II GSK 219/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-05-07

Skład orzekający: Anna Robotowska, Stanisław Gronowski, Hanna Kamińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności czy organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i czy zachował wymogi proceduralne przy rozpatrywaniu odwołania od wyniku egzaminu radcowskiego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo stwierdził naruszenia proceduralne i merytoryczne w uchwale Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, w szczególności brak wyczerpującego odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania oraz przekroczenie granic luzu decyzyjnego. Organ odwoławczy ma obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy i odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a brak takiego odniesienia stanowi uchybienie procesowe mogące mieć wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Ł.B. przystąpił do egzaminu radcowskiego w 2010 roku, uzyskując ocenę negatywną z egzaminu, w tym niedostateczne oceny z części trzeciej (prawo cywilne) i piątej. Odwołał się od wyniku, kwestionując ocenę i wskazując na błędy proceduralne i merytoryczne w ocenie jego pracy, w tym brak precyzyjnych kryteriów oceny oraz nierówne traktowanie w różnych komisjach. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia utrzymała w mocy negatywną ocenę z części trzeciej, podwyższając ocenę z części piątej. Ł.B. złożył skargę do WSA, który uchylił uchwałę Komisji II Stopnia z powodu naruszeń proceduralnych i merytorycznych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego oraz zasądził od Komisji na rzecz Ł.B. kwotę 120 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Hanna Kamińska Protokolant Sebastian Gajewski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1349/11 w sprawie ze skargi L.B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego na rzecz L.B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 września 2011 r., VI SA/Wa 1349/11, po rozpoznaniu skargi Ł.B. uchylił zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] . Sąd I instancji przyjął za podstawę następujące okoliczności faktyczne. W dniach [...] czerwca–[...] lipca 2010 r. Ł.B. przystąpił do egzaminu radcowskiego. Na postawie art. 361 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.; dalej: u.r.p.) Komisja Egzaminacyjna nr 1 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości w Warszawie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. stwierdziła, że Ł.B. uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Z uzasadnienia uchwały wynika, że zdający z części pierwszej egzaminu otrzymał ocenę dostateczną, z drugiej części egzaminu – ocenę dostateczną, z trzeciej części egzaminu – ocenę niedostateczną, z czwartej – ocenę dobrą oraz z piątej – ocenę niedostateczną. Zadanie z trzeciej części egzaminu radcowskiego (z prawa cywilnego) polegało na sporządzeniu w oparciu o załączone materiały apelacji albo – w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia – opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia tego środka zaskarżenia. Dokonując oceny zasadności postawionych zarzutów, egzaminatorzy sprawdzający pracę skarżącego z powyższej części wskazali na szereg uchybień, które skutkowały wystawieniem przez nich ocen niedostatecznych. Odwołanie od powyższej uchwały wniósł Ł.B., domagając się uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji, zmiany ocen z części trzeciej i piątej egzaminu przez uznanie, że uzyskał z nich oceny pozytywne, a w konsekwencji orzeczenie, że otrzymał wynik pozytywny z egzaminu radcowskiego. W odwołaniu skarżący postawił zarzut naruszenia art. 361 ust. 1 i ust. 6 oraz art. 88 u.r.p. W jego przekonaniu uchybienie tym przepisom nastąpiło z powodu błędnego zastosowania przez egzaminatorów przewidzianej u.r.p. skali ocen. Skarżący uznał również, że w jego sprawie organ II instancji naruszył art. 365 ust. 2-4 u.r.p. przez w części nieuwzględnienie, a w części błędne zastosowanie ustalonych przez ustawodawcę kryteriów oceny pracy. Odnosząc się do uzyskania oceny niedostatecznej z trzeciej części egzaminu skarżący podniósł, iż sporządzając apelację nie popełnił błędów formalnych, które dyskwalifikowałyby ten środek zaskarżenia. Jego zdaniem ocena pracy powinna mieć za przedmiot prawidłowość zastosowania i interpretacji wszystkich powoływanych przepisów prawa, a nie tylko tych, które mają zastosowanie z punktu widzenia jednego poglądu prawnego (z kilku możliwych) uznanego przez egzaminatorów za wyłącznie dopuszczalny. W przekonaniu skarżącego opisany w kwestionowanym przez niego zadaniu z prawa cywilnego stan faktyczny nie pozwalał na jednoznaczne stwierdzenie, że opisana w nim umowa była umową mieszaną (deweloperską) albo umową przedwstępną. Jego zdaniem obie koncepcje powinny być uznane za