I OSK 2305/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-04-29
Skład orzekający: Maciej Dybowski, Izabella Kulig-Maciszewska, Marian Wolanin
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, wydana na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, może zostać uznana za nieważną z powodu niezgodności z wcześniejszą decyzją o pozwoleniu na budowę lub przepisami prawa budowlanego dotyczącymi usytuowania budynków?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości wydana na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest uzależniona od zgodności z przepisami prawa budowlanego ani wcześniejszymi decyzjami o pozwoleniu na budowę. Ustawa o gospodarce nieruchomościami stanowiła podstawę prawną podziału, a przepisy prawa budowlanego regulowały inne kwestie, takie jak projektowanie i usytuowanie budynków, a nie sam podział nieruchomości.Stan faktyczny
Skarżący E.M. i J.M. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, zarzucając jej niezgodność z wcześniejszymi pozwoleniami na budowę oraz przepisami prawa budowlanego dotyczącymi usytuowania budynków. Organy administracji i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że podział nieruchomości był zgodny z planem miejscowym i przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przepisy prawa budowlanego nie miały zastosowania w tym kontekście. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa-Płudowska, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.M. i J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 748/11 w sprawie ze skargi E.M. i J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [..] maja 2011 r. nr [..] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 748/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E.M. i J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [..] maja 2011 r., Nr [..], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że E. i J.M. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Kalisza z dnia [..] lutego 2002 r., znak [..], zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w K. przy ul. [..], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [..] i [..], obręb [..]. Wnioskodawcy wnieśli o odłączenie od działki nr [..] fragmentu terenu - oznaczonego na załączniku nr [..] do pisma z dnia [..] stycznia 2011 r. kolorem pomarańczowym - i przyłączenie do działki nr [..], włączenie do działki nr [..] fragmentu działki nr [..] - oznaczonego kolorem zielonym na tym załączniku - i wydzielenie nowej działki o nr [..] z terenu działek nr [..] i [..] - oznaczonej na załączniku kolorem niebieskim - oraz włączenie tej działki do drogi wewnętrznej na działce nr [..], jako drogi osiedlowej (pożarowej). Działki nr [..] i [..] stanowiły własność Miasta Kalisza i oddane były w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [..] im. [..] w K. Działki te, zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta Kalisza, zatwierdzonym uchwałą nr XIX/121/91 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 22 października 1991 r. (Dz.Urz. Woj. Kaliskiego nr 17 poz. 163), objęte zostały jednostką bilansową E 23 MW, co znaczy, że przeznaczono je pod mieszkalnictwo rodzinne o wysokiej intensywności zabudowy. Pierwotna nieruchomość uległa przy tym podziałowi na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej – wieczystego użytkownika nieruchomości, gdyż miało to służyć realizacji zadań statutowych tego podmiotu w postaci przeniesienia na poszczególnych członków własności domów z działkami zajętymi pod budowę.
Decyzją z dnia [..] lutego 2011 r., znak [..], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu odmówiło stwierdzenia nieważności powołanej decyzji Prezydenta Miasta Kalisza z dnia [..] lutego 2002 r. wskazując, że przepisy podziałowe nie odsyłają do badania zgodności projektu podziału nieruchomości z pozwoleniem na budowę, które jako decyzja administracyjna, jest indywidualnym aktem wydanym na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w konkretnej sprawie. Podział działki dokonywany był na wniosek Spółdzielni już po zrealizowaniu wszystkich budynków, a dokumentacja podziałowa została sporządzona przez uprawnionego geodetę. Przed wydaniem decyzji z dnia [..] lutego 2002 r. Prezydent Miasta Kalisza postanowieniem z dnia [..] grudnia 2011 r. pozytywnie zaopiniował przedłożony projekt podziału. Wszystkie wydzielone działki mają dostęp do drogi publicznej przez drogę wewnętrzną. Żądanie skarżących dotyczące zwiększenia działki nr [..] o fragment działki nr [..] (droga wewnętrzna), zakłóci korzystanie z drogi pozostałym właścicielom oraz praktycznie pozbawi działkę nr [..] dostępu do drogi wewnętrznej. Brak zarazem podstaw do wyznaczania dodatkowej drogi o szerokości 2,5 m, skoro wszystkie działki mają już dostęp do drogi wewnętrznej. Podział dokonywany był po zakończeniu budowy domów i miał na celu uregulowanie kwestii własnościowych poszczególnych obiektów. Tym samym podział ten sankcjonował stan zabudowy istniejący na gruncie. Pas terenu o powierzchni 16 m2 w 1991 r. oddany został w dzierżawę G.G., a nie poprzednikowi wnioskodawców – J.M., o czym świadczy pismo Urzędu Miejskiego w Kaliszu z dnia 29 sierpnia 1991 r. Zmiana decyzji podziałowej w części obejmującej włączenie do działki nr [..] fragmentu działki nr [..] – zdaniem wnioskodawców - jest konieczna z uwagi na to, że ściana ich budynku z otworem okiennym usytuowana jest w odległości ok. 2 m od granicy działki nr [..], a według projektu budowlanego odległość ta wynosiła 4,3 m. Pozwolenie na budowę pozwalało jednak na kontynuację robót samowolnie rozpoczętych. W ocenie organu, decyzja o pozwoleniu na budowę nie jest jednak podstawą wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [..] maja 2011 r., znak [..], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [..] lutego 2011 r. potwierdzając, że zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta Kalisza z dnia [..] lutego 2002 r. podział nieruchomości zgodny jest z planem miejscowym, zatwierdzonym uchwała nr XIXC/121/91 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 22 października 1991 r. Pozwolenie na budowę nie jest – w ocenie organu - prawem nadrzędnym, a żaden przepis ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, ze zm.), nie uzależnia podziału działki od zgodności z decyzją o pozwoleniu na budowę. Za przepis szczególny należy zaś uznać regulację zawartą w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140, ze zm.), według której w zespole budynków jednorodzinnych dopuszczało się zastosowanie dojścia i dojazdu w postaci ciągu pieszo-jezdnego, pod warunkiem, że ma on szerokość nie mniejszą niż 5 m. W konsekwencji dokonany w niniejszej sprawie podział był zgodny także z przepisami szczególnymi.
Oddalając skargę E. i J.M. na powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [..] maja 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że w decyzji podziałowej z dnia [..] lutego 2002 r., poddanej ocenie legalności, określono w sposób wyczerpujący podstawę prawną, powołując w tej mierze art. 93 ust. 1-3, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1 i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, § 2 ust. 1, § 3, § 4 ust. 1, § 7, § 8 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz.U. Nr 25, poz. 130) oraz art. 104 kpa. Trudno jest również mówić o rażącym naruszeniu prawa, które – jak twierdzą skarżący – wynika z niezgodności decyzji z dnia [..] lutego 2002 r. z wcześniejszymi decyzjami o pozwoleniu na budowę z dnia [..] lipca 1987 r. i z dnia [..] listopada 1987 r. Co do zasady, przepisy aktów normatywnych (ustaw, rozporządzeń) powinny zawierać normy generalne (skierowane do ogółu) i abstrakcyjne (wyznaczające powtarzalne zachowania). Tymczasem decyzja administracyjna stanowi jedynie odniesienie takich przepisów do realiów rozpoznawanej sprawy, a zatem normy w niej zawarte mają, co do zasady, charakter "tylko" indywidualny (skierowane są do oznaczonego adresata) i konkretny (wyznaczają jednokrotne zachowania). Decyzja administracja, będąca tylko konkretyzacją aktów normatywnych, nie może posiadać od nich wyższej mocy. Pozwolenie na budowę nie przełamuje więc mocy przepisów rangi ustawowej. Ustalenia zawarte w decyzji administracyjnej, jako takie, nie stanowią zatem przepisu prawnego. Aby ewentualna niezgodność decyzji z dnia [..] lutego 2002 r. z wcześniejszymi pozwoleniami na budowę z dnia [..] lipca 1987 r. i z dnia [..] listopada 1987 r., mogła stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności, należałoby wskazać konkretny przepis, który nakazuje ściśle wiązać ze sobą oba takie rozstrzygnięcia. Skarżący nie podali takiego przepisu, ani też żadna norma ustawy o gospodarce nieruchomościami czy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.) nie wprowadza opisanego powiązania. Przedstawiony argument skarżących nie mógł więc stanowić oparcia do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [..] lutego 2002 r. Również analiza przepisów stosowanych przy wydawaniu powyższej decyzji nie uzasadnia - w ocenie Sądu - zarzutu z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Ponadto, rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690) – powoływane w skardze – weszło w życie dopiero w dniu 16 grudnia 2002 r., dlatego nie mogło być stosowane w trakcie postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji podziałowej. Podobną normę zawierał także § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, obowiązujący w chwili wydawania decyzji z dnia [..] lutego 2002 r. Zgodnie z tym przepisem, odległość zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami powinna, co do zasady, wynosić co najmniej 4 m dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi. Zdaniem skarżących wymóg ten nie został zachowany w stosunku pomiędzy należącą do nich działką nr [..], a sąsiednią działką nr [..], co powinno uzasadniać stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej. Rozporządzenie to zostało jednak wydane na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, a § 1 ust. 1 tego rozporządzenia precyzuje, iż wymieniony akt wykonawczy ustala warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce i zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę. Przepis § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wyjaśnia zaś, że zawarte w nim przepisy stosuje się przy budowie, odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowanie, modernizacji oraz zmianie sposobu użytkowania obiektów budowlanych. Omawiane rozporządzenie z dnia 14 grudnia 1994 r. w ogóle więc nie dotyczy kwestii podziału nieruchomości. Brzmienie § 1 ust. 1 i § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia określa przy tym zakres zastosowania dla całego uregulowania, a więc także dla § 12 ust. 4 pkt 1 tego rozporządzenia.
Skarżący nie zostali również pozbawieni czynnego udziału w sprawie. Materiał zebrany w aktach świadczy o ich aktywnym uczestnictwie w toku postępowania. Do skarżących zostało również wystosowane powiadomienie w trybie art. 10 kpa o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów.
W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku E. i J.M. zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 8 i art. 6 w zw. z art. 3 ust. 12, 13 i 14, a także art. 9 ust. 2 i 3 pkt b1, 2 i 3, art. 33 ust. 3 pkt 1, art. 34, art. 35 ust. 1, 2 i 3, art. 36a ust. 1 i art. 43 ustawy – Prawo budowlane, oraz § 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie art. 28 kpa, jako przepisu postępowania, poprzez błędne i niewłaściwe ustalenie, że skarżący nie byli od początku stroną postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżących, w postępowaniu przed SKO w Kaliszu i WSA w Poznaniu pominięto w sposób nieusprawiedliwiony stronę postępowania wielokrotnie wskazywaną przez skarżących, tj. R. i J.O. oraz nieprawidłowo zawiadomiono skarżących o terminie rozprawy wyznaczonej na 20 kwietnia 2011 r. przez SKO w Kaliszu, co uniemożliwiło skarżącym wzięcie udziału w tej jedynej rozprawie. Skarżący kasacyjnie zarzucili również powoływanie się przez Sąd pierwszej instancji na nie istniejące dokumenty, tj. decyzję SKO w Poznaniu z dnia [..] lutego 2011 r., znak [..] i postanowienie Prezydenta Miasta Kalisza z dnia [..] grudnia 2011 r. Zdaniem skarżących, niezgodne z prawdą jest stwierdzenie Sądu że decyzja Prezydenta Miasta Kalisza z dnia [..] lutego 2002 r., znak [..] posiada przymiot ostateczności. Zaświadczenie Kierownika Biura Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 18 kwietnia 2011 r. wyraźnie temu zaprzecza, stwierdzając, iż decyzja z dnia [..] lutego 2002 r. jest nieprawomocna i nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie zatem przedmiotowej kwestii nie musiało nastąpić tylko w jednym z trybów nadzwyczajnych - jak wobec powyższego bezzasadnie twierdzi WSA w Poznaniu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zarówno organ, którego działanie jest przedmiotem skargi kasacyjnej jak i Sąd w sposób niedopuszczalny i nieusprawiedliwiony nie uwzględnili § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz błędnie, bo w sposób wybiórczy, zastosowali ze szkodą dla skarżących powołane rozporządzenie. Przepisy prawa budowlanego i powołanego rozporządzenia jasno i konkretnie, w sposób nie podlegający wątpliwości, definiują usytuowanie budynku na działce budowlanej względem granicy z działką sąsiednią. Jest to odległość minimum 4 metry. Budynek mieszkalny skarżących wybudowany na działce nr [..] (aktualnie nr [..]) jest zwrócony ścianą z otworami okiennymi w stronę granicy działki sąsiedniej, tj. działki nr [..] (aktualnie nr [..]). Projekt architektoniczno-budowlany zatwierdzony przez Prezydenta Miasta Kalisza do realizacji prawomocną decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [..] listopada 1987 r. i z dnia [..] lipca 1987 r. jasno i konkretnie określa tę odległość . Wynosi ona 4 metry i trzy centymetry. Jest zatem zgodna z obowiązującymi w 2002 r., jak i obecnie, przepisami prawa budowlanego i powołanego rozporządzenia. Zmiana tych odległości do niespełna dwóch metrów, co narzuca bezprawnie wydana decyzja z dnia [..] lutego 2002 r. (wbrew obowiązującym przepisom Prawa Budowlanego oraz powołanego rozporządzenia) spowoduje, w przypadku uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku, nieodwracalne zmiany, szkody i straty skarżących, którzy dotąd działali w dobrej wierze i postępują nadal zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz zgodnie z wcześniej wydanymi prawomocnymi decyzjami z dnia [..] listopada 1987 r. i [..] lipca 1987 r. Decyzje te nigdy nie były unieważnione ani zmienione, wymagało by to zgodnie z powołanymi przepisami prawa, zgody właściwego Ministra, a takiej nigdy nie było. Nie można zatem decyzją podziałową z dnia [..] lutego 2002 r. (która de facto miała jedynie zatwierdzać powykonawczy operat geodezyjny wykonany po zrealizowaniu inwestycji bez dokonywania jakichkolwiek zmian), zmieniać decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [..] listopada 1987 r. i [..] lipca 1987 r. Właściciele sąsiedniej posesji nr [..] (obecnie nr [..] przy ul. [..] w K., działka [..]) złożyli pozew do Sądu Rejonowego w Kaliszu o eksmitowanie skarżących z fragmentu działki gruntu, który na podstawie decyzji z dnia [..] lutego 2002 r. został (jak dotąd tylko "na papierze") bezprawnie i bezzasadnie im odebrany. Żądania skarżących w związku z ich wnioskiem o unieważnienie decyzji Prezydenta Miasta Kalisza z dnia [..] lutego 2002 r. zostały opisane i przedstawione m.in. w ich piśmie skierowanym do SKO w Kaliszu z dnia 9 grudnia 2009 r. wraz z załącznikami graficznymi. Właściciele posesji nr [..] i nr [..] bezpodstawnie wzbogacili się o fragmenty powierzchni działki gruntu przeznaczonych w decyzjach o pozwoleniu na budowę na układ komunikacyjny osiedla mieszkaniowego, a ponadto sytuacja ta spowodowała takie ograniczenia w układzie komunikacyjnym tego osiedla w najbliższym otoczeniu posesji nr [..] należącej do skarżących, że skarżący mało, że nie mają możliwości ze wskazanego powodu zaparkowania swojego samochodu bezpośrednio przed ich posesją nr [..], to bezprawne przywłaszczenie sobie fragmentów powierzchni gruntów przez właścicieli posesji nr [..] i [..] spowodowało, że skarżący nie mają w ogóle możliwości zaparkowania swojego samochodu w najbliższym otoczeniu ich domu mieszkalnego nr [..] przy ul. [..] w K. Sytuacja ta właśnie z tego powodu prowokuje niekończące się konflikty miedzy sąsiedzkie z udziałem skarżących. Sąd myli i ewidentnie błędnie opisuje sytuację faktyczną, odnosząc się do załączników pisma skarżących z dnia 9 grudnia 2010 r. Skarżący przeprowadzili rozmowy z autorem projektu zatwierdzonego decyzją z dnia [..] listopada 1987 r. i [..] lipca 1987 r. Organ i autor projektu, będąc świadomym przestrzegania przepisów prawa budowlanego, nie zgadzał się i nie zgadza się na zmiany w rozgraniczeniu działek nr [..] i [..] (aktualnie [..] i [..]) narzucone w decyzji z dnia [..] lutego 2002 r. Decyzja ta jest także pogwałceniem praw autorskich architekta – autora projektu domów nr [..] i [..] przy ul. [..] w K. oraz autora projektu zagospodarowania działek, na których domy te zostały wybudowane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne, prawidłowo bowiem Sąd pierwszej instancji ocenił odmowę stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej z dnia [..] lutego 2002 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu kasacyjnego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 28 kpa należy wskazać, że skarżący aktywnie uczestniczyli w postępowaniu nieważnościowym zakończonym decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu z dnia [..] lutego 2002 r., mieli więc możliwość zgłaszania w jego toku wszelkich wniosków i zarzutów. Nie wykazali natomiast, aby nieprawidłowe powiadomienie ich o rozprawie administracyjnej przed organem, jeżeli nawet miało miejsce, pozbawiło ich możliwości podniesienia jakichkolwiek okoliczności mogących mieć znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia sprawy.
