II GZ 509/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażaleń M. Z. i Z.Z. - prowadzących działalność gospodarczą jako E. P. H. "E." S.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 690/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. i Z. Z. - prowadzących działalność gospodarczą jako E. P. H."E." S.C. na decyzję G. I. J. H. A. R.-S. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie wprowadzenia do obrotu nawozu postanawia: oddalić zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 690/11, odmówił M. Z. i Z. Z. wspólnikom spółki cywilnej E. P. H. E. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Zarządzeniem z dnia 31 marca 2011 r. Przewodniczący Wydziału [...] WSA w W. wezwał skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 1 187 zł od skargi na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]. Skarżący złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. referendarz sądowy WSA w W. odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz stwierdził, że informacje podane we wnioskach i dokumenty przez nich przedłożone nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. Skarżący zaś nie zastosowali się do wezwania i nie przesłali dokumentów dotyczących wszystkich posiadanych rachunków bankowych oraz dokonywanych na nich operacji. Na powyższe postanowienie M. Z. i Z. Z. wnieśli sprzeciw, zarzucając, iż udowodnili fakt nieposiadania zdolności do uiszczenia wpisu sądowego, co udokumentowali załączając m. in. kserokopie wyciągów bankowych. Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. WSA w W. orzekając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji stwierdził, że jedyny majątek jaki posiadają skarżący – co wynika z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy – to ziemia o powierzchni 5 ha będąca nieużytkiem rolnym. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący poprzez swoją bierność w zakresie wykazania swojej sytuacji majątkowej wykazali się brakiem dbałości o własne interesy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd wyjaśnił, że analiza stanu majątkowego wymaga posiadania między innymi danych dotyczących transakcji dokonywanych na wszystkich rachunkach bankowych należących do skarżących. Skarżący tymczasem przedłożyli wyłącznie wyciągi z części posiadanych rachunków. Nie przedłożyli natomiast pozostałych rachunków, które posiadają. Z ujawnionego rachunku bankowego należącego do Z. Z. (nr [...]) wynika, że skarżący uiszcza dwa abonamenty telewizji satelitarnej (Cyfrowy Polsat i Canal+) o łącznej kwocie 150 złotych miesięcznie. Przeczy to w sposób oczywisty stanowisku skarżących, w ocenie których nie mają środków do życia. W sposób pośredni o posiadanym majątku świadczą również opłacone w miesiącu sierpniu 2011 r. dwa mandaty karne za rzecz Urzędu Miejskiego w D. i Urzędu Miejskiego K. na łączną kwotę 250 złotych. Zdaniem Sądu istotne jest również odniesienie się do stwierdzenia, że został zajęty przez komornika rachunek bankowy Z. Z.. Sąd wyjaśnił, że przedłożona informacja nie świadczy o zajęciu tego rachunku przez komornika, a jedynie o prowadzonej egzekucji z rachunku bankowego. Skarżący w całym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie przedłożyli żądanych przez Sąd dokumentów dotyczących wszystkich posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacjach. Powoływanie się na brak dochodów i obciążenia majątkowe, bez przedłożenia dokumentów potwierdzających te okoliczności, nie może być traktowane jako udowodnienie trudnej sytuacji materialnej. Przedstawione przez skarżących dane określające ich sytuację majątkową są niepełne i brak jest możliwości całościowej weryfikacji ich sytuacji majątkowej. W zażaleniach z dnia [...] października 2011 r. M. Z. i Z. Z. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając, że z racji prowadzenia sezonowej działalności rolniczej, w okresie jesienno-zimowym nie posiadają środków na opłacenie wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna w sposób wyczerpujący przedstawić swój rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze. Sąd, na mocy art. 255 p.p.s.a., może wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń w przypadku, gdy przedstawione przez niego informacje uzna za niewystarczające dla prawidłowego rozpoznania wniosku. Wnosząc o zwolnienie od wpisu sądowego, skarżący nie wykazali rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności do poniesienia kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Przedstawione przez nich informacje oraz oświadczenia jakie złożyli w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy są niepełne oraz nierzetelne. Niepełność i nierzetelność podanych przez skarżących informacji dotyczy rachunku bankowego o nr [...]. Z tego rachunku na inny rachunek bankowy będący w posiadaniu skarżących wielokrotnie wpływały środki znacznie przekraczające kwotę wpisu sądowego od skargi. Mimo wezwania, do czasu rozpoznania sprawy, skarżący nie wyjaśnili Sądowi kto jest posiadaczem tego rachunku i jakie były na nim obroty w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosków o przyznanie prawa pomocy. Z treści przedstawionych wyciągów bankowych w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że rachunek, o którym mowa, należy do P. P.-H. E., ul. G. [...], [...] D.. Adres wskazanego przedsiębiorstwa pokrywa się z adresem skarżących. Skoro tak, to niepodanie żądanych informacji odnośnie powyższej kwestii trzeba było uznać za wątpliwość skutkującą brakiem możliwości ustalenia sytuacji majątkowej wnioskujących o przyznanie prawa pomocy. Sytuacji tej nie zmieniła treść samych wniosków, ponieważ znajdują się w nich jedynie oświadczenia, że skarżący posiadają 5 ha ziemi będącej nieużytkami rolnymi. Stan prawny tak określonej nieruchomości nie jest znany. W szczególności nie jest znana jej wartość, co ma znaczenie dla pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżących. Ponadto, wnioskodawcy, jako wspólnicy spółki cywilnej prowadzą działalność gospodarczą pod firmą E. P. H. E.. Dokumenty i oświadczenia przedłożone Sądowi I instancji nie wskazują jakie wydatki skarżący ponoszą w związku z prowadzoną działalnością. W szczególności nie są znane zyski, straty i zobowiązania z tytułu tej działalności. Nie jest znana liczba pracowników, koszty związane z ich zatrudnieniem, jak również wysokość zobowiązań podatkowych i innych kosztów. Część danych o działalności spółki zawierają wyciągi bankowe (kilka wypłat wynagrodzeń dla pracowników), jednak nie są one kompletne, a co z tym idzie, nie mogą stanowić podstawy dla całościowej oceny finansów skarżących. Bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że skarżący prowadzą działalność rolniczą uzależnioną od pór roku. Niemniej jednak opłacenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 1187 zł nie uczyni ze Z. Z. "życiowego bankruta" i "nie pozbawi go dachu nad głową", bowiem posiada on środki pieniężne znacznie przekraczające kwotę wpisu, co wykazał załączając wyciągi bankowe potwierdzające część jego możliwości płatniczych. Tak samo rzecz ma się w przypadku M. Z., który stwierdził, że "poniósł koszty podróży wynoszące ponad 12 tysięcy złotych" a jednocześnie nie przedstawił na tą okoliczność zestawienia ponoszonych kosztów podróży. Tym samym nie pozwolił Sądowi na ocenę czy, i w jaki sposób, ich wydatkowanie wpłynęło na jego sytuację majątkową. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.