prawidłowe. Skarżący wskazał także na brak precyzyjnych kryteriów dokonywania oceny prac egzaminacyjnych, przywołując w tym zakresie stosowne opinie przedstawicieli nauki. Jednocześnie skarżący podkreślił, że w innych komisjach egzaminacyjnych powołanych do przeprowadzenia egzaminu w Warszawie przyjęcie przez zdających, że analizowana umowa była umową przedwstępną, było oceniane jako rozwiązanie pozytywne (np. Komisja nr 4). Skarżący postawił również zarzuty do zadania z prawa administracyjnego. Ponadto wskazał, że w Komisji Egzaminacyjnej nr [...] w Warszawie czas korzystania z bazy LEX nie podlegał właściwej reglamentacji. Długi czas oczekiwania spowodował, iż skarżącemu zostało około 50 minut na ręczne napisanie ocenionej wersji apelacji. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego uchwałą z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymała w mocy uchwałę organu I instancji. Komisja uznała, iż zasadne okazały się zarzuty skarżącego dotyczące zadania z prawa administracyjnego, co skutkowało podwyższeniem oceny za tą część pracy do oceny dostatecznej, jednocześnie nie podzieliła stanowiska skarżącego co do oceny jego pracy z części trzeciej, tj. prawa cywilnego. W uzasadnieniu uchwały Komisja odniosła się w szczególności do merytorycznych zarzutów postawionych przez skarżącego w stosunku do zadania z prawa cywilnego. Wskazała ona w tym zakresie m.in. że wprawdzie stwierdzone nieprawidłowości pod względem formalnym nie dyskwalifikują całej apelacji sporządzonej podczas egzaminu przez skarżącego, to jednak należy zwrócić uwagę, że zawierała ona szereg poważnych błędów, w tym choćby wadliwie skonstruowane zarzuty naruszenia prawa materialnego przy jednoczesnym pominięciu istotnych przepisów prawa procesowego i materialnego. Zdaniem Komisji argumentacja prawna zawarta w uzasadnieniu przygotowanej przez skarżącego apelacji była niepełna i stała na niskim poziomie. W przekonaniu organu świadczy to o niewystarczającym opanowaniu przez skarżącego wiedzy prawniczej i umiejętności stosowania prawa w praktyce. Od powyższej uchwały Ł.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi II instancji nieprawidłowe rozpatrzenie odwołania polegające na wadliwym skonstruowaniu uzasadnienia uchwały, naruszeniu zasady reformationis in peius, jak również zasad ogólnych ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.): pogłębiania zaufania do władzy publicznej oraz czynnego udziału strony. Jednocześnie skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu m.in. niewłaściwe zastosowanie ustalonej przez ustawodawcę skali ocen, jak również niekonstytucyjnego kryterium oceny prac pisemnych egzaminu radcowskiego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 września 2011 r., VI SA/Wa 1349/11, uchylił zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przy wydawaniu zaskarżonej uchwały doszło do przekroczenia przez organ granic luzu decyzyjnego oraz wadliwych ustaleń faktycznych dotyczących rozwiązania, a w konsekwencji – oceny pracy egzaminacyjnej skarżącego. Powyższe uchybienia przybierają w ocenie Sądu postać mającego istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 oraz art. 138 k.p.a. w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że stosownie do art. 368 ust. 12 u.r.p. do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Oznacza to – zdaniem Sądu I instancji – że w sprawie znajduje odpowiednio zastosowanie art. 138 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę, z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 3 k.p.a. Sąd I instancji zauważył, że werdykt egzaminatora w przedmiocie wystawienia oceny cząstkowej korzysta z luzu decyzyjnego, na co wskazuje art. 365 ust. 2 u.r.p. Luz decyzyjny, w indywidualnych sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego wyposaża komisje egzaminacyjne w uprawnienie do wyboru konsekwencji prawnych. Oznacza to – zdaniem Sądu I instancji – że komisje egzaminacyjne mają prawo po dokonaniu subsumcji do wyboru rozwiązania optymalnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia z uwzględnieniem kryteriów wynikających z podanych powyżej przepisów u.r.p. Na gruncie rozpoznawanej sprawy stwierdzono jednak – zdaniem Sądu – przekroczenie granic wspomnianego luzu. W niniejszej sprawie wskutek odwołania Ł.B. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia podwyższyła kandydatowi ocenę z piątej części egzaminu radcowskiego (z prawa administracyjnego) do oceny dostatecznej. Oznaczało to, że z tej części egzaminu skarżący uzyskał ocenę pozytywną w rozumieniu art. 364 ust. 10 pkt 1 lit. d) u.r.p. Jednakże, wobec stanowiska Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że ocena z części trzeciej egzaminu (prawa cywilnego) powinna nadal być niedostateczna, wynik z całego egzaminu zawodowego pozostał także negatywny, zgodnie z art. 366 ust. 1 w zw. z art. 368 ust. 5 u.r.p. W tym kontekście Sąd I instancji zwrócił uwagę, że zadaniem organu odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, Komisja nie odniosła się w sposób wyczerpujący i wystarczający do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu, jak i uzupełniającym odwołanie piśmie z dnia 23 marca 2011 r. