II FZ 856/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 443/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie przekazania pisma właściwemu organowi postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 443/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Z. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi Z. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie przekazania pisma właściwemu organowi. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012 r. Sąd odrzucił skargę wobec nieuiszczenia przez skarżącego wymaganego wpisu. Na powyżej powołane postanowienie skarżący wniósł skargę kasacyjną, składając jednocześnie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazał, iż zamieszkuje u siostry i w związku z wypadkiem przy pracy zaliczony został do drugiej grupy inwalidzkiej i otrzymuje z tego tytułu rentę w wysokości 887,06 zł netto miesięcznie. Ponadto wnioskodawca wymienił ponoszone przez siebie wydatki w kwocie: 50 zł dziennie na żywność, 50 zł miesięcznie na konsultacje lekarskie, 50-100 zł na lekarstwa miesięcznie, 10 zł dziennie na ogrzewanie i energię elektryczną. Dodatkowo, jak wskazał skarżący, w marcu 2012 r. poniósł dodatkowe koszty związane z leczeniem w wysokości 995 zł. Z uzasadnienia przedmiotowego wniosku wynika także, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 1,64 ha, opłaca podatek rolny w wysokości 216,00 zł rocznie, spłaca raty pożyczki w wysokości 327,53 zł miesięcznie, a na dzień 29 lutego 2012 r. miał zgromadzoną na rachunku w SKOK kwotę 2062,35 zł. Skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 29 maja 2012 r., odrzucił. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2012 r. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł sprzeciw, wskazując na swoją trudną sytuację materialną. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazując, że sprawa zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. (wówczas po oddaleniu wniosku strona nie skorzystała z prawa wniesienia zażalenia), a na tym etapie postępowania strona nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy choćby w zakresie częściowym. Dodatkowo Sąd wskazał na fakt, iż do tej pory pozostała niewyjaśniona sprawa wpływu kwoty 11.420 zł na rachunek skarżącego. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu bezprawne i stronnicze działanie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, zwolnienia z kosztów oraz przyznania adwokata z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż Sąd w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zawarł nieprawdziwe informacje i ponownie podkreślił, ze jest wdowcem i inwalidą drugiej grupy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Powołany przepis ma zapewnić możliwość dochodzenia praw przed sądem osobom, które nie są w stanie uiścić kosztów postępowania sądowego samodzielnie oraz stanowi gwarancję realizacji konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu. Z przepisu tego wynika zatem (pogląd taki ugruntowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych), iż to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinna ona zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania jej prawa pomocy. Samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby wyjaśnienia stanu faktycznego i to nawet na wezwanie Sądu, nie uzasadnia uwzględnienia tego żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OZ 530/10, niepubl.). Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 409/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, wnioskodawca nie ma nikogo na utrzymaniu, posiada stałe źródło dochodu w postaci renty, a ponadto prowadzi gospodarstwo rolne. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że kwotę 11.420 zł, którą otrzymał 6 kwietnia 2011 r. przeznaczył na spłatę kredytów, jednakże w dalszym ciągu źródło pochodzenia tej sumy pieniędzy nie zostało wyjaśnione. Ponadto, wobec faktu posiadania przez skarżącego na koncie bankowym środków finansowych orzec należy, iż sytuacja materialna wnioskodawcy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skoro korzystanie z prawa pomocy musi być, jak już podkreślono na wstępie uzasadnienia, związane z wystąpieniem szczególnych okoliczności, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, iż przedstawione przez stronę dokumenty i wyjaśnienia złożone we wniosku nie są wystarczającą przesłanką do przyznanie wnioskodawcy zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych oraz przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji