II FZ 751/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 października 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 629/11 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 9 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za styczeń 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 27 lipca 2011 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał pełnomocnika B.Sp. z o.o. w W. (dalej: Spółka) – strony skarżącej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 9 maja 2011 r. w przedmiocie podatku od gier za luty 2010 r. – do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.097,00 zł. W odpowiedzi Spółka wniosła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku Spółka wskazała w poprzednim roku podatkowym poniosła stratę w kwocie 2.344.896,11 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.000.000 zł, wartość środków trwałych – 13.545.277,28 zł, a strata bilansowa za ostatni rok obrotowy (2010) w kwocie, która została wyżej podana. Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. Referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Po rozpatrzeniu sprzeciwu od tego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 24 października 2011 r. (sygn. akt I SA/Gl 629/11) również odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że Spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym, gdyż, jak wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym, dysponuje majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy wartość zgromadzonych środków trwałych, wynosząca 13 545 277,28 zł. Spółka nie wykazała również, że podjęła działania zmierzające do pozyskania środków niezbędnych do prowadzenia postępowania, chociażby w drodze podwyższenia kapitału zakładowego lub zaciągnięcia kredytu lub pożyczki. Ponadto Spółka nadal kontynuuje prowadzoną działalność gospodarczą. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wskazała, że ponosi straty finansowe z prowadzonej działalności. Podkreślono, że Spółka nie jest w stanie regulować należności podatkowych ze względu na prowadzone wobec nie postępowania egzekucyjne. Wskazano także, że jedynym źródłem dochodu Spółki mogłaby być sprzedaż majątku trwałego, ale miałaby ona charakter nieodwracalny. Spółka powołała także postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 68/11, w którym przyznano jej prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez sądy pierwszej instancji. Co do zasady NSA nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia NSA nie jest więc istota sprawy, a jedynie ocena postępowania przed sądem pierwszej instancji. W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawidłowa jest ocena WSA, że wykazanie w danym roku podatkowym starty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Trudno przyjąć, uwzględniając zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która uzyskała przychody w 2010 r. w wysokości 149.180.425,32 zł, nie jest w stanie z takiej kwoty wygospodarować około 7.000 zł (wysokość wpisów we wszystkich sprawach w WSA we Wrocławiu, wg oświadczenia Spółki) na pokrycie wpisów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić. Zasadnie wskazano także, że wątpliwości budzi fakt ujawnienia przez Spółkę tylko jednego rachunku bankowego i to bez przedstawienia dokonywanych na nim operacji. Prawidłowa jest więc ocena, że rachunek ten, z saldem 2,37 zł, nie może być jej jedynym, ani też głównym rachunkiem. Oznacza to, że Spółka nie przedstawiła rzetelnie istotnych danych poświadczających jej sytuację finansową. Należy także wskazać, że przyznanie prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienia NSA: z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt. I FZ 516/08, Lex nr 551930, z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl w skrócie: CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego że nie zasługuje również na uwzględnienie argument Spółki o niemożliwości wyzbycia się części majątku. Okoliczność to w ogóle nie była brana pod uwagę przez sąd pierwszej instancji, który oddalił wniosek Spółki. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.188 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.