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że organ odwoławczy oceniając de facto negatywnie przyjęcie przez skarżącego, iż w kwestionowanym przez niego zadaniu zawarto umowę przedwstępną, nie odniósł się do obszernej argumentacji skarżącego w tym zakresie. Jednocześnie, Sąd podniósł, że organ skrótowo ustosunkował się do obszernej argumentacji dotyczącej przerwania biegu przedawnienia roszczenia o zwrot zadatku. Ponadto – w ocenie Sądu I instancji – organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób do zarzutów zawartych w piśmie z dnia 23 marca 2011 r., w szczególności zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a., w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. przez naruszenie zasady reformationis in peius, polegające na tym, że opiniujący z jednej strony podzielił podstawowe zarzuty skarżącego, uznając za zasadne zarzuty odnośnie wszystkich podstawowych zastrzeżeń sformułowanych wobec jego pracy przez Komisję I Stopnia, a jednocześnie podniósł nowe zarzuty i zmienił na niekorzyść rangę pozostałych zarzutów, wcześniej uznanych przez Komisję I stopnia za drugorzędne. Sąd I instancji zwrócił również uwagę, że organ nie ustosunkował się w żaden sposób do twierdzenia skarżącego, że w Komisji Egzaminacyjnej nr [...] w Warszawie czas korzystania z bazy LEX nie podlegał właściwej reglamentacji. W tej sytuacji w ocenie Sądu nie można było skontrolować zaskarżonej uchwały w kontekście, czy omawiane zarzuty podniesione przez skarżącego są zasadne i czy mogły mieć wpływ na ocenę jego pracy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach przewidzianych przez art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. kasator zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/. p.p.s.a. przez błędne stwierdzenie, że Komisja II stopnia w sposób nienależyty ustaliła stan faktyczny sprawy, czym zostały naruszone przepisy art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ odwoławczy w sposób prawidłowy zgromadził i rozważył całokształt materiału dowodowego. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. kasator zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że uchylona uchwała Komisji II stopnia została wydana z przekroczeniem granic luzu decyzyjnego, podczas gdy ocena wszystkich prac egzaminacyjnych Ł.B., w tym również ocena jego pracy z zakresu prawa administracyjnego, została dokonana w oparciu o ustawowe kryteria oceny i w sposób z nimi zgodny; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. przez nieprawidłowe przyjęcie, że nieustosunkowanie się przez Komisję II stopnia do zarzutu naruszenia zasady reformationis in peius, sformułowanego w odwołaniu od uchwały organu I instancji, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy wpływu takiego wywrzeć nie mogło. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator sformułował szereg argumentów na poparcie zarzutów w niej sformułowanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która – co należy podkreślić – w niniejszej sprawie nie zachodzi. Wobec takich regulacji poza sporem pozostaje okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Odnosząc się więc do zarzutów sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy w pierwszej kolejności wskazać, że granice orzekania przez organ II instancji wyznaczają ramy sprawy administracyjnej podlegającej ponownemu rozpoznaniu przez organ odwoławczy zgodnie z treścią zasady dwuinstancyjności, nie zaś wnioski i zarzuty odwołania. Mają one jednak wpływ na zakres obowiązków tego organu. Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie jest on obowiązany rozpatrzyć i odnieść się do wszystkich zarzutów zawartych w treści tego środka prawnego. Wykonanie tego obowiązku ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości czynionych przez organ odwoławczy ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że twierdzenia, wnioski i zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu mieszczą się w pojęciu materiału dowodowego, o którym mowa w art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., który – co należy podkreślić – musi zostać wnikliwie rozpatrzony w całości przez organ. Powinno to znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. W przeciwnym razie dochodzi zaś do naruszenia art. 7, 77 i 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., co prawidłowo w odniesieniu do uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia zauważył w niniejszej sprawie Sąd I instancji. Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnego uznania przez Sąd I instancji, że uchylona uchwała Komisji II stopnia została wydana z przekroczeniem granic luzu decyzyjnego, trzeba w pierwszej kolejności wskazać, że – jak podnosi się w literaturze i orzecznictwie – uzasadnienie decyzji uznaniowej – a taka była przedmiotem oceny Sądu I instancji w niniejszej sprawie – musi w sposób jasny i czytelny (zob. M. Jaśkowska, Uznanie administracyjne w orzecznictwie sądów administracyjnych, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2010, nr 5-6, s. 174); a jednocześnie – wyczerpujący i zindywidualizowany (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r., I OSK 369/12) – wskazywać motywy, jakimi kierowano się, podejmując określone rozstrzygnięcie. Uzasadnienie to w przypadku decyzji organu odwoławczego musi obejmować także wyraźne odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania. Skoro bowiem organ dysponuje przy określaniu konsekwencji prawnych określoną swobodą, to musi wykazać, że dokonując ich wyboru rozważył wszystkie możliwości rozstrzygnięcia, w tym – proponowane przez stronę. Tylko taki kształt uzasadnienia decyzji uznaniowej nie pozwala skuteczne postawić w stosunku do niej zarzutu arbitralności. Wymogów tych nie spełnia uzasadnienie kontrolowanej przez Sąd I instancji uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, w którym nie odniesiono się w sposób wystarczający do zarzutów i poglądów prawnych strony co do oceny jej pracy egzaminacyjnej. Tym samym stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie należy uznać za prawidłowe. Z kolei odnosząc się do zarzutu błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że nieodniesienie się przez Komisję II stopnia do sformułowanego przez stronę zarzutu naruszenia zasady reformationis in peius, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należy wyjaśnić, że skoro skarżący, po zapoznaniu się z oceną wydaną na podstawie § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1314 ze zm.), podniósł zarzut, i ocena ta wykracza poza granice zakreślone jego odwołaniem, gdyż z jednej strony potwierdza stanowisko skarżącego ale z drugiej strony kwestionuje jego pracę egzaminacyjną z innych powodów, to obowiązkiem organu odwoławczego było odniesienie się do tych zarzutów, które skarżący nazwał naruszeniem art. 139 k.p.a. Sąd pierwszej instancji nie zajął stanowiska, iż organ odwoławczy naruszył przepis art. 139 k.p.a., ale wyraźnie stwierdził, że organ odwoławczy nie wyjaśnił i nie odniósł się do zarzutu skarżącego w tym zakresie. Odniesienie się do tego zarzutu wymagało przedstawienia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stanowiska organu co do tego, czy dokonanie oceny niektórych aspektów pracy skarżącego z zakresu prawa cywilnego mniej korzystne dla skarżącego niż ocena dokonana w pierwszej instancji, było zasadne i dopuszczalne. Należy podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, iż brak stanowiska organu w tym zakresie stanowi uchybienie procesowe dotyczące wymagań stawianych decyzji administracyjnej, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jeżeli uchybienie to ocenia się w kontekście innych naruszeń przepisów postępowania dotyczących rozpoznania odwołania skarżącego. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że z wpływem na wynik sprawy mamy do czynienia, gdy zachodzi prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia (zob. T. Woś, (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 526; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2006 r., II GSK 332/05). Z takim wpływem zaś mamy do czynienia w szczególności w przypadku, gdy zostanie stwierdzony brak należytej staranności po stronie organu administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, wyrażający się w rozstrzygnięciu bez pełnego odniesienia się do stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego. W kontekście przytoczonego wyżej zarzutu wypada jeszcze raz podkreślić, że został on podniesiony w stosunku do opinii wydanej stosownie do § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. Ma to o tyle znaczenie, że opinia ta stanowi część materiału dowodowego w sprawie i podlega ocenie przez organ prowadzący postępowanie stosownie do odpowiednich przepisów k.p.a. Skoro więc organ nie odniósł się do zarzutów skierowanych wobec wspomnianej opinii, to Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że w sposób należyty nie przeanalizował i nie ocenił jej treści, a zatem – dopuścił się niestaranności obejmującej nienależyte ustalenie stanu faktycznego i rozpoznanie materiału dowodowego. Dokonanie zaś rzetelnej oceny opinii w kontekście zarzutów strony mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie należy uznać za zasadne. Reasumując powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło