II OSK 1669/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-12-09

Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Zbigniew Ślusarczyk, Jerzy Siegień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając przyznania uprawnień wdowy po kombatancie, prawidłowo postąpił, nie przeprowadzając postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy zmarły małżonek spełniał przesłanki do uznania go za kombatanta, opierając się jedynie na fakcie przyznania mu świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić przyznania uprawnień wdowy po kombatancie bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy zmarły małżonek spełniał przesłanki do uznania go za kombatanta na podstawie ustawy o kombatantach. Przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej nie wyklucza możliwości posiadania statusu kombatanta, a właściwy organ powinien zbadać tę kwestię, nawet jeśli zmarły małżonek nie posiadał wcześniej potwierdzonego statusu kombatanta.
Stan faktyczny
J. U. wniosła o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie, po śmierci męża W. U., który wcześniej otrzymał świadczenie pieniężne z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Organ odmówił przyznania uprawnień, uznając, że ustawa dotycząca świadczeń za deportację nie przewiduje uprawnień dla wdów, a mąż skarżącej nie spełniał przesłanek do uznania go za kombatanta. WSA uchylił decyzję organu, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia statusu kombatanta zmarłego męża. NSA oddalił skargę kasacyjną organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk ( spr. ) Sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1149/11 w sprawie ze skargi J.U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1149/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi J. U. na decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu. Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] sierpnia 1998 r. nr [...] przyznał W. U. uprawnienie do świadczeń pieniężnych z tytułu deportacji do pracy przymusowej w III Rzeszy na podstawie art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszą i ZSRR (Dz. U. z 1996 r. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.). Jako podstawę przyznania tych uprawnień wskazano deportacje do obozu pracy w III Rzeszy. W.U. zmarł [...] czerwca 1999 r. W dniu [...] marca 2011 r. do w/w Kierownika Urzędu z wnioskiem o przyznanie uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie wystąpiła J. U. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stronie przyznania uprawnień przysługujących wdowie pozostałej po kombatancie. Kierownik Urzędu rozpatrzył wniosek w oparciu o art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm. - dalej "ustawa o kombatantach"). W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że akta sprawy wyłącznie zawierają dowody deportacji męża strony do prac przymusowych w III Rzeszy. Wyjaśnił, że Kierownik Urzędu w decyzji z dnia [...] sierpnia 1998 r. przyznał małżonkowi wnioskodawczyni uprawnienie do świadczeń pieniężnych z tytułu deportacji do pracy przymusowej w III Rzeszy na podstawie ustawy z dnia 3 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszą i ZSRR (Dz. U. z 1996 r. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), która nie przewiduje przyznawania żadnych świadczeń dla wdów i wdowców po osobach uprawnionych z tytułu deportacji do prac przymusowych. J. U. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że wprawdzie ustawa z dnia 3 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszą i ZSRR nie przewiduje świadczeń dla wdów po osobach uprawnionych, ale na mocy art. 7 tej ustawy należy stosować przepisy o emeryturach i rentach które przewidują uprawnienia dla wdów do renty rodzinnej. W ocenie wnioskodawczyni przysługują jej wszelkie świadczenia, które przysługiwały jej mężowi, gdyż spełniał on warunki do uznania za go kombatanta, względnie osoby zrównanej z prawami kombatanta. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Kierownik Urzędu do Sprawa Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 20 ust. 3 i art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, po ponownym rozpatrzeniu sprawy J. U., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że mąż wnioskodawczyni posiadał uprawnienia przysługujące osobie deportowanej na podstawie ustawy z dnia 3 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszą i ZSRR, przyznane decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 1998 r. Przepisy tej ustawy nie przewidują przyznawania uprawnień na rzecz wdów lub wdowców po osobach deportowanych do prac przymusowych. Wprawdzie ustawa o kombatantach przewiduje nabywanie uprawnień wdowom lub wdowcom po kombatancie, ale podniesione przez wnioskodawczynię przesłanki nie kwalifikują do przyznania takich uprawnień w tej sprawie. Ze skargą na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wystąpiła J. U., podnosząc te same zarzuty, które zgłosiła we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględniając skargę wskazał, że przyznanie uprawnień na podstawie ustawy z dnia 3 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszą i ZSRR nie stanowi przeszkody przed ustaleniem, że dana osoba posiada lub posiadała status kombatanta na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.), zwanej ustawą o kombatantach. Sąd wskazał, że takie stanowisko już zajmowano w orzecznictwie sądowym i Sąd w tej sprawie przychylił się do niego (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV SA/GI 37/08).Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o kombatantach, przepisy tej ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Kierownik Urzędu jedynie wydawał decyzję potwierdzającą status kombatanta, a nie decyzję tworzącą ten status. Sąd stwierdził następnie, że wykładnia a contrario art. 22 ust. 2 ustawy o kombatantach prowadzi do wniosku, że w sytuacji, w której zmarły małżonek nie posiadał potwierdzonych uprawnień, wówczas wydanie zaświadczenia potwierdzającego uprawnienie wdowy po kombatancie jest możliwe, o ile taki zmarły małżonek spełniał warunki potwierdzenia jego statusu jako kombatanta, ale wówczas dodatkowo wymagana jest rekomendacja stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Z akt tej sprawy nie wynika, czy pobyt W. U. obozie pracy na terenie III Rzeszy Niemieckiej mógłby być uznany za spełnienie przesłanki wynikającej z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a lub b ustawy o kombatantach. Status kombatanta uzyskiwała bowiem osoba, która podlegała represjom wojennym, a takimi represjami były okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych lub rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady lub w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Wbrew temu, na co wskazuje Kierownik Urzędu w wydanych w sprawie decyzjach, nie można bez przeprowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego ustalić, czy zmarły W.U. nie spełnił przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a lub b ustawy o kombatantach. Sąd w tej sprawie nie przesądza, że skarżąca powinna uzyskać uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie, wskazuje jedynie, że w okolicznościach tej sprawy Kierownik Urzędu nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy zmarły mąż skarżącej spełniał przesłanki zaliczenia go w poczet kombatantów. Ustalenie bowiem tej okoliczności powinno ostatecznie przesądzić, czy skarżącej jako wdowie mogłyby przysługiwać jakiekolwiek uprawnienia. Wprawdzie uprawnienia wdowy po kombatancie mają charakter niesamodzielny i wtórny w tym znaczeniu, że nie mogą one przysługiwać osobie, której zmarły małżonek nie spełniał statusu kombatanta, ale jednak nie oznacza to, że Kierownik Urzędu nie ma podstaw do potwierdzenia, że danej osobie przysługiwał status kombatanta. Powołany art. 22 ust. 2 ustawy o kombatantach wprost stanowi, że właściwy organ wydaje zaświadczenia potwierdzające uprawnienia wdowy (wdowca), z tym że w przypadku gdy zmarły małżonek (małżonka) posiadał potwierdzone uprawnienia, rekomendacja nie jest wymagana. Gdyby przepis ten nie pozwalał na wydawanie zaświadczenia potwierdzającego uprawnienia wdowy (wdowca) w sytuacji, w której zmarły małżonek spełniał przesłanki ustawowe uznania go za kombatanta, ale nie uzyskał decyzji potwierdzającej posiadanie takich uprawnień, to wówczas treść art. 22 ust. 2 zaczynająca się od słów "z tym że w przypadku gdy zmarły małżonek (małżonka) posiadał potwierdzone uprawnienia, rekomendacja nie jest wymagana" nie miałaby żadnego znaczenia i byłaby przepisem pustym. Gdyby rzeczywiście ustawodawca nie dopuszczał do wydawania zaświadczeń potwierdzających uprawnienia wdowy (wdowca) w sytuacji, w której na rzecz zmarłego małżonka nie wydano decyzji potwierdzającej uprawnienia kombatanta, to wówczas byłaby zbędna dalsza część art. 22 ust. 2 ustawy o kombatantach. Warunkiem bowiem uzyskania uprawnień wdowy (wdowca) po kombatancie byłoby uprzednie potwierdzenie tych uprawnień na rzecz zmarłego małżonka. Brak potwierdzenia uprawnień kombatanta czyniłby bezprzedmiotowym przyznawanie jakichkolwiek uprawnień wdowie i to niezależnie od tego, czy rekomendacja właściwego stowarzyszenia byłaby pozytywna bądź negatywna dla tej osoby. