V SA/Wa 1415/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2011 r. sprawy ze skargi A. N. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; oddala skargę Przedmiotem skargi A. N. (dalej jako: Skarżący) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2011r., nr [...] odmawiające przyznania pomocy w zakresie działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z 6 lipca 2010 r. Skarżący wystąpił do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Pismem z [...] kwietnia 2011r. organ wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie 21 dni od daty doręczenia. Pismo Skarżący odebrał w dniu 12 kwietnia 2011r. Skarżący uzupełnił wskazane braki w dniu 6 maja 2011 r. W związku z powyższym pismem z [...] maja 2011 r. Agencja odmówiła Skarżącemu przyznania pomocy z uwagi na nie uzupełnienie w wymaganym terminie braków formalnych wniosku. Pismem z 13 maja 2011 r. Skarżący wezwał Agencję do usunięcia naruszenia prawa oraz oddzielnym pismem zwrócił się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z [...] maja 2011r. odmówiła przywrócenia terminu Pismem z 6 czerwca 2011r. (data nadania) Skarżący złożył skargę na informację zawartą w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2011r. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do rozpoznania. Zaskarżonej informacji Skarżący zarzucił naruszenie § 22 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 139, poz. 883 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem MRiRW z 17 lipca 2008r. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż skarżący nie uprawdopodobniłby uchybienie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy nastąpiło bez jego winy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku nastąpiło bez jego winy. Wyjaśnił, że wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku odebrał 12 kwietnia 2011 r., następnie 18 kwietnia 2011 r. zmuszony był do nieprzewidzianego, nagłego wyjazdu służbowego, do firmy kontrahenta, położonej na terenie N. Stwierdził, że mimo, iż posiadał 6 dni na uzupełnienie braków wniosku, to jednak wezwanie organu było bardzo obszerne (sześć stron), a ponadto ustawodawca przewidział 21-dniowy termin uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy. Zdaniem skarżącego organ nie wziął w ogóle pod swoją rozwagę, iż 6 dni może być niewystarczającym terminem na zgromadzenie wymaganej dokumentacji i ustosunkowanie się do wskazanych w wezwaniu kwestii. Wyjazd za granicę był zdarzeniem niezależnym od skarżącego, a jednocześnie na tyle istotnym dla funkcjonowania przedsiębiorstwa skarżącego, że Skarżący nie miał możliwości odstąpienia od wyjazdu. W czasie pobytu w N. Skarżący podjął działania zmierzające do wywiązania się z zobowiązania we wskazanym przez organ terminie, jednakże, będąc pozbawiony możliwości bezpośredniej kontroli nad dokonaniem wszystkich wymaganych przez organ czynności, przekroczył termin. Dodatkowo Skarżący podniósł, że organ naruszył § 19 ust. 12 rozporządzenia MRiRW z 17 lipca 2008 r. poprzez nie rozpoznanie jego wniosku o pomoc finansową w terminie do 5 miesięcy. Skarżący wskazał, że budzi jego sprzeciw taka sytuacja, w której dla 4-miesięcznej zwłoki w rozpatrzeniu wniosku wystarczającym usprawiedliwieniem jest duża liczba złożonych wniosków, natomiast do 2- dniowego uchybienia terminu przez niego, wynikłego z niekorzystnego zrządzenia losu, organ podszedł w sposób bardzo rygorystyczny. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z § 18 ust. 3 i ust. 6 rozporządzenia MRiRW z 17 lipca 2008 r., jeżeli wniosek o przyznanie pomocy zawiera inne niż określone w ust. 1 i 2 nieprawidłowości lub braki, Agencja wzywa wnioskodawcę, w formie pisemnej, do ich usunięcia w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. W § 18 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z 17 lipca 2008r. wskazano, że jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia nieprawidłowości lub braków, nie usunął w terminie żadnych nieprawidłowości lub braków, Agencja nie przyznaje pomocy, o czym informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, podając przyczyny nieprzyznania pomocy. Pismem z [...] kwietnia 2011 r. Skarżący został wezwany do usunięcia braków we wniosku o przyznanie pomocy, w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania. Pismo zostało doręczone 12 kwietnia 2011 r. Skarżący uzupełnił braki w dniu 6 maja 2011 r., a więc po wskazanym terminie. Dlatego też rozstrzygnięcie z [...] maja 2011r. był prawidłowe, bowiem Skarżący do 4 maja 2011r. nie uzupełnił żadnych braków formalnych. Przechodząc natomiast do zarzutów skargi należy zauważyć, że są one bezpodstawne. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Art. 21 ust. 2 i 3 ww. ustawy stanowi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3). Z powyższego jasno wynika, że wszelkie zasady wynikające z k.p.a. ulegają w postępowaniu z wniosków o przyznanie pomocy finansowej ograniczeniu. Ma to zasadnicze znaczenie przy rozpatrywaniu zawinienia w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W "zwykłym" postępowaniu administracyjnym organ może żądać dodatkowych wyjaśnień, oświadczeń, dokumentów uprawdopodabniających brak zawinienia. Natomiast w postępowaniu o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy rola organu ogranicza się jedynie do oceny przedstawianych w toku postępowania dokumentów i oświadczeń Skarżącego. To na Skarżącym ciąży "ciężar dowodu" i to strona swoim postępowaniem winna uprawdopodobnić brak winy. W przedmiotowej sprawie takiego braku winy Skarżący nie uprawdopodobnił, czym nie wypełnił przesłanki do przywrócenia terminu określonej w § 22 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z 17 lipca 2008r. Po pierwsze Sąd nie zgadza się z twierdzeniami organu wskazującymi, że 6 dni było okresem wystarczającym do uzupełnienia braków, gdyż to sam skarżący decyduje w jakim czasie podejmie się dokonania uzupełniania wskazanych braków. Skarżący mógł dokonać takiego uzupełnienia zarówno pierwszego, jak i ostatniego dnia wyznaczonego terminu. Jednakże powyższe nie miało znaczenia, gdyż zasadniczą kwestią była bierna postawa Skarżącego przy uzupełnianiu braków formalnych. Jak sam Skarżący wskazał we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, niedokładnie przeczytał pouczenie zawarte w piśmie wzywającym do usunięcia braków wniosku o dofinansowanie, gdyż uznał, że ma 21 dni roboczych, a nie kalendarzowych na usunięcie braków. Powyższe spowodowało, że Skarżący uzupełnił braki po wyznaczonym terminie. Niedokładne zapoznanie się z pouczeniem spowodowało także, zdaniem Sądu, że Skarżący nie poinformował organu, o zaistniałych przeszkodach i tym bardziej nie zwrócił się do organu o przedłużenie termin do uzupełnienia braków wniosku. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że nie mógł w wyznaczonym terminie posłużyć się innymi osobami. Z akt administracyjnych jasno bowiem wynika, że ostatecznie to właśnie osoby trzecie dokonały stosownych uzupełnień. Skarżący tylko w mglisty sposób stwierdził, że nie mógł posłużyć się współpracownikiem oraz osobą poprawiającą jego wniosek, nie wyjaśniając powodów powyższego. Jak wynika bowiem z wniosku o przywrócenie terminu Skarżący współpracował co najmniej z trzema osobami. Pierwszą osobą to był jego pracownik, który zdaniem Skarżącego, pracował w terenie i nie mógł zastąpić go w czynnościach urzędowych. Drugą osobą była Pan G., który wypełniał i następnie poprawiał jego wniosek o dofinansowanie. Trzecią osobą to była Pani M. Z., której Skarżący udzielił pełnomocnictwa. Osoba ta odebrała dokumenty od Pana G. i dostarczyła je Skarżącemu do N. i następnie po ich podpisaniu złożyła w Agencji. Mając powyższe na uwadze Skarżący mógł posłużyć się osobami trzecimi przy uzupełnianiu braków wniosku, co też zresztą uczynił, jednakże wobec nieprawidłowego odczytania pouczenia wezwania, stosownych uzupełnień dokonał po terminie. Dodatkowo należy podkreślić, że przy nowoczesnych środkach komunikacji uzupełnienie braku podpisu w składanych dokumentach, nie nastręcza żadnych komplikacji. Skarżący bowiem mógł otrzymać dokumenty wymagające jego podpisu np. faxem, pocztą elektroniczną i następnie pocztą kurierską przesłać je osobie zaufanej, bądź bezpośrednio do organu. Ostatecznie Skarżący mógł również przesłać zeskanowane dokumenty (z podpisem odwzorowanym) do organu, w tym wypadku zostałby ponownie wezwany do usunięcia braków formalnych. Brak tego typu działań ze strony Skarżącego w kontekście nieprawidłowego zrozumienia pouczenia wezwania, mglistych tłumaczeń dotyczących niemożności posłużenia się innymi osobami wskazuje, że Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Skarżący również nie przedstawił dokumentów stwierdzających, że obecność za granicą przez cały okres, była niezbędna -w tym także w okresie Wielkanocnym (w N. dni wolne rozpoczynają się od tzw. Wielkiego Piątku do Poniedziałku Wielkanocnego, tj. od 22 kwietnia do 25 kwietnia 2011r.). Z nadesłanego dokumentu wynika tylko to, że Skarżący przebywał w N. od 18 kwietnia do 9 maja 2011r. Należy podkreślić, że Skarżący został prawidłowo pouczony zarówno co do konsekwencji nie uzupełnienia braków w terminie, jak i o możliwości przedłużenie terminu do dokonania uzupełnień. Jednak, zgodnie z tym co zostało powiedziane wyżej Skarżący ze swego uprawnienia nie skorzystał, czym również dodatkowo potwierdza swoją bierną postawę. Reasumując, Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że nie dochował terminu z powodów przez siebie niezawinionych. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyny uchybienia terminu muszą mieć charakter obiektywny (np. powódź, niezapowiedziany strajk jedynej w danej miejscowości placówki pocztowej). Przywrócenie terminu nie jest, więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W przedmiotowej sprawie, zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej mamy do czynienia z niedbalstwem, a nie obiektywnymi przyczynami. Skarżący, gdyby wykazał się starannością w dbałości o swoje interesy mógłby zapobiec negatywnym skutkom wynikającym z pisma Agencji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 19 ust. 12 i ust. 8 rozporządzenia MRiRW z 17 lipca 2008r. należ zauważyć, że jest on niezasadny. Należ bowiem wskazać, że termin 5-cio miesięczny do rozpoznania wniosków jest terminem instrukcyjnym oraz, że organ w przypadku jego nie dochowania ma obowiązek zawiadomić wnioskodawcę o przyczynach zwłoki, podając nowy termin rozpatrzenia wniosku, nie dłuższy niż 3 miesiące (§ 19 ust. 13 rozporządzenia wykonawczego). Z takiego obowiązku organ się wywiązał i poinformował skarżącego (przed upływem 5 miesięcznego terminu) pismem z [...] stycznia 2011 r. o przedłużeniu terminu rozpatrywania wniosku, o kolejne 3 miesiące z podaniem przyczyn przedłużenia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.