I SA/Wa 619/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego B. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [..] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] potwierdzającą na rzecz B. B. w części prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa podał, iż Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] potwierdził na rzecz B. B. w części, prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] na kwotę [...] zł. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. B. Minister Skarbu Państwa rozpatrując odwołanie ustalił, iż pismem z dnia [...] stycznia 1991 r. W. B. zwrócił się do Urzędu Rejonowego w K. o ekwiwalent za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Z załączonej uwierzytelnionej kopii postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia [...] stycznia 1959 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po J. B. zmarłym w dniu [...] maja 1953 r. w K. nabyła wdowa A. B. w [...] części oraz w/w W. B. w [...] części. Spadek zaś po A. B. zmarłej [...] grudnia 1955 r. nabył syn W. B. w całości. Z załączonej uwierzytelnionej kopii postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 2000 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po W. B. zmarłym w dniu [...] lipca 2000 r. w K. na podstawie testamentu notarialnego z [...] lipca 1994 r. nabył syn B. B. w całości. Z załączonej uwierzytelnionej kopii orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] czerwca 1947 r. wynika, że J. B. pozostawił w [...] dom o powierzchni [...] m2 wraz z [...]. Z załączonej kopii Karty Ewakuacyjnej z 1945 r. wynika, iż J. B. repatriował się do Polski. Z załączonej uwierzytelnionej kopii tłumaczenia z języka [...] zaświadczenia Głównego [...] z dnia [...] kwietnia 1945 r. nr [...] (dalej jako zaświadczenie [...]) wynika, że J. B. pozostawił w [...] dom o powierzchni [...] m2 wraz z [...] ha sadu i [...] ha ogrodu. Z decyzji Kierownika [...] z dnia [...] listopada 1989 r. wynika, że W. B. nabył prawo użytkowania wieczystego o wartości [...] zł – niezabudowanej działki gruntowej o numerze ewidencyjnym [...] położonej w K. z zaliczeniem wartości mienia pozostawionego poza obecnym obszarem RP. Z uwierzytelnionego zaświadczenia Państwowego Archiwum [...] z [...] listopada 2009 r. wynika, że nie zachowały się żadne dokumenty dotyczące potwierdzenia faktu posiadania mienia przez J. B., a z pisma Archiwum Akt Nowych z [...] października 2009 r. wynika, że nie odnaleziono opisu mienia pozostawionego przez J. B. W decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. organ wojewódzki potwierdził prawo do rekompensaty jedynie co do budynku mieszkalnego pozostawionego w [...], pomijając [...] ha sadu i [...] ha ogrodu z uwagi na odmowę mocy dowodowej zaświadczenia Głównego [...] z [...] kwietnia 1945 r. Zdaniem organu odwoławczego Wojewoda [...] mógł odmówić mocy dowodowej zaświadczeniu Głównego [...] i nie naruszył tym reguł swobodnej oceny dowodów. W ocenie organu II instancji organ I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia w sposób pełny uzasadnił na podstawie jakich dowodów i jakie okoliczności uznał za udowodnione. Ponadto podjął wszelkie działania w celu zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego. Minister wskazał, iż organ wystawiający sporne zaświadczenie tj. Zarząd [...] nie był uprawniony do wystawiania dokumentów potwierdzających rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionych. Mogli to czynić Rejonowi Pełnomocnicy Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego lub Wojewódzkie Oddziały Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Organ odwoławczy podniósł, że Państwowy Urząd Repatriacyjny wydając zaświadczenie z [...] czerwca 1947 r. dysponował zaświadczeniem Zarządu [....], a także oświadczeniem świadka A. B. złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, z którego wynika, iż w skład mienia pozostawionego w [...] wchodzi dom murowany jednopiętrowy o pow. [...] m2 wybudowany na parceli o pow. [...]. W ocenie Ministra organ wojewódzki zgodnie ze stanem faktycznym oraz prawnym potwierdził prawo do rekompensaty jedynie co do nieruchomości budynkowej oraz parceli gruntowej. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł B. B. zarzucając jej : - naruszenie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie tj. brak wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków; - naruszenie art. 9 kpa poprzez jego niezastosowanie; - naruszenie art. 80 kpa poprzez arbitralną odmowę dania wiary dokumentowi i jego uwierzytelnienia tłumaczeniu z języka [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że jak wynika z pisma Urzędu Miasta K. z dnia [...] marca 2007 r. skierowanego do skarżącego i zawierającego wykaz posiadanych dokumentów wyraźnie w pkt 5 wymieniony jest dokument w języku [...]