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze, Sąd stwierdził, ze są one nietrafne. Sąd wskazał, że wprawdzie art. 7 ustawy z dnia 3 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez Rzeszą i ZSRR stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ale przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), -oprócz art. 136 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - nie przewidują uzyskania uprawnień należnych wdowie po kombatancie. Powołany przepis art. 136 dotyczy jednak tylko tej sytuacji, w której danej osobie przyznano już świadczenia z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ale ich nie wypłacono na skutek śmierci osoby uprawnionej. Odnośnie do wskazanego prawa do renty rodzinnej Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Do renty rodzinnej uprawniony jest także małżonek zmarłego (wdowa lub wdowiec) - art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W tych jednak sprawach, dotyczących przyznania renty rodzinnej, właściwymi organami są jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W konkluzji Sąd Wojewódzki wskazał, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych winien ustalić, czy zmarły małżonek skarżącej posiadał status kombatanta i stosownie do tego rozstrzygnąć sprawę z wniosku skarżącej o przyznanie jej uprawnień należnych wdowie po kombatancie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie: 1. art. 174 pkt 1) p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz 371 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, iż przepis ten może stanowić podstawę do przyznania uprawnień wdowy po kombatancie, gdy ten posiadał świadczenie pieniężne przyznane na podstawie ustawy z dnia 31 marca 1996 r. oświadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. 1996 Nr 87 poz. 395 z późn. zm.) 2. art. 174 pkt 2) p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7 i 77 § 1 przez błędne przyjęcie, że te normy postępowania administracyjnego zostały przez organ naruszone, co skutkowało uwzględnieniem zamiast oddaleniem skargi, a w konsekwencji uchyleniem obu decyzji organu administracji w przedmiotowej sprawie, pomimo iż organ zebrał i rozpatrzył cały dostępny materiał dowodowy konieczny do załatwienia sprawy; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 4 oraz art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz 371 z późn. zm.) poprzez błędne przyjęcie, że organ administracji naruszył te przepisy, podczas gdy przepis art. 4 przedmiotowej ustawy w ogóle nie znalazł zastosowania w niniejszej sprawie, a art. 22 ust. 2 ustawy o kombatantach stanowi ogólne upoważnienie dla Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach orzekania o uprawnieniach wdowy (wdowca) po kombatancie. - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku wobec zobowiązania organu administracji do ustalenia okoliczności, które w sposób bezsporny zostały ustalone w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym. Autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz - na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a - o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu administracji kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.) w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej wynikają z zajętego w zaskarżonej decyzji stanowiska organu który to ogólnie rzecz ujmując uznał, że skoro zmarłemu małżonkowi skarżącej przyznano decyzją z dnia [...] sierpnia 1998 r. uprawnienie do świadczeń pieniężnych z tytułu deportacji do pracy przymusowej w III Rzeszy na podstawie art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszą i ZSRR, to uprawnienie to nie uprawnia do przyznania wdowie po takiej osobie uprawnień przysługujących po kombatancie. Stanowisko to jest błędne zatem i zarzuty kasacyjne nie mogły zostać uwzględnione. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na nie dość wystarczające zapoznanie się autora skargi kasacyjnej z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku. Bowiem z żadnego jego fragmentu nie wynika, że Sąd ten przyjął, iż przepis art. 20 ust. 2 ustawy o kombatantach może stanowić podstawę do przyznania uprawnień wdowy po kombatancie, gdy ten posiadał świadczenie pieniężne przyznane na podstawie ustawy z 31 marca 1996 o tym świadczeniu. Sąd pierwszej instancji jedynie takiej możliwości nie wykluczył ale pod warunkiem spełnienia przez zmarłego męża wnioskodawczyni przesłanek do uznania, że przysługiwał mu status kombatanta w oparciu o przepisy ustawy o kombatantach bez powiązania tej okoliczności z przysługującym mu uprawnieniem do świadczenia z tytułu deportacji do obozu pracy. Ze sformułowania zarzutów kasacyjnych zdaje się też wynikać, że ich autor nie do końca zrozumiał stanowisko Sądu pierwszej instancji. Stanowisko to ogólnie ujmując polega na tym, że organ administracji nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania w kierunku ustalenia czy mąż wnioskodawczyni spełniał przesłanki zaliczenia go w poczet kombatantów. Stanowisko to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest słuszne. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na treść wniosku J. U. z dnia [...] marca 2011r. który jest wnioskiem o przyznanie uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie. Nie jest to zatem wniosek o przyznanie uprawnień po osobie, która otrzymywała świadczenie z tytułu pracy przymusowej lub pobytu w obozie pracy a za taki zdaje się uznał go organ rozpoznający sprawę. To skutkowało ograniczeniem postępowania wyjaśniającego jedynie do tej ostatniej kwestii, która zresztą jest oczywista. Organ nie zajął się jednak istotą sprawy, mianowicie czy W. U. spełniał wymagania do uznania go za kombatanta niezależnie od otrzymywanego świadczenia z tytułu deportacji do obozu pracy. Nie można bowiem z góry wykluczyć, że taka sytuacja mogła mieć miejsce. Przy czym nie budzi wątpliwości to, że przyznanie pierwszego z tych uprawnień nie wyklucza późniejszego przyznania takiej osobie statusu kombatanta. Co więcej jak to zasadnie wywiódł już Sąd pierwszej instancji z art. 22 ust. 2 ustawy o kombatantach a contrario wynika, że ustalenia takiego statusu może żądać także małżonka zmarłego, któremu taki status przysługiwał stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach ale wcześniej go nie potwierdzono. Należy bowiem powtórzyć za tym Sądem, że powołany art. 22 ust. 2 ustawy o kombatantach wprost stanowi, że właściwy organ wydaje zaświadczenia potwierdzające uprawnienia wdowy (wdowca), z tym że w przypadku gdy zmarły małżonek (małżonka) posiadał potwierdzone uprawnienia, rekomendacja nie jest wymagana. Gdyby przepis ten nie pozwalał na wydawanie zaświadczenia potwierdzającego uprawnienia wdowy (wdowca) w sytuacji, w której zmarły małżonek spełniał przesłanki ustawowe uznania go za kombatanta, ale nie uzyskał decyzji potwierdzającej posiadanie takich uprawnień, to wówczas treść art. 22 ust. 2 zaczynająca się od słów "z tym że w przypadku gdy zmarły małżonek (małżonka) posiadał potwierdzone uprawnienia, rekomendacja nie jest wymagana" nie miałaby żadnego znaczenia i byłaby przepisem pustym. Gdyby ustawodawca nie dopuszczał do wydawania zaświadczeń potwierdzających uprawnienia wdowy (wdowca) w sytuacji, w której na rzecz zmarłego małżonka nie wydano decyzji potwierdzającej uprawnienia kombatanta, to wówczas byłaby zbędna dalsza część art. 22 ust. 2 ustawy o kombatantach. Warunkiem bowiem uzyskania uprawnień wdowy (wdowca) po kombatancie byłoby uprzednie potwierdzenie tych uprawnień na rzecz zmarłego małżonka. Brak potwierdzenia uprawnień kombatanta czyniłby bezprzedmiotowym przyznawanie jakichkolwiek uprawnień wdowie i to niezależnie od tego, czy rekomendacja właściwego stowarzyszenia byłaby pozytywna bądź negatywna dla tej osoby. Skoro organ administracji nie rozpoznał sprawy zgodnie z wnioskiem, uznając niezasadnie, że zebrany w sprawie dotyczącej przyznania mężowi wnioskodawczyni świadczenia pieniężnego materiał dowodowy jest wystarczający do rozpoznania wniosku z [...] marca 2011r. to w świetle powyższych wywodów niewątpliwym jest niezastosowanie się przez ten organ do reguł postępowania dowodowego wynikających z treści art. 6, 7, i 77 § 1 k.p.a. W rezultacie należy uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie stosując art. 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję a na podstawie art. 135 p.p.s.a poprzedzającą ją decyzję tego organu. Z tych względów, stosując się do wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki wskazał organowi, że ponownie rozpoznając sprawę winien ustalić, czy zmarły małżonek wnioskodawczyni posiadał status kombatanta wynikający z art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach i stosownie do tych ustaleń rozstrzygnąć wniosek o przyznanie uprawnień należnych wdowie po kombatancie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a skargę kasacyjną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło