy, która mogłaby stanowić podstawę do uchylenia postanowienia SKO. Uznając ostatecznie, że zaskarżone postanowienie w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszało prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do jego usunięcia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.