II GSK 2453/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-06-27
Skład orzekający: Andrzej Kuba, Małgorzata Korycińska, Wojciech Kręcisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo organu kontroli, które nie zostało formalnie oznaczone jako postanowienie, a zawiera elementy rozstrzygnięcia dotyczącego sprzeciwu przedsiębiorcy wobec czynności kontrolnych, może być uznane za postanowienie podlegające zażaleniu?Ratio decidendi
Pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 1 marca 2011 r., zawierające oznaczenie organu, adresata, rozstrzygnięcie oraz podpis, stanowi postanowienie w rozumieniu art. 124 k.p.a. i art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wobec tego zażalenie na to pismo jest dopuszczalne, a stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia przez organ odwoławczy było niezgodne z prawem i podlega uchyleniu.Stan faktyczny
Skarżący wniósł sprzeciw wobec kontroli prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Celnego w G., domagając się odstąpienia od czynności kontrolnych. Organ poinformował, że kontrola dotyczy innego przedsiębiorcy, a pismo to zostało uznane za niebędące postanowieniem i niedopuszczalne do zażalenia. Skarżący złożył skargę do WSA, który oddalił skargę, uznając pismo za informację, a nie postanowienie. Skarżący wniósł skargę kasacyjną do NSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. oraz zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 760 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 254/11 w sprawie ze skargi A. U. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie przeprowadzenia kontroli 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w G. na rzecz A. U. kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem, objętym skargą kasacyjną, oddalił skargę A. U. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] marca 2011 r. w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: skarżący wniósł sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania kontroli przez Naczelnika Urzędu Celnego w G. domagając się odstąpienia od czynności kontrolnych. Sprzeciw oparto o art. 84c ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, dalej: ustawa o swobodzie działalności gospodarczej). Pismem z dnia 1 marca 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w G. poinformował skarżącego, że prowadzi kontrolę w lokalu gastronomicznym należącego do innego przedsiębiorcy, nie prowadzi natomiast kontroli wobec skarżącego. W trakcie kontroli lokalu gastronomicznego został zajęty automat do gry stanowiący własność skarżącego.
Skarżący złożył zażalenie na "postanowienie" Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 1 marca 2011 r.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w G., działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.) oraz art. 84c ust. 16 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Organ wskazał, że skarżący nie był kontrolowanym w sprawie, wobec czego nie mógł wnieść skutecznie sprzeciwu, który zgodnie z art. 84c ust. 1 powołanej ustawy przysługuje tylko kontrolowanemu przedsiębiorcy. Wskazane pismo Naczelnika Urzędu Celnego w G. nie było postanowieniem organu prowadzącego kontrolę przedsiębiorcy, ale stosownie do przepisów k.p.a. stanowiło pozostawienie podania bez rozpatrzenia z uwagi na jego wniesienie przez podmiot, który nie był kontrolowanym przedsiębiorcą. Na gruncie k.p.a. nie zachodzi konieczność wydawania postanowienia w sytuacji, gdy z określonym żądaniem występuje podmiot niebędący stroną danego postępowania. Organ stwierdził, że zaskarżone pismo nie stanowiło postanowienia organu i nie mogło podlegać zaskarżeniu w trybie art. 84c ust. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając skargę stwierdził, że zasadnicze znaczenie dla sprawy ma ustalenie, jaki charakter prawny miało pismo Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 1 marca 2011 r. skierowane do skarżącego.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 84 c ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79 - 79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 84d tej ustawy.
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 84 c ust. 9 ustawy organ kontroli w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprzeciwu, rozpatruje sprzeciw oraz wydaje postanowienie o: 1) odstąpieniu od czynności kontrolnych; 2) kontynuowaniu czynności kontrolnych.
Zgodnie z art. 84 c ust. 10 ustawy, na postanowienie, o którym mowa w ust. 9, przedsiębiorcy przysługuje zażalenie w terminie 3 dni od dnia otrzymania postanowienia. Rozstrzygnięcie zażalenia następuje w drodze postanowienia, nie później niż w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia.
