III SA/Lu 425/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 października 2011 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. rozpatrzono odwołanie T. N. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2011 r., Nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i utrzymano ją w mocy z następujących względów : - skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, w tym jednolitej płatności obszarowej (JPO) – deklarując działki rolne o powierzchni 68,44 ha - oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) – deklarując działki rolne o powierzchni 65,42 ha; - decyzją z dnia [...] marca 2011 r. organ I instancji przyznał na rok 2010 jednolitą płatność obszarową oraz odmówił prawa do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych; - skarżący złożył odwołanie od decyzji, podważając wyniki kontroli na miejscu, zarzucając, iż na działkach rolnych R/R1, S/S1, W/W1 oraz UA/UA1 znajduje się uprawa orzecha włoskiego; - organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek skarżącego o przyznanie płatności podano kontroli zgodnie z art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16); - gospodarstwo skarżącego zostało wytypowane metodą analizy ryzyka do kontroli na miejscu (protokół z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni); - w trakcie kontroli ustalono między innymi, że na działce UA1 (UPO) - DR 7 stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana, zaś powierzchnia deklarowana do UPO wynosi 27,44 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w kontroli 0 ha; - skarżący zgłosił zastrzeżenia do protokołu z czynności kontrolnych; - zdaniem organu odwoławczego szczegółowa analiza protokołu z czynności kontrolnych oraz analiza wyników pomiarów z zastosowaniem metody GPS oraz załączonych do protokołu zdjęć wskazuje, że kontrola została przeprowadzona w sposób prawidłowy i nie stwierdzono żadnych uchybień w tym zakresie; - w przypadku jednolitej płatności obszarowej (JPO) powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła 68,44 ha (a więc tyle, ile deklarowana we wniosku) i płatność w tym zakresie została przyznana zgodnie z żądaniem skarżącego; - w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) różnica między powierzchnią zadeklarowaną tj. 65,42 ha, a powierzchnią stwierdzoną tj. 31,63 ha (jako uprawnioną do płatności UPO) wyniosła 33,79 ha co stanowi ponad 100 % powierzchni stwierdzonej w stosunku do powierzchni deklarowanej); - odmówiono więc przyznania płatności tejże zgodnie z art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65); - nałożono również przewidziane prawem sankcje w wysokości 11058,79 zł; - odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji nie zasługiwało ponieważ areał zakwalifikowany do płatności ustalono w oparciu nie budzący wątpliwości raport z kontroli na miejscu, co szczegółowo zostało opisane we wcześniejszej części uzasadnienia; -ustalony stan faktyczny potwierdzają wyniki kontroli na miejscu oraz załączone do raportu fotografie działek rolnych; - twierdzenia strony podważające te ustalenia są więc bezpodstawne wobec braku dowodów na ich poparcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. N. zarzucił : - błąd w ustaleniach dotyczących uprawy A1(UPO) - DR 7 "stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana" - deklarowana uprawa to orzech włoski, pomiędzy jego drzewami rośnie zaś aronia, podobna sytuacja dotyczy działek R/R1 (nr ewidencyjny 39), S/S1 (nr ewidencyjny 38), UA/UA1 (nr ewidencyjny 19), W/W1 (nr ewidencyjny 31); - nieścisłości w ustaleniach zawartych w raporcie z przeprowadzonej w dniu 10 września 2010 r. kontroli na działkach (na stronie 5 raportu stwierdzono, iż dotyczy on kontroli wniosku o przyznanie płatności na rok 2009, a nie 2010); - brak profesjonalizmu podmiotu wykonującego dla ARiMR czynności kontrolne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Z akt sprawy wynika, że skarżącemu przyznano wnioskowaną jednolitą płatność obszarową (JPO). Odmówiono natomiast przyznania płatności uzupełniającej do grupy upraw podstawowych (UPO) i nałożono sankcje, co jest źródłem sporu. Zarzuty skargi nie podważają argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyjaśniającej zarówno ustalenia faktyczne, które legły u podstaw rozstrzygnięcia, jak i względy natury prawnej, wynikające z zasad określonych w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz zasad przewidzianych w rozporządzeniach unijnych, szeroko przez organ omawianych. Ze szczegółowych zasady i trybu przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz wsparcia specjalnego, wynika, że postępowanie w sprawie przyznania płatności wszczynane jest na wniosek rolnika (art. 18 w/w ustawy). Decyzje w sprawie przyznania płatności wydawane są w oparciu o dane zamieszczone we wniosku oraz ustalenia poczynione w trakcie kontroli tych wniosków. Zasadą jest w myśl art. 3 omawianej ustawy, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, a przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Ustawa o płatnościach jest regulacją szczególną w stosunku do ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z art. 9 i art. 10 k.p.a. – zobowiązujących organ do udzielania stronie informacji faktycznej i prawnej oraz do zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu w każdym jego stadium. Art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach jednoznacznie określa, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ustawa o płatnościach nakłada na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy. Wnioskodawcę obciąża więc obowiązek udowodnienia faktu, z którego wnioskodawca wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zatem organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Ustawa o płatnościach przewiduje możliwość skontrolowania wniosku o przyznanie płatności. Art. 30 ustawy określa rodzaje kontroli realizowane przez organ. Są to m.in. określone w przepisach rozporządzeń unijnych kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu. Prawo organu do przeprowadzenia czynności kontrolnych wynika z treści przepisów wspólnotowych, w tym z rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina. Zgodnie z art. 26 ust. 1 cyt. rozporządzenia, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie. Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu: a) ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, b) zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, c) sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności obliguje organ do przeprowadzenia kontroli wniosku i zawartych w nim informacji przez wnioskodawcę. Szczególny tryb postępowania w tego rodzaju sprawach wyłącza obowiązek organu powiadamiania wnioskodawcy o czasie i miejscu przeprowadzania czynności kontrolnych. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli (art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Wynika stąd, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Zatem udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy, a skoro tak, to organ nie ma również obowiązku zawiadamiania strony o terminie kontroli. Dla prawidłowości postępowania ważne jest natomiast, by rolnik został poinformowany o jej wynikach i miał możliwość wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli. Przeprowadzono ją w dniu 10 września 2010 r. i jak wynika z treści całego raportu oraz samej daty kontroli dotyczy roku 2010 r., a nie – jak to wywodzi skarżący - roku 2009. Skarżący nie został powiadomiony o kontroli. Nie był obecny podczas przeprowadzania kontroli na miejscu. Kopia raportu z czynności kontrolnych przekazana została skarżącemu w dniu 17 grudnia 2010 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący zgłasza uwagi do ustaleń kontroli. Organ nie uwzględnia ich, czemu daje wyraz w piśmie z dnia 8 marca 2011 r. (k. 92 akt adm.), będącym odpowiedzią na zastrzeżenia do raportu z kontroli zgłoszone przez producenta rolnego. Zgodnie z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy, można powierzyć przeprowadzanie kontroli jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1. Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno- Kartograficzne w L. Sp. z o.o. jest jednostką, która takie wymagania spełnia. Nieusprawiedliwiony jest więc zarzut o braku profesjonalizmu u jednostki przeprowadzającej kontrolę. Jej wyniki wskazują, że na działkach R1, S1, UA1 oraz W1 deklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana. Na działkach R1 oraz S1, stwierdzono uprawę aronii, natomiast na działkach UA1 oraz W1 stwierdzono rokitnik, zamiast deklarowanej plantacji orzecha. Jeśli na działce rolnej znajduje się plantacja aronii czy rokitnika, a tylko w międzyrzędziach tych roślin posadzone są sadzonki orzecha, to główną uprawą jest na tych działkach aronia i rokitnik. Zgodnie z treścią art. 73 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Zmniejszeń i wykluczeń nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informuje właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Oznacza to, że podane przez rolnika informacje są weryfikowane i analizowane z punktu widzenia faktycznej sytuacji, stwierdzonej w trakcie czynności kontrolnych. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Skoro organ stwierdza nieprawidłowości we wniosku skarżącego, to ma obowiązek przyznania środków finansowych (w ramach płatności) z pominięciem deklarowanych danych, mając na uwadze informacje uzyskane w trakcie kontroli na miejscu (kontroli powierzchni gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego). Organ, mając do dyspozycji ustalenia wynikające z przeprowadzonej kontroli, w sposób logiczny i przekonujący uzasadnia dlaczego nie uwzględnił całej powierzchni zadeklarowanej we wniosku o uzupełniającą płatność obszarową (UPO). Różnica pomiędzy powierzchnią działek deklarowaną do UPO (65, 42 ha), a powierzchnią stwierdzoną (31, 63 ha) wynosi 33, 79 ha, co stanowi ponad 100% stwierdzonej w porównaniu do deklarowanej przez skarżącego. W grę wchodzi dyspozycja art. 58 w/w rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Zatem organ słusznie odmawia przyznania płatności (UPO) i nakłada sankcje. Zagadnienie to wyjaśnia uzasadnienie zaskarżonej decyzji, wydanej po przeanalizowaniu przez organ prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego, w tym wyników przeprowadzonej kontroli. W tej materii organ opiera się o szczegółowo przytoczone i wyjaśnione przepisy prawa. Wydane w dniu 16 czerwca 2011 r. rozstrzygnięcie organu odwoławczego daje wyraźną odpowiedź na pytanie, jakimi względami kierował się rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2010. W związku z powyższym pozbawioną usprawiedliwionych podstaw skargę należało oddalić na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ).