II FZ 405/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: sędzia NSA /del./ Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. W. na zarządzenie przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 lutego 2012r. sygn.akt I SA/Bd 648/11 w przedmiocie wpisu od zażalenia w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 7 czerwca 2011r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia - uchylić zaskarżone zarządzenie. Zażaleniem z dnia 16 marca 2012r. /k-71 akt sprawy/ J. W. wniósł o uchylenie zarządzenia przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 lutego 2012r., sygn.akt I SA/Bd 648/11, oraz o zwolnienie od wpisu w kwocie zł 100,00. W uzasadnieniu podniósł, że postępowanie sądowoadministracyjne nie jest jego wymysłem ani pieniactwem, a jedynie obroną przed urzędnikami skarbowymi, wobec czego obciążanie go jakimikolwiek kosztami sądowymi jest niesprawiedliwe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z akt sprawy, dnia 21 września 2011r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosek skarżącego J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych /k-17-19 akt sprawy/. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 września 2011r., sygn.akt I SA/Bd 648/11, wniosek o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie został oddalony /k-24-26 akt sprawy/. Dnia 21 października 2011r. skarżący wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw /k-36-37 akt sprawy/. Sprawa przyznania skarżącemu prawa pomocy, wobec wniesienia sprzeciwu, nie została dotychczas rozpoznana. Ponadto, postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie przewodniczącego z dnia 25 sierpnia 2011r. w przedmiocie wpisu od skargi w niniejszej sprawie /k-42-45 akt sprawy/. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie /k-53-54 akt sprawy/. Zarządzeniem z dnia 16 lutego 2012r., zaskarżonym zażaleniem, o którym mowa na wstępie, przewodniczący wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od tego zażalenia w kwocie zł 100,00 w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia /k-68 akt sprawy/. Art.199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2012r. poz.270; do dnia 13.03.2012r. – Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowi, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie zaś do art.214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, przy czym – zgodnie z art.219 § 1 p.p.s.a. - opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Zgodnie z art.230 § 1 i 2 p.p.s.a. wpis /stały lub stosunkowy/ pobiera się od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od zażalenia. § 2 ust.1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz.2193 ze zm./ stanowi, iż wysokość tego wpisu wynosi zł 100,00. Stosownie do art.220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Z § 3 powołanego artykułu wynika przy tym, że zażalenie, od którego pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu. Z powyższego wynika, że zasadą jest pobieranie opłaty sądowej /wpisu/ od zażalenia w kwocie zł 100,00 od strony, która takie zażalenie wniosła. Nie ma przy tym znaczenia, z jakich motywów strona wniosła skargę wszczynającą postępowanie sądowoadministracyjne lub wniosła zażalenie powodujące obowiązek uiszczenia opłaty, ani czy przedmiotowe środki procesowe okażą się uzasadnione. Z powyższego wynika jednak również, iż od wskazanej zasady ustawa może przewidywać wyjątki. Zawarte są one w art.220 § 4, art.222, art.227 § 2, art.261 p.p.s.a., które nie mają zastosowania do zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Ponadto art.239 p.p.s.a. stanowi, iż nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, między innymi, strona, której przyznane zostało prawo pomocy - w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa /pkt 4/. Zgodnie z art.243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przy tym, jeżeli wniosek zawiera żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, to odnosi się on do kosztów sądowych, których obowiązek uiszczenia ciąży na stronie w dacie wniesienia wniosku oraz do kosztów sądowych, jakie mogłyby ją obciążać w dalszym toku postępowania. W sytuacji zatem, gdy – jak w stanie sprawy niniejszej - strona wniosła o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości i sprawa przyznania tego prawa pomocy nie została jeszcze prawomocnie rozpoznana, nie można uznać, że opłata /w stanie sprawy – wpis od zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu/ jest opłatą należną, której uiszczenia przez stronę można zażądać na podstawie art.220 § 1 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę, zaskarżone zarządzenie należało uchylić na podstawie art.185 § 1 w związku z art.197 § 2 i art.198 p.p.s.a.