II OZ 1111/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 55/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S.T. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 6 września 2011 r. S.T. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 55/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu Sąd zawarł ogólne rozważania dotyczące instytucji prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i wskazał, że z treści złożonego przez stronę oświadczenia wynika, że jest on inwalidą I grupy, samodzielnie prowadzącym gospodarstwo domowe. Jego źródłem utrzymania jest kwota 1 357 zł netto uzyskiwana z tytułu renty inwalidzkiej. Wskazane wydatki miesięczne wynoszą około 1 100 zł, zaś majątek skarżącego stanowi: mieszkanie o powierzchni 62 m²; nieruchomość z drewnianym domem przekazana przez rodziców – posesja jest przez nich zamieszkała, las o powierzchni około 2,91 ha oraz siedemnastoletni samochód osobowy (współwłasność). W ocenie Sądu powyższe okoliczności stanowią dostateczne uzasadnienie do przyznania stronie prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym ponad kwotę 50 zł. Zdaniem Sądu uiszczenie tej kwoty nie spowoduje uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Wprawdzie wydatki na leki, utrzymanie siebie i domu oraz spłata zaciągniętych kredytów są istotne, to niemniej jednak koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych stanowi przede wszystkim fakt osiągania przez skarżącego stałego miesięcznego dochodu pozwalającego na pokrycie wykazanych wydatków. Po odliczeniu wydatków pozostaje mu jeszcze wolna kwota środków finansowych. Nadto Sąd uznał, że o posiadaniu przez skarżącego płynności finansowej świadczy fakt zaciągania kolejnych kredytów (najpierw kredyt na okna, a aktualnie kredyt na telewizor) i regularne spłacanie rat oraz wydatkowanie dochodu na rzeczy, które nie mają charakteru wydatku koniecznego takie jak, np. koszty cyfrowej telewizji. Zażalenie na powyższe wniósł S.T., wskazując, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty sądowej powyżej 50 zł, albowiem skoro po zapłaceniu rachunków pozostanie mu kwota 200-250 zł miesięcznie, to z kwoty tej musi pokryć wydatki na żywność, korespondencję, dojazdy do sądu czy urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia poniesienie tych kosztów, spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym, stwierdzić należy, że uprawnienie do skorzystania z prawa pomocy przysługuje osobom, które z uwagi na swoją trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest jedynym kryterium branym pod uwagę przy ocenie, czy stronie można przyznać prawo pomocy. W niniejszej sprawie prawidłowo Sąd I instancji ocenił sytuację majątkową skarżącego, zasadnie przyznając mu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad 50 zł. Podzielić bowiem należy pogląd, że miesięczny stały dochód osiągany przez skarżącego, mimo obciążających go wydatków na utrzymanie siebie i domu oraz zakup leków, pozwoli mu partycypować chociaż w niewielkiej części w kosztach postępowania. Kwota 50 zł jaką skarżący będzie zobowiązany uiścić tytułem kosztów sądowych w toku całego postępowania nie jest kwotą ponad jego możliwości. Za powyższym stwierdzeniem przemawia także fakt, że skarżący posiada zdolność kredytową uzyskując kolejne kredyty, które spłaca. Rację ma Sąd I instancji, że koszty postępowania sądowego nie mogą być przez strony przy rozdysponowywaniu dochodów stawiane na ostatnim miejscu, w sytuacji gdy strona finansuje inne wydatki niż niezbędne koszta utrzymania siebie i domu. Powyższej oceny nie zmieniają argumenty zażalenia, albowiem skarżący nie podważył stanowiska przyjętego przez Sąd w zaskarżonym orzeczeniu. Dlatego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.