Do postępowań, o których mowa w ust. 9 i 10, w zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 84 c ust. 16 ustawy).
W ocenie Sądu błędne jest stanowisko organu odwoławczego, że pismo Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 1 marca 2011 r. skierowane do skarżącego jest, zgodnie z przepisami k.p.a., pozostawieniem podania bez rozpatrzenia. Organ nie przywołał przy tym żadnego konkretnego przepisu k.p.a. Tymczasem przepisem k.p.a. stanowiącym o pozostawieniu podania bez rozpoznania jest art. 64, zgodnie z którym "jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania" (§ 1) oraz "jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania" (§ 2) .
Nie ma w niniejszej sprawie żadnych wątpliwości, że wniesienie sprzeciwu na czynności organu przez osobę nie będącą kontrolowanym przedsiębiorcą - jak przyjął organ - nie mieści się w hipotezie przepisu art. 64 k.p.a.
W ocenie Sądu, pismo Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 1 marca 2011 r. nie było postanowieniem. Poinformowano w nim skarżącego, że na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli przeprowadzona była i została zakończona kontrola u innego przedsiębiorcy w miejscu prowadzenia przez niego działalności oraz, że w stosunku do skarżącego nie toczyła się i nie toczy kontrola działalności gospodarczej. Pismem tym poinformowano również skarżącego o tym, że podczas kontroli w trybie art. 217 k.p.k. zajęto automat do gry, stanowiący własność firmy skarżącego, i że kwestia odpowiedzialności za urządzanie gier na automatach bez wymaganego zezwolenia zostanie wyjaśniona podczas toczącego się postępowania karnego skarbowego.
Sąd podniósł, że informacja, iż nie jest możliwe odstąpienie od czynności kontrolnych z uwagi na ich nieprowadzenie nie stanowi orzeczenia o odstąpieniu od czynności kontrolnych, ani orzeczenia o ich kontynuowaniu, o których mowa jest w art. 84 c ust. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Odnosząc się do wywodów skargi dotyczących charakteru i treści pisma organu z dnia 1 marca 2011 r. - iż odmawia ono uznania skarżącego za stronę postępowania Sąd stwierdził, że z art. 28 k.p.a. nie wynika, by o statusie strony organ mógł orzekać w formie postanowienia.
Sąd uznał, że wniesienie zażalenia na pismo organu, które nie jest postanowieniem nie jest dopuszczalne, wobec czego zaskarżone postanowienie zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie. Błędne uzasadnienie prawidłowego rozstrzygnięcia nie miało wpływu na wynik sprawy.
W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).
II
A. U. skargę kasacyjną zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 84c ust. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz w zw. z art. 135, art. 145 § 1 ust. 1 lit b) ew. c) p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 1 marca 2011 r. nie jest postanowieniem,
2. art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ew. c) p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu ustawowe przesłanki;
3. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a., art. 145 § 1 ust. 1 lit b) ew. c) p.p.s.a., art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez faktyczną akceptację faktu braku stosowania dwóch wyżej wymienionych przepisów k.p.a. poprzez organ II instancji, a w efekcie ich niezastosowanie także przez Sąd, w sytuacji gdy postępowanie prowadzone przez Naczelnika Urzędu Celnego w G. nie było przeprowadzone zgodnie z prawem;
4. art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) lub c) p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez faktyczną akceptację błędnego uznania przez organ I i II instancji, że urządzenia eksploatowane przez skarżącego mogą być urządzeniami wykazującymi wszystkie lub niektóre cechy automatów o niskich wygranych oraz poprzez faktyczną akceptację naruszeń prawa dokonanych przez organ niższej instancji, a w efekcie akceptację naruszenia przez organy administracji wyżej wskazanych zasad naczelnych postępowania administracyjnego;
II. prawa materialnego, tj.:
1. art. 79 ust. 1 w zw. z art. 79 ust. 7, art. 82 ust. 1, art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 79b, art. 79 ust. 1 w zw. z art. 79 ust. 9, art. 80 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w zw. z art. 80 ust. 2 i art. 80 ust. 5, art. 80b, art. 81 ust. 1 i 2 tej ustawy w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji wystąpienia ku temu ustawowych przesłanek oraz faktyczną akceptację braku ich stosowania przez organy administracji I i II instancji;
2. art. 79, art. 79a, art. 80, art. 80a, art. 81 ust. 2, art. 81a, art. 82 I art. 83 w zw. z art. 84 ust. 1a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w zw. z art. 235 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o służbie celnej (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 168, poz. 1323 ze zm., dalej: ustawa o służbie celnej) w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez faktyczną akceptację nieprawidłowej wykładni ww. przepisów dokonanej przez organ I i II instancji i w efekcie ich błędną wykładnię dokonaną także przez Sąd, polegającą na przyjęciu, iż skarżący jest podmiotem podlegającym szczególnemu nadzorowi podatkowemu, a w konsekwencji jego uprawnienia wobec prowadzonej przez organ kontroli są ograniczone;
3. art. 84c ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez faktyczną akceptację nieprawidłowej wykładni ww. przepisów dokonanej przez organy I i II instancji i w efekcie błędną wykładnię dokonaną także przez Sąd, a polegającą na przyjęciu, iż w wypadku usprawiedliwionego braku wiedzy kontrolowanego przedsiębiorcy o prowadzonej kontroli, wynikłej wskutek braku informowania go o jej wszczęciu, nie jest możliwe złożenie sprzeciwu w terminie 3 dni od dnia powzięcia wiadomości o wszczęciu kontroli oraz faktyczną akceptację błędnego stanowiska organu II instancji w tym zakresie;
4. art. 84c pkt 12 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez akceptację jego niezastosowania przez organy I i II instancji, a w efekcie jego niezastosowanie także przez Sąd, w sytuacji gdy wystąpiły ku temu ustawowe przesłanki, albowiem organ nie rozpatrzył sprzeciwu w terminie 3 dni od dnia jego wniesienia, co skutkuje uznaniem go za zasadny;
5. art. 80 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez akceptację ich błędnej wykładni dokonanej przez organy I i II instancji, a w efekcie ich błędną wykładnię dokonaną przez Sąd, a polegającą na przyjęciu, że nie posiada statusu strony, ani statusu kontrolowanego podmiotu, gdy kontrola prowadzona jest w części lokalu oddanej temu podmiotowi w najem i wobec urządzenia stanowiącego tego podmiotu własność i przez ten podmiot eksploatowanego, a miast niego status kontrolowanego przypisywany jest wynajmującemu temu podmiotowi część lokalu.
III
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w G. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, iż postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wywołane wniesioną skargą kasacyjną, nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest, bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., a także z uzasadnienia tychże zarzutów wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii odnoszącej się do oceny prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli wykładni i zastosowania przez organ administracji przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w zakresie, w jakim regulują one zasady i tryb przeprowadzania przez uprawnione organy kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, w tym w szczególności, przepisów regulujących uprawnienia przedsiębiorcy do korzystania, w prowadzonym postępowaniu kontrolnym, ze środka prawnego w postaci sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych oraz formy jego załatwienia przez organ kontroli.
