I FZ 12/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 768/11 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi S. S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 16 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 768/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił S. S. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w T. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 16 maja 2011 r. wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005 r. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że pismem z dnia 19 października 2011 r. spółka zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia jej braków formalnych poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji stron (KRS). W uzasadnieniu wniosku podała, że nie ze swojej winy nie odebrała w zakreślonym terminie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 sierpnia 2011 r., gdyż listonosz obsługujący rejon pocztowy, w którym spółka ma siedzibę, nie dostarczył jej w miejscu wskazanym do doręczeń przedmiotowej przesyłki, a także nie zostawił żadnej informacji o nadanej przesyłce. Strona dowiedziała się na poczcie w T. (po otrzymaniu postanowienia o odrzuceniu skargi), że powodem niedostarczenia przesyłki była zmiana w tym czasie listonoszy obsługujących rejon spółki, nowy listonosz nie dostarczył przesyłki i nie pozostawił awiza w skrzynce do doręczeń. spółka podała, że we wszystkich postępowaniach zawsze odbierała przesyłki dostarczane z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Dodatkowo strona wskazała, że wykonała ponowne wezwanie Sądu określone w zarządzeniu z dnia 13 września 2011 r., odebranym w dniu 29 września 2011 r. W ocenie strony w zakreślonym terminie uzupełniła braki w dniu 5 października 2011 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uznania, że strona uiszczając wpis sądowy oraz składając odpis KRS w dniu 5 października 2011 r. zachowała termin określony w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 sierpnia 2011 r. Wskazał, że podjęta ponowna próba doręczenia skarżącej wezwania z dnia 4 sierpnia 2011 r. była związana z poszukiwaniem innego adresu niż ten wskazany w skardze. Jednakże wobec niepotwierdzenia przez spółkę skuteczności ponownego wezwania oraz wskazanie adresu zgodnego z wezwaniem pierwotnym należało uznać, że uzupełnienie braków formalnych skargi w dniu 5 października 2011 r. nastąpiło z uchybieniem terminu. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny nadmienił, że podane przez skarżącą powody nieodebrania przesyłki wysłanej w dniu 5 sierpnia 2011 r. nie zostały uprawdopodobnione. Koperta oraz zwrotne potwierdzenie odbioru (k. 38 akt) zostały starannie opisane przez doręczyciela poprzez umieszczenie adnotacji o awizowaniu i powtórnym awizowaniu, datach czynności, miejscu pozostawienia awiza oraz przyczyn niedoręczenia. Natomiast rozmowy prowadzone przez stronę w urzędzie pocztowym nie zostały w żaden sposób potwierdzone – zmiana doręczyciela nie stanowi samodzielnej podstawy do wnioskowania o zaniechaniu przez niego doręczenia oraz zaniechaniu pozostawienia awiza w skrzynce do doręczeń. Nie godząc się z powyższym postanowieniem skarżąca spółka złożyła zażalenie zarzucając w nim naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwaną jako P.p.s.a.). W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie mogła usunąć przeszkody uniemożliwiającej jej dotrzymanie terminu. Wskazała, że nie ze swojej winy nie odebrała w zakreślonym terminie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 sierpnia 2011 r., ponieważ listonosz obsługujący rejon pocztowy w którym spółka ma siedzibę nie dostarczył przedmiotowej przesyłki w miejscu wskazanym, a także nie zostawił żadnej informacji o nadanej przesyłce (a viso). Autor zażalenia podniósł również, że w związku z tym, iż siedmiodniowy termin do usunięcia braków formalnych skargi określony w zarządzeniu z dnia 13 września 2011 r. (faktycznie odebranym przez skarżącą dnia 29 września 2011 r.) upływał 6 października 2011 r. skarżąca nadając listem poleconym w dniu 5 października 2011 r. przesyłkę zawierającą aktualny odpis KRS oraz dokonując wpisu od skargi wypełniła zarządzenie Sądu. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy strona uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd przy tym powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można zatem mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V S.A. 793/02). Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu ciąży na stronie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podzielić ocenę dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że strona skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu nie wykazała braku zawinienia w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji stron (KRS). Okoliczność podana we wniosku o przywrócenie terminu nie może w żadnym wypadku świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu. Za taką okoliczność nie można uznać bowiem wskazanego przez skarżącą braku doręczenia przez pocztę awizo, informującego o oczekującej na nią na poczcie korespondencji. Stwierdzenie skarżącej, że przesyłka listowa nie została doręczona w wyniku wadliwego działania poczty może być uznana jedynie za przypuszczenie. Natomiast, aby przyznać jej charakter faktu, adresat przesyłki musi uprawdopodobnić, że tak było rzeczywiście, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wynika z adnotacji znajdujących się na zwróconej do Sądu przesyłce była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo to nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. W końcowej części uzasadnienia zażalenia jego autor argumentował, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 września 2011 r., odebranym dnia 29 września 2011 r., siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upływał w dniu 6 października 2011 r., a zatem skarżąca wypełniając wezwanie Sądu w dniu 5 października 2011 r. (data nadania przesyłki listem poleconym) zachowała wskazany w wezwaniu siedmiodniowy termin. Stanowisko takie, sprowadzające się do uznania, że spółka w ogóle nie uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych skargi jest dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie niezrozumiałe. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w art. 86 i art. 87 P.p.s.a., stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje (podkr. Sądu) uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosku o przywrócenie terminu nie można bowiem opierać na twierdzeniu, że termin ten został zachowany, gdyż istotą tej instytucji, jak wskazano wyżej, jest właśnie twierdzenie przeciwne – że termin ten nie został zachowany bez winy strony. Natomiast w sytuacji, w której strona chce zanegować uchybienie terminowi może dokonać tego za pomocą stosownego środka odwoławczego nie zaś wniosku o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy skoro podniesione w zażaleniu zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.