III SA/Gl 2225/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego uchyla zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez M. W. reprezentowaną przez pełnomocnika Z. R. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r., nr [...] określającej: elementy kalkulacyjne dla towaru objętego zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia [...] r., kwotę należnego podatku akcyzowego dla towaru objętego tym zgłoszeniem celnym i kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru objętego wymienionym zgłoszeniem celnym. Stan sprawy przedstawia się następująco. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. określił dla M. W. elementy kalkulacyjne dla towaru objętego zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia [...] 2005 r., a ponadto określił kwotę należnego podatku akcyzowego i kwotę należnego podatku od towarów i usług dla towaru objętego tym zgłoszeniem celnym. Wydana przez organ pierwszej instancji decyzja zawierała pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. W postępowaniu podatkowym prowadzonym przez ten organ M. W. była reprezentowana pełnomocnika Z. R., któremu na wskazany adres dla doręczeń doręczono przesyłkę poleconą zawierającą w/w decyzję organu pierwszej instancji. Przesyłkę tę odebrał pełnoletni domownik - żona adresata co wynika z potwierdzenia odbioru korespondencji. W dniu 30 czerwca [...] r.( data nadania przesyłki na poczcie ) M. W. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata L. M. wniosła za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego w B. do Dyrektora Izby Celnej w K. odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a to na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ). Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w zaskarżonej odwołaniem decyzji organ pierwszej instancji zawarł prawidłowe pouczenie, iż służy od niej prawo wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Celnej w K. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego w B. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Dalej podał, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona pełnomocnikowi skarżącej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 15 czerwca [...] r., natomiast odwołanie od tej decyzji nadane zostało w Urzędzie Pocztowym R. [...], w dniu 30 czerwca [...] r., a zatem z uchybieniem terminowi przewidzianemu do jego wniesienia. Organ odwoławczy przywołał ponadto art. 12 § 1 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia sie dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Dodatkowo wskazał na art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej wedle którego, jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy ustalił, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji upłynął z dniem 29 czerwca [...] r. i tym samym stwierdził, że odwołanie nadane na poczcie w dniu 30 czerwca [...] r. zostało wniesione z uchybieniem terminowi do jego złożenia. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik M. W. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r., nr [...]. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych, które stały się podstawą zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, iż decyzja organu pierwszej instancji została odebrana przez skarżącą w dniu 16 czerwca [...] r., a zatem nadanie na poczcie odwołania w dniu 30 czerwca [...] r. spełnia wymagania co do terminu wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu uznając, że odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r., nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminowi. Wskazał, że M. W. ustanowiła w postępowaniu przed organem pierwszej instancji pełnomocnika Z. R.. Powołał art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym, pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Z kolei, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi ( art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej ). Decyzja pierwszoinstancyjna została doręczona przez Pocztę Polską na adres pełnomocnika Z. R. i odebrana przez pełnoletniego domownika tj. żonę adresata w dniu 15 czerwca [...] r. co zostało potwierdzone podpisem odbiorcy. Zgodnie z art. 149 Ordynacji podatkowej, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Na odwrocie potwierdzenia odbioru znajduje się odcisk pieczęci Urzędu Pocztowego oddawczego w P., na którym widnieje data 15 czerwca [...] r. Organ odwoławczy za oczywiste uznał, że adresat nie mógł odebrać przesyłki 16 czerwca [...] r., skoro 15 czerwca [...] r. Urząd Pocztowy w P. odesłał już potwierdzenie odbioru do urzędu pocztowego nadawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Ponadto sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana : z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa , dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą ( art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy w związku z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej ). Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 w/w ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W rozpoznawanej sprawie oceniając pod tym kątem zaskarżone przez pełnomocnika skarżącego postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K., Sąd stwierdził, iż wbrew ustaleniom tego organu nie jest w sprawie oczywista data doręczenia decyzji organu pierwszej instancji stronie, a tym samym istnieje podstawa do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia. Dokonując merytorycznych rozważań w pierwszej kolejności należy zauważyć, iż poza sporem jest, że przesyłka polecona zawierająca decyzję organu pierwszej instancji została wysłana na wskazany adres Z. R. jako ustanowionego w sprawie pełnomocnika M. W. odebrana przez pełnoletniego domownika adresata przesyłki tj. żonę adresata znaną doręczycielowi osobiście. W załączonych do odpowiedzi na skargę aktach organu, a w szczególności na karcie oznaczonej nr [...], znajduje się oryginał potwierdzenia odbioru przesyłki listowej nr [...] zawierającej decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę uważna lektura tego dokumentu nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie daty odbioru przesyłki przez adresata. Należy stwierdzić, że w miejscu przeznaczonym na wpisanie daty i czytelnego podpisu odbiorcy widnieje nieczytelny podpis, a pod nim data, z której odczytać można wyraźnie miesiąc i rok, ale nie dzień doręczenia, bowiem podane cyfry mogą oznaczać zarówno 15 czerwca [...] r. ( jak twierdzi organ ), jak i 16 czerwca [...]r. ( jak twierdzi skarżąca). Pod datą i podpisem odbiorcy znajduje się adnotacja " żona zn. osob.", a w miejscu przeznaczonym na datę i podpis doręczającego znajduje się wpisana tym samym charakterem pisma data, również nieczytelna co do dnia doręczenia i nieczytelne nazwisko doręczającego. Tymczasem organ odwoławczy liczył ustawowy 14-dniowy termin do odbioru przesyłki od dnia 15 czerwca [...] r., który liczony od tej daty upływał z dniem 29 czerwca [...] r. Z kolei, termin 14- dniowy liczony od dnia 16 czerwca [...] r. do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji upływał z dniem 30 czerwca [...] r. Pełnomocnik skarżącej twierdzi, że przesyłka została doręczona stronie w dniu 16 czerwca [...] r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Kontroli Sądu podlega zatem to rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ) odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie natomiast z art. 228 § 1 pkt 2 tej ustawy, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Obowiązkiem organu jest zbadanie czy strona zachowała ustawowy termin do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji w związku z wniesieniem za jego pośrednictwem odwołania od decyzji jaką wydał w dniu [...] r. ustalił datę nadania tej przesyłki poleconej w Urzędzie Pocztowym R. [...] tj. dzień 30 czerwca [...] r., ale ani organ pierwszej instancji ani też organ odwoławczy nie ustaliły daty odbioru przez adresata przesyłki poleconej zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. mimo nieczytelnego i niewyraźnego zapisu daty (dnia) odbioru przesyłki na potwierdzeniu jej doręczenia. Data doręczenia decyzji stronie, a nie data stempla pocztowego placówki oddawczej jest konieczna dla ustalenia czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w terminie czy z jego uchybieniem ( art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej ). Zawarcie umowy o świadczenie usługi pocztowej następuje w szczególności przez przyjęcie przez operatora przesyłki do przemieszczenia i doręczenia. Stanowi o tym art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe ( j.t. Dz. U. z 2008r r. Nr 189, poz. 1159 ). Z kolei, art. 46 ust. 1 pkt 3) tej ustawy nakłada na operatora publicznego obowiązek świadczenia powszechnych usług pocztowych w sposób ciągły, umożliwiający uzyskanie potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowanej. Przepisy tej ustawy określają również sposób i zasady doręczenia przesyłki adresatowi. Brak czytelnej daty odbioru przesyłki adresowanej do pełnomocnika skarżącej ( karta nr [...] akt administracyjnych ) nakładał na organ obowiązek ustalenia tej daty w sposób jednoznaczny za pośrednictwem Urzędu Poczty. Zasady doręczania pism uregulowane są również w Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 144 Ordynacji podatkowej organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę. Przepis 145 § 2 tej ustawy stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z kolei, art. 149 Ordynacji podatkowej stanowi, że w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. A zatem przepisy Prawa Pocztowego i Ordynacji podatkowej w sposób jasny i czytelny regulują sposób doręczania pism organów podatkowych. Rozstrzygając sprawę ponownie, organy celne ustalą, w którym dniu doręczono adresatowi przesyłkę poleconą zawierającą decyzję organu pierwszej instancji. Jednoznaczne określenie i wskazanie daty odbioru tego pisma pozwoli dopiero na stwierdzenie czy odwołanie zostało wniesione w terminie czy też jest spóźnione. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i podjęcie w tym celu wszelkich niezbędnych działań jest obowiązkiem organów podatkowych wynikającym z art. 122 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie może się ostać i działając na podstawie art. 145 § 1 ust.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.