Również zarzucona w skardze kasacyjnej kwestia braku udziału w postępowaniu R. i J.O. nie ma znaczenia w sprawie, ponieważ uprawnionym do zgłoszenia zarzutu nie wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym bez swojej winy jest wyłącznie ta osoba, która domaga się uczestnictwa w nim, co jednocześnie może być podstawą wznowienia postępowania administracyjnego, ale tylko na wniosek takiej osoby, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 147 kpa. Sąd pierwszej instancji mógłby więc uwzględnić zarzut braku udziału strony w postępowaniu administracyjnym tylko w przypadku wniesienia przez tę stronę stosownego środka zaskarżenia. R. i J.O. nie zostali więc pominięci przez Sąd pierwszej instancji, skoro nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym. Sąd uwzględnił bowiem w postępowaniu tylko te osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym.
Kwestionowane w skardze kasacyjnej powoływanie się przez Sąd pierwszej instancji na mające nie istnieć – według skarżących – dokumenty nie ma znaczenia w sprawie, skoro nie były one motywem oddalenia skargi.
Również powoływane przez skarżących kasacyjnie zaświadczenie Kierownika Biura SKO w Kaliszu z dnia 18 kwietnia 2011 r. nie ma znaczenia w sprawie. W zaświadczeniu tym stwierdzono bowiem, że decyzja SKO w Kaliszu z dnia [..] lutego 2011 r. sygn. akt [..] jest nieprawomocna i nie podlega wykonaniu. Po tej decyzji została następnie wydana, z wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy, kolejna decyzja SKO w Kaliszu z dnia [..] maja 2011 r., Nr [..], i to ta decyzja zakończyła postępowanie nieważnościowe wobec decyzji podziałowej z dnia [..] lutego 2002 r. Omawiane zaświadczenie – wbrew zarzutowi kasacyjnemu – w żaden zaś sposób nie traktuje o nieprawomocności decyzji podziałowej z dnia [..] lutego 2002 r.
Także zarzuty kasacyjne naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. Prawidłowo bowiem Sąd zinterpretował przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przyjęte za podstawę wydania decyzji podziałowej z dnia [..] lutego 2002 r. Z art. 93 ust. 1 powołanej ustawy – o treści obowiązującej w dniu wydania decyzji podziałowej – wynika, że podziału nieruchomości można było dokonać, jeżeli był on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. Z art. 93 ust. 3 wynikało zaś, że podział nieruchomości nie był dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie miały bezpośredniego lub pośredniego dostępu do drogi publicznej.
Z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynikało natomiast, aby podział nieruchomości, dokonywany na podstawie tej ustawy, był uzależniony od spełnienia jakichkolwiek warunków określonych przepisami ustawy – Prawo budowlane oraz decyzją o pozwoleniu na budowę. W art. 94 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzono jedynie, że w razie braku planu miejscowego - jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nie objętym obowiązkiem sporządzania planu miejscowego, a gmina nie ogłosiła o przystąpieniu do sporządzenia tego planu - zasady podziału nieruchomości ustala się w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis ten nie miał jednak zastosowania w przedmiotowej sprawie, skoro nieruchomość będąca przedmiotem podziału była objęta planem miejscowym, zatwierdzonym uchwałą nr XIX/121/91 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 22 października 1991 r.
Zarówno zaś ustawa - Prawo budowlane, jak i przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie stanowiły przepisów szczególnych w rozumieniu art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ użyte w tym przepisie pojęcie "przepisy szczególne" należało odczytywać w odniesieniu do ustaleń planu miejscowego i regulacji dotyczących podziału nieruchomości. Tymczasem, ustawa – Prawo budowlane normuje – w myśl art. 1 - działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. Natomiast rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ustalało – w myśl § 1 tego rozporządzenia - warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę. W żaden więc sposób powołane akty prawne z zakresu prawa budowlanego nie normowały kwestii z zakresu podziału nieruchomości na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. W szczególności więc także wskazany w skardze kasacyjnej § 12 powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. nie dotyczył jakichkolwiek warunków podziału nieruchomości, lecz usytuowania budynku na działce budowlanej m.in. względem granicy tej działki i zabudowy sąsiedniej. Przepis ten dotyczył więc dopuszczalności wznoszenia budynku, tymczasem przedmiotem decyzji z dnia [..] lutego 2002 r. było zatwierdzenie podziału nieruchomości, a więc w żaden sposób decyzją tą nie rozstrzygano kwestii wznoszenia budynku na dzielonej nieruchomości.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło