III SA/Gd 335/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia NSA Marek Gorski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] z dnia 26 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. III SA/Gd 335/11 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 26 maja 2011 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] utrzymał w mocy decyzję personalną Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie zwolnienia A. S. ze służby w Służbie Więziennej w związku z nieprzydatnością do służby, stwierdzoną w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Jako podstawę prawną orzeczenia powołano art. 218 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. roku o Służbie Więziennej Dz. U. Nr 79 poz. 523 ze zm.) i art.104 oraz 138 § 1 pkt. 1 kpa. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano: Decyzją personalną nr [...] z dnia 27 kwietnia 2011 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] na zasadzie art. 96 ust. 1 pkt.1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej ( publ. jw.) zwolnił z dniem 14 maja 2011 r. mł. chor. A. S. ze służby w Służbie Więziennej w związku z nieprzydatnością do służby stwierdzoną w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. W odwołaniu A. S. podnosił, że zwolnienie ze służby nastąpiło w wyniku nieobiektywnej oceny i nieprawdziwych informacji dotyczących przebiegu służby odwołującego się. Organ odwoławczy ustalił, ze odwołujący się przyjęty został do Służby Więziennej w dniu 1 czerwca 2009 r. na okres przygotowawczy i mianowany na stanowisko strażnika działu ochrony Aresztu Śledczego w [...]. Okres służby przygotowawczej, zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, ma na celu przygotowanie i wyszkolenie funkcjonariusza oraz sprawdzenie, czy cechy osobiste, charakter i zdolności uzasadniają jego przydatność do służby. Kurs przygotowawczy w Zakładzie Karnym w [...] A. S. ukończył z wynikiem oceniającym jego predyspozycje do służby jako dostateczne. Po odbyciu praktyki zawodowej zdawał dwukrotnie egzamin kwalifikacyjny obejmujący sprawdzenie wiadomości z przepisów obowiązujących w Służbie Więziennej – w dniu 25 października 2010 r., kiedy to znajomość w/w przepisów w ocenie komisji kwalifikacyjnej była u zdającego niedostateczna i – w dniu 30 listopada 2001 r., kiedy zdający uzyskał ocenę dostateczną. Opinię służbową z dnia 1 kwietnia 2011 r., wydaną przed mianowaniem na stałe, zakończono wnioskami "nie wywiązuje się z obowiązków służbowych i nie jest przydatny do służby". Odwołanie A. S. od opinii nie zostało uwzględnione, bowiem postanowieniem Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia 27 kwietnia 2011 r. zawiadomiono skarżącego o utrzymaniu w mocy opinii służbowej. W następstwie, decyzją organu I instancji z dnia 27 kwietnia 2011 r., na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi, że funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej, A. S. został zwolniony ze służby z dniem 14 maja 2011 r. Organ odwoławczy ustosunkowując się do podniesionych w odwołaniu zarzutów wyjaśnił, że – wbrew nim, odwołujący się nadal nie prezentuje dostatecznej znajomości przepisów ochronnych, obowiązujących w służbie, w dniu 23 marca 2011 r. stwierdzono, że, tak w zakresie posługiwania się bronią typu [...] jak i nazewnictwa jej poszczególnych części, A. S. wykazuje braki, nadto dwukrotnie: w dniach 22 grudnia 2010 r. i 13 stycznia 2011 r. w czasie służby na tzw. posterunkach uzbrojonych wykazał się zatraceniem czujności (nie wyłączył alarmu).Wyjaśnienie udzielone przez funkcjonariusza, że czuł się źle i zażył leki wskazują, że funkcjonariusz nie rozumie niebezpieczeństwa, jakie stwarza zatracenie czujności funkcjonariusza na posterunku uzbrojonym. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do zmiany decyzji organu I instancji, a prośba odwołującego się o przeniesienie do innej jednostki penitencjarnej jest bezprzedmiotowa i nie została rozpatrzona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. S. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja organu II instancji zawiera wiele rażących uchybień, w tym np. zarzut, że skarżący nie wyłączył "cichej kontroli" w nocy w dniu 13 stycznia 2011 r., a w rzeczywistości tej nocy skarżący nie pełnił służby, bowiem był w służbie w godzinach od 7.30 do 15.30.Nie jest więc prawdą, że po tej służbie została ze skarżącym przeprowadzona rozmowa instruktażowo-ostrzegawcza i że została ona zapisana w raporcie z przebiegu służby zmiany [...] z dnia 13 stycznia 2011r. Również kolejny zarzut, że w dniu 23 marca 2011 r. skarżący "wykazał się nieumiejętnością w posługiwaniu się bronią" jest nieprawdziwy, bowiem dzień 23 marca 2011r. był dla skarżącego dniem wolnym od pracy. Skarżący zdał egzamin kwalifikacyjny dla funkcjonariuszy co prawda dopiero za drugim razem, jednak uzyskał ocenę dostateczną, a znajomość w zakresie przepisów ochronnych była również sprawdzana na odprawach przed przystąpieniem do służby i nie stwierdzano, by wiedza skarżącego była niedostateczna. W trakcie pełnienia służby skarżący nie spotkał się z negatywną opinią bądź uwagami dotyczącymi wykonywanych obowiązków służbowych ze strony koordynatorów ochrony. Nieprawdziwe dane przytaczane w decyzji organu II instancji stały się powodem zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, zatem skarga jest w pełni zasadna. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Organ przyznał, że w uzasadnieniu do decyzji mylnie podano datę zdarzenia - "zatracenia czujności" przez skarżącego na służbie- tj. zamiast w dniu 13 marca 2011 r. podano - 13 stycznia 2011r. Nie znajduje uzasadnienia zarzut, że skarżący wykazał brak umiejętności w posługiwaniu się bronią i nazywania jej części w dniu 23 marca 2011r., gdyż zapis przeprowadzonej w tym zakresie kontroli odnotowano na stronach dotyczących przebiegu służby zmiany 23/24 marca 2011 r., a skarżący pełnił służbę od godz. 6 dnia 24.03.2011r. W piśmie procesowym z dnia 6.10.2011 r. skarżący ponownie zarzucił, że w decyzji organu II instancji przytoczono niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy argumenty dot. daty zdarzenia i jego udokumentowania z dnia 13.01.2011r., a ponadto – wniósł o przeprowadzenie dowodu z wymienionych w piśmie dokumentów, mających świadczyć o dobrej znajomości zasad posługiwania się przez skarżącego bronią i innych umiejętnościach teoretycznych i praktycznych koniecznych w służbie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje ( orzeczenia) pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 cyt. ustawy, Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba ze stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga w części zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt przedłożonych Sądowi, a w szczególności – z uzasadnienia do orzeczenia organu I instancji – Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia 27 kwietnia 2011 roku – skarżący został zwolniony ze służby w Służbie Więziennej z dniem 14 maja 2011 r. w związku z nieprzydatnością do służby, stwierdzoną w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. W aktach znajdują się stosowne dokumenty potwierdzające, między innymi, wydanie opinii o nieprzydatności skarżącego do służby w Służbie Więziennej, wyczerpanie przez skarżącego możliwości odwołania się od wniosków opinii i utrzymanie jej w mocy przez wyższego przełożonego funkcjonariusza, tj. Dyrektora Aresztu Śledczego w [...]. W odwołaniu od tej decyzji A. S. podniósł zarzuty, że decyzja zawiera nieprawdziwe informacje i niczym nie poparte stwierdzenia dotyczące przebiegu służby odwołującego się w Areszcie Śledczym w [...], w tym – nieprawdziwe stwierdzenie, ze skarżący nie opanował umiejętności posługiwania się bronią, niewłaściwie wywiązuje się z obowiązków służbowych a szczególnie –że po zdarzeniu zatracenia czujności na posterunku nie przeprowadzono ze skarżącym rozmowy wyjaśniającej, lecz od razu zażądano od skarżącego pisemnych wyjaśnień. Zdaniem odwołującego się, w przypadkach dotyczących innych funkcjonariuszy, przełożeni nie wyciągali tak surowych konsekwencji. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, w odniesieniu do zarzutów podniesionych w odwołaniu wyjaśnia, że nie są one uzasadnione przywołując jako argument, że A. S. zatracił czujność na posterunku w dniu 13 stycznia 2011 r. i wykazał nieumiejętność w posługiwaniu się bronią w dniu 23 marca 2011 r. na służbie zmiany [...]. Dokumenty znajdujące się w aktach wskazują jednak, że A. S. zatracił czujność na posterunku uzbrojonym nr [...] w dniu 13 marca 2011 r. o godz.4.43, a w dniu 23 marca 2011 r. skarżący nie pełnił służby na zmianie Nr [...], lecz rozpoczął pełnienie służby na zmianie nr [...] w dniu 24 marca 2011 o godz. 6.00. Skoro zgodnie z art. 218 powoływanej ustawy o Służbie Więziennej sprawy dotyczące zwolnienia ze służby rozstrzyga się w formie decyzji, a do postępowań w tych sprawach, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.11)), to bezspornym jest, że decyzja organu odwoławczego co do formy i treści winna odpowiadać wymogom kodeksu. Oznacza to, między innymi, potrzebę respektowania zasady dwuinstancyjności, czyli zobowiązanie organu odwoławczego do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. W wyroku z 22.3.1996 r. SA/Wr 1996/95 (ONSA 1997,Nr 1, poz.35) NSA podkreślił: "Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji...".W celu ponownego rozpoznania sprawy z respektowaniem wymogów realizacji zasady prawdy obiektywnej (Art.7 i 77§ 1 kpa) organ odwoławczy może przeprowadzić – na żądanie strony lub z urzędu - dodatkowe postępowanie dowodowe ( art.136 kpa). W sprawie niniejszej, jak wynika z uzasadnienia do decyzji organu odwoławczego, organ ten nie tylko nie uzupełnił postępowania dowodowego ale myląc fakty i daty zdarzeń dał wyraz temu, że nie rozpatrzył w sposób należyty materiału dowodowego zebranego przed organem I instancji. Wyjaśnianie w odpowiedzi na skargę, że w uzasadnieniu do decyzji znalazły się błędne zapisy nie czyni zadość wymogom kpa, nie oznacza, że decyzja została prawidłowo sprostowana i pozostawia w obiegu prawnym wadliwe orzeczenie. Ponadto przypisując skarżącemu w II instancji dodatkowo wskazywane negatywne zdarzenia z przebiegu służby ( utratę czujności w dniu 13 stycznia 2011 r.) organ odwoławczy nie daje możliwości obrony przed nowym zarzutem w toku instancji ( w odwołaniu), czym narusza prawa skarżącego gwarantowane przepisami kpa ( art. 139). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 p 1 pkt. 1 lit. c i a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji albowiem naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.( pkt. 1 sentencji wyroku). Należy bowiem mieć na uwadze, że jedynie prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe prowadzić może do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ocenę, czy w sprawie zostały właściwie zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego ( art. 7, 75, 77 §1 , 10 § 1 oraz art. 107 § 1 kpa). Orzeczenie zawarte w pkt. 2 sentencji znajduje umocowanie w art. 152 cyt. ustawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy A. S. organ orzekający będzie miał na względzie wyrażone wyżej poglądy prawne i skoncentruje się – przy orzekaniu - na okolicznościach istotnych w sprawie, biorąc pod uwagę ich całokształt ustalony w trakcie postępowania dowodowego. Organ odwoławczy będzie miał możliwość przeprowadzenia – ewentualnie na ponownie zgłoszony wniosek skarżącego – dowodów wskazywanych w piśmie procesowym skarżącego z dnia 5.10.2011r. Jednak w toku ponownego rozpatrywania sprawy zarówno organ odwoławczy jak i skarżący winni mieć na uwadze, że art. 96 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, stanowi, iż funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej, a A. S. wyczerpał tryb odwoławczy od opinii służbowej z dnia 1 kwietnia 2011, wydanej przed mianowanie na stałe.