I SA/Bk 292/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 05 października 2011 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za II kwartał 2011 r. oddala skargę. Przedmiotem złożonej do Sądu skargi przez T. K. (dalej przywoływanego również jako "Skarżący") jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] czerwca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z 16 maja 2011 r., odmawiającą Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 2 kwietnia 2011 r. do 2 marca 2011 r. (II kwartał 2011 r.) w kwocie 345 zł. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z przestawionych Sądowi akt sprawy, wniosek o umorzenie wskazanych należności Skarżący uzasadniał swoimi kilkunastoletnimi, przewlekłymi chorobami, ponoszeniem nakładów finansowych na leczenie (realizacja recept, zalecenia żywieniowe) co, przy ograniczonej możliwości pracy, spowodowało kłopoty finansowe w jego gospodarstwie. Skarżący podniósł również, że od dwóch lat jest niezdolny do pracy, na co przedłożył organowi stosowne zaświadczenia lekarskie. Po rozpoznaniu sprawy organ stwierdził, że Skarżący prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, w konsekwencji podlega ubezpieczeniu i jest obowiązany do opłacania składek na to ubezpieczenie. Organ wskazał, że Skarżącemu odmówiono prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. W trakcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego sytuacji materialno-bytowej Skarżącego ustalono, że jego rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego i renty socjalnej jego żony. Skarżący otrzymuje także dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, które stanowią dodatkowe źródło dochodu. Rodzina Skarżącego korzysta ze świadczeń pomocy społecznej wypłacanych w formie zasiłków okresowych i celowych. Wnioskując o umorzenie należności Skarżący nie wykazał, że w jego gospodarstwie miały miejsce zdarzenia losowe, które mogłyby mieć wpływ na obniżenie jego możliwości płatniczych. Zaznaczono, że pomimo narastającego zadłużenia Skarżący nie podejmuje działań zmierzających do uregulowania zaległości. Oceniono, iż Skarżący posiada źródła dochodu i majątek, z którego możliwe jest regulowanie należności. W złożonej do Sądu skardze Skarżący zarzucił organowi administracji "nierozważnie wszystkich przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników". Wskazał na brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym błędne ustalenia odnośnie jego niezdolności do pracy oraz pominięcie faktu, że ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku szkolnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa procesowego oraz materialnego, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Trzeba przede wszystkim wyjaśnić, że sąd administracyjny nie może zastępować organu administracyjnego w ocenie, czy należność na ubezpieczenie społeczne powinna być umorzona. Takie rozstrzygnięcie należy bowiem wyłącznie do kompetencji organów administracyjnych. Sąd zaś uprawniony jest do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z przepisami prawa, w tym głównie przepisami prawa procesowego (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt l SA/Kr 1227/97, LEX nr 33404). Stosownie do art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Z regulacji tej wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawia organom w omawianej kwestii uznanie – tzw. "luz decyzyjny", polegający na możliwości (a nie konieczności – obowiązku) umorzenia tych należności. Wykazanie istnienia wymaganych przesłanek pozwala organowi na zastosowanie ulgi, jednakże nie jest to równoznaczne z obowiązkiem jej przyznania. W tym zakresie organ korzysta z przyznanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego – nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, LEX nr 368197). W tej sprawie swoje żądanie w zakresie umorzenia składek Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego uzasadniał przewlekłymi chorobami, które skutkowały niezdolnością do pracy oraz wiązały się z ponoszeniem nakładów finansowych na leczenie, co powodowało kłopoty finansowe w jego gospodarstwie. Organ rozpatrujący sprawę wziął pod uwagę wszystkie podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i dokonał ich oceny. Rozpatrując wniosek Skarżącego, organ ocenił jego sytuację zdrowotną, a także stan majątkowy, w tym zebrał niezbędny do tego celu materiał dowodowy. Organ nie kwestionował podnoszonych dolegliwości zdrowotnych, stwierdził natomiast, że Skarżącemu odmówiono przyznania świadczenia rentowego z tytułu niezdolności do pracy. Ustalono także, że Skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha oraz, że korzysta z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych wypłacanych przez ARiMR. Płatności te stanowią też niewątpliwie dodatkowe źródło dochodu, oprócz innych dochodów osiąganych z gospodarstwa rolnego i stąd winny być brane pod uwagę przy ocenie sytuacji materialnej Skarżącego. Źródłem utrzymania rodziny Skarżącego jest również renta socjalna jego żony. Rodzina korzysta także ze świadczeń pomocy społecznej wypłacanych w formie zasiłków okresowych i celowych. Skarżący nie wykazał natomiast, że miały miejsce jakiekolwiek zdarzenia losowe mające wpływ na jego sytuację finansową. Przy badaniu okoliczności sprawy organ uwzględnił fakt, iż sytuacja Skarżącego jest trudna. Tym niemniej, w oparciu o przywołane powyżej fakty, takie jak prowadzenie przez Skarżącego gospodarstwa rolnego i czerpanie z niego korzyści, uzyskiwanie innych dochodów, a także posiadanie określonych środków majątkowych stwierdził, iż możliwym jest zapłata objętej wnioskiem należności w kwocie 345 zł. Tym samym nie zachodziła możliwość zastosowania umorzenia. Trzeba też zauważyć, że wniosek, który legł u podstaw kontrolowanego postępowania administracyjnego, jest kolejnym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników składanym przez Skarżącego (co potwierdzają akta sprawy). Stąd organ dysponował w tym zakresie także uprzednio zgromadzonym materiałem dowodowym. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się bezpośrednio do faktu utrzymywania przez Skarżącego dwójki dzieci, jednak, ww. okoliczność była znana organowi, co wynika z całości akt administracyjnych sprawy. Znajduje się w nich zaświadczenie Z. S. R. w C. z [...] września 2009 r., informujące, iż córka Skarżącego N. K. jest uczniem klasy drugiej, zaś w punkcie 83 zaświadczenie Z. S. Z.w S. z [...] września 2009 r., informujące, iż córka Skarżącego A. K. jest uczniem klasy drugiej. Podsumowując, dokonana przez organ ocena sytuacji Skarżącego opiera się na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, nie wykracza też poza granice swobodnej oceny dowodów. Trzeba zauważyć, że wniosek o umorzenie należności ZUS-u może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Stąd w przypadku zaistnienia takich okoliczności Skarżący może ponownie wystąpić do organu z takim wnioskiem. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o oddaleniu skargi.