II FZ 573/13

II FZ 573/13 P O S T A N O W I E N I E Dnia 22 lipca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 443/11 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przekazania pisma właściwemu organowi postanawia oddalić zażalenie II FZ 573/13 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z 26 września 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 443/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Z. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi Z. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 28 stycznia 2011 r., w przedmiocie przekazania pisma właściwemu organowi. Postanowieniem z 24 stycznia 2012 r. Sąd odrzucił skargę wobec nieuiszczenia przez Skarżącego wymaganego wpisu. W skardze kasacyjnej, Skarżący zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z 29 maja 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę kasacyjną odrzucił. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został natomiast oddalony postanowieniem z 19 kwietnia 2012 r. Postanowieniem z 26 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie. Wskutek wniesionego sprzeciwu, postanowieniem z 26 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując, że sprawa zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. (wówczas po oddaleniu wniosku strona nie skorzystała z prawa wniesienia zażalenia), a na tym etapie postępowania strona nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy choćby w zakresie częściowym. Postanowieniem z 17 października 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie wyżej wymienione, tj. postanowienie z 26 lipca 2012 r. w przedmiocie prawa pomocy. W zażaleniu na postanowienie z 29 maja 2012 r. Skarżący zawarł ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. W urzędowym formularzu PPF złożonym 24 stycznia 2013 r. Skarżący oświadczył, że jest samotnym wdowcem i inwalidą II grupy w trakcie leczenia i rehabilitacji. Skarżący nie ma własnego domu i mieszka u siostry. Podał również, że pobiera rentę w kwocie 700 zł, posiada nieruchomość rolną o powierzchni 1,06 ha oraz zadłużenie w kwocie 13.000 zł. Postanowieniem z 12 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego Skarżący podniósł, że obecnie jego zadłużenie wynosi 18.000 zł, oraz że podlega leczeniu i rehabilitacji i pomaga mu siostra. Postanowieniem z 21 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek od przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że jest to już trzeci wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu Skarżący nie podniósł jakichkolwiek nowych argumentów wskazujących na zmianę okoliczności przyjętych za podstawę wcześniejszych rozstrzygnięć. Skarżący po raz kolejny nie przedłożył, na wezwanie Sądu, dokumentów potwierdzających sytuację majątkową, a tym samym zasadność złożonego wniosku. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu bezprawne działanie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, zwolnienia z kosztów oraz przyznania adwokata z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący oświadczył, że jego miesięczne wydatki zażywność, leki, prąd, gaz, Internet, telefon, koszty dojazdów na rehabilitację oraz kserokopie dokumentów, wynoszą 600 zł. Skarżący załączył także plik dokumentów potwierdzający jego wydatki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Przepis art. 246 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. W niniejszej sprawie Skarżący był zobowiązany do przedłożenia dokumentów źródłowych m.in. zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, wyliczenia miesięcznych wydatków. Wezwanie z 20 lutego 2013 r. odebrał dorosły domownik (synowa Skarżącego) w dniu 26 lutego 2013 r. Zatem doręczenie nastąpiło w trybie art. 72 § 1 P.p.s.a. Trafnie zatem stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny, że skoro Skarżący nie przedstawił żadnych nowych argumentów wskazujących na zmianę okoliczności przyjętych za podstawę wcześniejszych rozstrzygnięć, a także nie przedłożył na wezwanie Sądu dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, to nie można uznać, że Skarżący wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. To Skarżący powinien podjąć takie czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest bowiem zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej Skarżącego w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne. Odnosząc się natomiast do przedstawionych w zażaleniu wyliczeń dotyczących miesięcznych wydatków Skarżącego należy wskazać, że z prostego rachunku matematycznego wynika, że kwota wydatków ponoszonych przez Skarżącego znacznie przewyższa jego miesięczny dochód. Skarżący wskazał bowiem w urzędowym formularzu PPF, że uzyskuje emeryturę w kwocie 700 zł. Natomiast z wyliczenia miesięcznych opłat wynika, że Skarżący miesięcznie wydatkuje kwotę około 1.400 zł. (600 zł utrzymanie, 392,90 zł pożyczka, 411 zł pożyczka). Ponadto z przedstawionego wyciągu rachunku bankowego wynika, że na konto Skarżącego w dniu 20 lutego 2013 r. wpłynęła kwota 2.000 zł. pochodzenia tej kwoty Skarżący jednak nie wyjaśnił. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.