Kontrolując legalność postanowienia Dyrektora Izby Celnej w G. wydanego w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie przeprowadzenia kontroli, Sąd I instancji przyjął mianowicie, że wydane ono zostało bez naruszenia art. 134 k.p.a., albowiem adresowane do strony skarżącej kasacyjnie pismo Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 1 marca 2011 r. - wygenerowane w odpowiedzi na jej sprzeciw wniesiony wobec podjęcia i wykonywania przez organ kontroli czynności kontrolnych w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących urządzania i prowadzenia gier hazardowych – które następnie zaskarżone zostało zażaleniem, nie było aktem administracyjnym o cechach postanowienia określonych w art. 124 k.p.a. w związku z art. 84 c ust. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, lecz informacją, że "nie jest możliwe odstąpienie od czynności kontrolnych z uwagi na ich nieprowadzenie." W konsekwencji, WSA w G. stwierdził, że wobec braku przedmiotu zaskarżenia, w rozpoznawanej sprawie zasadnym było wydanie postanowienia o niedopuszczalności zażalenia. Z powyższego wynika więc, że sporna w rozpoznawanej sprawie kwestia dotyczy oceny charakteru pisma Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 1 marca 2011 r.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone odnośnie wskazanej kwestii spornej nie może być uznane za prawidłowe. Wyrażone zostało ono bowiem z pominięciem szeregu istotnych elementów tak stanu prawnego, jak i faktycznego rozpoznawanej sprawy, które nie powinny były pozostawać bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem działania Dyrektora Izby Celnej w G..
W punkcie wyjścia, podkreślić należy znaczenie regulacji zawartej w art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Z ust. 1 – 5 przywołanego przepisu wynika, że w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli, przedsiębiorca jest uprawniony do wniesienia sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania przez organ kontroli czynności z naruszeniem enumeratywnie wymienionych przepisów ustawy, z tym skutkiem, że wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych organu, do czasu rozpatrzenia sprzeciwu. Z ust. 9 art. 84c przywołanej ustawy jednoznacznie wynika również, że w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprzeciwu organ kontroli jest zobowiązany do jego rozpatrzenia i wydania postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych lub o ich kontynuowaniu. Od wymienionego postanowienia organu kontroli, w terminie 3 dni od dnia jego doręczenia, przysługuje przedsiębiorcy zażalenie, którego rozstrzygnięcie następuje w drodze postanowienia (ust. 10). Istotnym jest, że do wymienionych postępowań, tj. postępowania sprzeciwowego oraz zażaleniowego, w zakresie nieuregulowanym ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (ust. 16).
Wobec treści oraz zakresu przywołanego odesłania, a także wobec tego, że w postępowaniu sprzeciwowym organ kontroli orzeka w formie postanowienia przypomnieć należy, że zgodnie z art. 124 k.p.a., postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Uwzględniając w analizowanym zakresie również i to, że zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio - między innymi - art. 107 § 2 – 5 k.p.a., nie ma przeszkód, aby podobnie jak w odniesieniu do decyzji administracyjnej przyjąć, że również do minimum elementów konstytutywnych postanowienia, jako indywidualnego aktu administracyjnego, należą: oznaczenie organu administracji publicznej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (por. np. wyrok NSA z 23 maja 2011 r., sygn. akt I GSK 238/10).
Przeprowadzona z punktu widzenia przywołanej regulacji prawnej ocena treści i charakteru - spornego w rozpoznawanej sprawie - pisma Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 1 marca 2011 r. uzasadnia według Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie, że w niezbędnym do tego zakresie posiadało ono jednak elementy nakazujące jego kwalifikowanie, jako postanowienia. Zawierało ono bowiem oznaczenie organu administracji publicznej, który je wydał, wskazuje adresata aktu oraz zawiera podpis osoby reprezentującej organ administracji. Wbrew temu, co w ślad za Dyrektorem Izby Celnej, przyjął Sąd I instancji, zawierało ono również rozstrzygnięcie. Nie sposób bowiem inaczej, jak tylko, jako rozstrzygnięcie, ocenić ten element zawartej w nim wypowiedzi, która została wprost zaadresowana do skarżącego, i z treści której wynikało, że "nie jest możliwe odstąpienie od czynności kontrolnych albowiem czynności te nie są prowadzone wobec przedsiębiorstwa A. P. A. U.". W sytuacji, gdy zakres przedmiotowy kontroli obejmował przestrzeganie przepisów dotyczących urządzania i prowadzenia gier hazardowych, a w jej toku doszło do zajęcia należącego do strony skarżącej kasacyjnie automatu do gier umiejscowionego, na podstawie umowy najmu powierzchni, w lokalu gastronomicznym prowadzonym przez innego przedsiębiorcę, to istota przywołanej powyżej wypowiedzi organu kontrolnego wyraża się negatywnym dla wnoszącego sprzeciw jego rozstrzygnięciu, polegającym na odmowie rozpatrzenia sprzeciwu. Wniesionemu we wskazanych okolicznościach sprzeciwowi i zawartemu w nim żądaniu odstąpienia od czynności kontrolnych, organ kontroli przeciwstawił bowiem "ustalenia faktyczne", na podstawie których sformułował ocenę, że skarżący nie jest kontrolowanym przedsiębiorcą, co skutkowało odmową rozpatrzenia sprzeciwu, a w konsekwencji również i odmową wstrzymania czynności kontrolnych. Przy tym nastąpiło to w sytuacji, gdy czynności kontrolne wprost podjęte zostały wobec strony skarżącej kasacyjnie i dotyczyły jej interesu prawnego wynikającego z materialnych przepisów ustawy o grach hazardowych, co wobec faktu zajęcia w toku kontroli należących do niej urządzeń do gier, uznać należy za bezsporne.
Tym samym, wbrew stanowisku prezentowanemu w zaskarżonym wyroku, brak było jakichkolwiek podstaw, aby w prawnych i faktycznych okolicznościach rozpatrywanej sprawy pismo Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 1 marca 2011 r. uznać li tylko za informację, skoro zawierało ono wszystkie wymienione powyżej elementy, z punktu widzenia, których należało przyjąć, że jest ono postanowieniem wydanym przez organ kontroli w postępowaniu sprzeciwowym regulowanym ustawą o swobodzie działalności gospodarczej.
Wobec tego, że wymienionych powyżej okoliczności, istotnych z punktu widzenia przeprowadzenia prawidłowej oceny treści i charakteru pisma z dnia 1 marca 2011 r., nie dostrzegł również Dyrektor Izby Celnej w G., który wadliwie przyjmując, że stanowi ono informację, nie zaś postanowienie, stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez A. U. w związku z brakiem przedmiotu zaskarżenia, uchylając zaskarżony wyrok Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., postanowił rozpoznać skargę.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie uznał, że skarga A. U. na wymienione postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W przywołanych powyżej i niespornych okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy i rysującej się na ich tle kwestii (materialnoprawnego) źródła interesu prawnego przedsiębiorcy do korzystania z prawa do sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania przez organ kontroli czynności kontrolnych należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie jest zgodne z prawem i podlega uchyleniu, albowiem wydane zostało z naruszeniem art. 134 w związku z art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 84c ust. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Uwzględniając wszystkie przedstawione powyżej argumenty oraz formułowane na ich podstawie oceny odnośnie wykładni prawa, Dyrektor Izby Celnej w G. zobowiązany więc będzie w pierwszej kolejności do uznania, że pismo Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 1 marca 2011 r. jest postanowieniem, nie zaś pismem o charakterze informacyjnym. Konsekwencją powyższego będzie więc brak możliwości stwierdzenia, że nie istnieje przedmiot zaskarżenia, co oznacza, że zażalenie A. U. wniesione od wskazanego postanowienia, Dyrektor Izby Celnej, jako organ wyższego stopnia będzie zobowiązany rozpatrzeć. W postępowaniu wywołanym wniesionym zażaleniem, w którym zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 84c ust. 16 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., Dyrektor Izby Celnej – uwzględniając niesporne okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy - nie będzie mógł uchylić się od konieczności sformułowania oceny odnośnie interesu prawnego skarżącego, jako przedsiębiorcy, do korzystania w prowadzonym postępowaniu kontrolnym z prawa do wniesienia sprzeciwu, w tym również od konieczności sformułowania oceny odnośnie źródła tego interesu prawnego.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
-----------------------
10
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło