I OZ 867/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Sz 125/11 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. T. na przewlekłość postępowania Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w M. w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. A. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w M. po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt. II SA/Sz 846/10. Wraz z powyższą skargą skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 11 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przyznania A. T. prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż zarządzeniem z dnia 25 sierpnia 2011 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wezwał skarżącego do udokumentowania – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi - czy przed wniesieniem niniejszej skargi do Sądu wystosował do organu wyższego stopnia zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wezwanie zostało skarżącemu skutecznie doręczone w dniu 10 września 2011 r. (zwrotne poświadczenie odbioru). Skarżący nie wykonał ww. zobowiązania Sądu I instancji. Mając powyższe na względzie, Sąd I instancji na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") uznał skargę za bezzasadną. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w M. w sprawie z jego wniosku o dodatek mieszkaniowy nie złożył zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ I instancji w tej sprawie. Wobec niewyczerpania przez skarżącego środków zaskarżenia, które służyły mu w postępowaniu przed właściwym organem, skarga do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania w jego sprawie jest oczywiście bezzasadna, w związku z czym skarżącemu nie przysługuje prawo pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. T. Skarżący wskazał, iż z uwagi na zaniki pamięci i świadomości oraz brak środków finansowych na opłacenie przesyłki listownej, nie był w stanie odpisać na wezwanie Sądu. Wniósł o udzielenie pomocy w zakresie całkowitym bez wzywania do usunięcia braków. Skarżący wskazał również, iż nie znajduje podstawy prawnej, która nakładałaby na niego obowiązek wniesienia zażalenia na bezczynność do organu wyższego stopnia. Zdaniem A. T. skargę na przewlekłość w wykonaniu wyroku lub braku jego wykonania wnosi się bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, bez wcześniejszego obowiązku wniesienia zażalenia na bezczynność. Pozostałe zarzuty podniesione przez skarżącego w zażaleniu, dotyczące niekonstytucyjności obowiązku zastępstwa procesowego strony przez profesjonalnego pełnomocnika przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nie mają związku z przedmiotem rozpatrywanej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy ustawodawca uzależnił od spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą z nich reguluje art. 246 § 1 P.p.s.a., który uzależnia przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Druga z przesłanek została określona treścią art. 247 P.p.s.a. i ma charakter negatywny. Oznacza to, że jej wystąpienie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy chociażby spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo zastosował regulację art. 247 P.p.s.a., stanowiącą, iż prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. W piśmiennictwie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego nie ulega wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. C. H. Beck 2011, s. 803 - 804). Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Oczywista niedopuszczalność skargi w niniejszej sprawie wynika z niewyczerpania środków zaskarżenia – tj. niezłożenia zażalenia na bezczynność organu w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "K.p.a."). W świetle powyższego przepisu na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Sąd I instancji słusznie wskazał, iż skarżący przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie nie złożył zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ I instancji (tj. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w M.). W związku z tym należało przyjąć, że wobec niewyczerpania środków zaskarżenia, skarga jest niedopuszczalna, co oznacza również jej oczywistą bezzasadność. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, zasadnie zastosował przepis art. 247 P.p.s.a. i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.