IV SA/Gl 1033/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński, , , po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy; Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania J. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym podnosząc w uzasadnieniu, że wnioskujący wbrew wyraźnemu wezwaniu nie złożył stosownych wyjaśnień ani nie nadesłał dokumentów obrazujących okoliczności związane z jego sytuację materialną. Następnie, to jest w dniu [...] maja 2011 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy sporządzony na urzędowym formularzu "PPF" W jego treści określił, iż żąda zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu podkreślił, że jego sytuacja materialna ulegała w ostatnim okresie systematycznemu pogarszaniu, albowiem pomimo prób ratowania prowadzonej firmy i wyprzedaży majątku, nie zdołał zapobiec jej likwidacji i aktualnie obciąża go dług w wysokości 450.000 zł z tytułu zaległych zobowiązań wobec pracowników oraz kontrahentów, co z kolei powoduje, iż zamierza w najbliższym czasie ogłosić upadłość konsumencką. Równocześnie zadeklarował, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Deklarując dochód strona wskazała, że w roku 2010 wyniósł on 4.025,54 zł, natomiast w roku 2009 poniosła stratę w wysokości 6.859,53 zł. Do wniosku skarżący dołączył zeznania podatkowe potwierdzające wysokość przywołanej straty i dochodu, dokumenty potwierdzające wykreślenie z ewidencji prowadzonej przezeń działalności gospodarczej z dniem [...] sierpnia 2010 r., likwidację posiadanego rachunku bankowego oraz wyrejestrowanie go jako płatnika składek ZUS. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2011 r., wnioskodawca nadesłał wydany wobec niego nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia [...] maja 2011 r., na kwotę 4.205,00 zł, wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] sierpnia 2010 r., zasądzający od niego kwotę 59.053,55 zł oraz dwa wezwania do zapłaty z dnia [...] stycznia 2009 r., dotyczące kwoty 149.516,70 zł. Skarżący przedłożył nadto pismo procesowe datowane na [...] czerwca 2011 r., w którym podał, że nie osiąga aktualnie żadnego dochodu, nie pracuje, nie posiada statusu osoby bezrobotnej i utrzymuje się z emerytury ojca. Oświadczył również, iż nieruchomość, w której zamieszkuje sprzedał wraz ze spoczywającym na niej zadłużeniem hipotecznym, jednak nie otrzymał przysługującej mu z tego tytułu kwoty 75.000 zł, gdyż kupujący "nie wpłacił transzy". Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości tutejszemu Sądowi. Z uwagi na fakt, iż tutejszy Sąd uznał oświadczenia skarżącego wraz ze zgromadzonym dotychczas materiałem dowodowym za niewystarczające do oceny jego obecnej sytuacji materialnej, wezwaniem z dnia 1 września 2011 r. zwrócił się do niego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, które powołano we wniosku. W tym zakresie J. B. wezwano o: - sprecyzowanie i udokumentowanie (np. kopią stosownej umowy najmu) aktualnego tytułu prawnego przysługującego mu do nieruchomości oznaczonej we wniosku jako adres jego zamieszkania (G. ul. [...] ). Wskazano bowiem, że z dołączonego do akt sprawy aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 2010 r. wynika, iż nieruchomość ta została przez niego sprzedana, przy czym oświadczył on, że jej wydanie kupującemu nastąpi w tym samym dniu. - uprawdopodobnienie oświadczenia, iż kwota 75.000 zł należna skarżącemu z tytułu sprzedaży powyższej nieruchomości nie została uiszczona. Wskazano, że należy w tym celu przedłożyć np. dokument potwierdzający fakt, iż skarżący dochodzi tej należności w drodze egzekucji na podstawie art. 777 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania skarżącego (czynsz, podatek od nieruchomości opłaty za tzw. media, to jest energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci itp. oraz wydatki na zakup żywności, środków czystości, odzieży itd.). Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu i opłat za tzw. media powinny być nadto udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp. Z kolei w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć aktualne (to jest wydane nie wcześniej niż w ciągu sześciu ostatnich miesięcy) dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.); - nadesłanie dokumentu (wydanego nie wcześniej niż w okresie ostatnich sześciu miesięcy) potwierdzającego fakt, że spoczywające na skarżącym zobowiązanie wobec "A" z siedzibą w P., o którym mowa w nadesłanym przez skarżącego piśmie z dnia [...] stycznia 2009 r. (wymieniono w nim kwotę 149.516,70 zł) nadal go obciąża; Jak wynika z dołączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, przywołane wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 6 września 2011 r., a zatem wyznaczony w jego treści siedmiodniowy termin upłynął z dniem 13 września 2011 r. W terminie tym wnioskodawca nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też, jak również z uwagi na kryteria sformułowane w przepisie art. 246 §1 p.p.s.a., zasadnicze znaczenie ma możliwie najbardziej dokładne ustalenie kondycji finansowej strony. Przywołany art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli zgodnie z art. 245 §2 cytowanej regulacji, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zatem podkreślić, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte w tym przepisie słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania zgłoszonego przez skarżącego. Jakkolwiek J. B. powołał się w swoim wniosku na okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy, to jednak pomimo stosownego wezwania nie przedłożył dokumentów źródłowych, które mogłyby te okoliczności potwierdzać ani nie uzupełnił swoich wywodów w sposób czyniący zadość temu wezwaniu. Nie określił mianowicie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w G. przy ul [...], która stanowi do dzisiaj jego miejsce zamieszkania, pomimo że sprzedał ją [...] stycznia 2011 r., a zatem ponad półtora roku temu (vide: akt notarialny stanowiący karty nr 210-212 akt sprawy). Nie uprawdopodobnił także w żaden sposób faktu, jakoby kwota 75.000 zł przysługująca mu z tytułu sprzedaży tej nieruchomości nie została przezeń otrzymana. Nie nadesłał np. dokumentu potwierdzającego fakt, iż dochodzi tej należności w drodze egzekucji na podstawie art. 777 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego (do czego ma prawo na mocy §3 umowy sprzedaży zawartej w przywołanym akcie notarialnym z dnia [...] stycznia 2010 r.). Tymczasem z treści wspomnianego aktu notarialnego wynika, że powinien ją otrzymywać w miesięcznych transzach po 3.000 zł, z czego pierwsza płatna w lutym 2010 r., a kolejne, w okresie od marca 2010 r. do lutego 2012 r. W rezultacie, do dnia dzisiejszego powinien już otrzymać większą część należnej mu kwoty (57.000 zł). Wnioskodawca nie określił nadto ponoszonych przezeń kosztów bieżącego utrzymania ani nie sprecyzował, czy obciążają go w tym zakresie zaległości płatnicze. Nie przedstawił też jakiegokolwiek dokumentu, który mógłby potwierdzać, że zobowiązanie w wysokości 149.516,70 zł wobec "A" S.A. nadal na nim spoczywa. Tymczasem było to konieczne, jako że na potwierdzenie wspomnianej kwoty skarżący przedłożył uprzednio jedynie pismo firmy windykacyjnej datowane na [...] stycznia 2009 r., czyli sprzed ponad dwóch i pół roku, gdy prowadził jeszcze działalność gospodarczą. Nie sposób więc wykluczyć, że należność ta została w międzyczasie spłacona. Odstępując od złożenia wyjaśnień i dokumentów wskazanych w wezwaniu z dnia 1 września 2011 r., skarżący nie usunął istniejących wątpliwości Sądu co do jego sytuacji materialnej oraz aktualnych możliwości płatniczych i dlatego nie sposób przyjąć, aby spełnił on wymóg, od którego art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., uzależnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przezeń zakresie. W rezultacie brak jest podstaw do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wydanym w zakresie niniejszej sprawy wcześniejszym postanowieniu z dnia 4 stycznia 2011 r.