. Skarżący zauważył, że jeżeli wniosek nie spełniał według organu wymogów określonych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Wojewoda winien wezwać wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, czego nie uczynił. Zdaniem skarżącego organ I instancji powinien był poinformować stronę, że przedłożona uwierzytelniona kserokopia tłumaczenia z języka [...], nie może według organu stanowić dowodu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. pełnomocnik skarżącego złożył do akt kserokopię (oryginał okazał) pisma Urzędu Miasta K. z dnia [...] marca 2007 r., kserokopię pisma w języku [...] oraz opinię z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. W sprawie niniejszej kwestią sporną jest rodzaj i powierzchnia pozostawionej nieruchomości. Z treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) wynika, że przepis ten obliguje stronę do wykazania rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości. W materiale dokumentacyjnym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie znajduje się uwierzytelniony odpis orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w K. z dnia [...] czerwca 1947 r., z którego wynika, iż J. B. – poprzednik prawny skarżącego pozostawił w [...] przy ul. [...] dom murowany jednopiętrowy o [..] o ogólnej powierzchni użytkowej wszystkich powierzchni [...] wybudowany na parceli wraz z [...]. W aktach sprawy znajduje się również uwierzytelniona kserokopia tłumaczenia z języka [...] przez tłumacza przysięgłego zaświadczenia z [...] kwietnia 1945 r. nr [...] wystawionego przez Zarząd [...] stwierdzające, że J. B. w związku z wyjazdem na stałe miejsce zamieszkania do Polski, pozostawił w mieście [...] przy ul. [...] dom składający się z [...] pokoi o pow. [...] m2, [...] kuchni o pow. [...] m2. Za domem [...] ha sadu i [...] ha ogrodu. Organy orzekające uznały, iż udowodnione zostało na podstawie orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] czerwca 1947 r., że J.B. pozostawił w [...] nieruchomość w nim opisaną. Organy odmówiły mocy dowodowej zaświadczeniu z [...] kwietnia 1945 r. wystawionemu przez Biuro [...] uznając, że dowodami w postępowaniu o przyznanie prawa do rekompensaty mogą być dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 i 2 kpa. Dowodem może być treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. Zaś wnioskodawca nie przedłożył dokumentu, z którego wykonane jest tłumaczenie. Ponadto organy uznały, iż Biuro [...] nie posiadało uprawnień do potwierdzania repatriantom pozostawienia nieruchomości oraz ich rodzaju i powierzchni, a zdaniem organu odwoławczego mogli to czynić Rejonowi Pełnomocnicy Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego lub Wojewódzkie Oddziały Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Rację należy przyznać organom orzekającym, iż tłumaczenie zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 1945 r. nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu przepisu art. 76 § 1 i 2 kpa. Dokumentem urzędowym bowiem, w rozumieniu powołanego przepisu, jest treść oświadczenia woli lub wiedzy utrwalona i podpisana przez funkcjonariusza publicznego w ramach jego kompetencji. Nie może stanowić dokumentu wyłącznie jego tłumaczenie, w sytuacji, gdy w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest oryginału lub uwierzytelnionej kopii tegoż dokumentu. Jednakże jak wynika z pism kierowanych przez skarżącego, odwołania jak i skargi, dokument sporządzony w języku [..] powinien w aktach sprawy się znajdować. Ze złożonego do akt sprawy sądowej pisma Urzędu Miasta K. z dnia [...] marca 2007 r. wynika, że urząd ten jest w posiadaniu dokumentu sporządzonego w języku [...]. W ocenie Sadu postępowanie organów zarówno pierwszej jak i drugiej instancji zostało przeprowadzone w sposób nieprawidłowy. Zgodnie bowiem z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest zobowiązany również w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) jak również ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa) i jako dowód dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W ocenie Sądu organy administracji w niniejszej sprawie powyższym wymogom nie sprostały. Przede wszystkim, jeżeli w ocenie organu wniosek złożony przez osobę ubiegającą się o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 1-3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. obowiązkiem wojewody jest wezwanie wnioskodawcy do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania. W niniejszej sprawie mimo prowadzenia przez organ I instancji korespondencji ze skarżącym, nie wykonał on tego obowiązku czym naruszył przepis art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto należy zauważyć, iż skoro organy powzięły informację, iż dokument sporządzony w języku [...] istnieje, powinny przedsięwziąć odpowiednie kroki w celu jego pozyskania. Co prawda organ I instancji zwracał się do Państwowego Archiwum [...] i do Archiwum Akt Nowych w celu uzyskania opisu mienia pozostawionego przez J. B., jednak skoro bez powodzenia, to winien zwrócić się do Urzędu Miasta K., w którym znajdowały się przecież akta niniejszej sprawy, co wynika z postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2004 r. (k. 15 akt administracyjnych) w celu przekazania kompletu dokumentów. Minister Skarbu Państwa zaś rozpatrując odwołanie B. B. mógł w trybie art. 136 kpa, wystąpić do Urzędu Miasta K. w celu uzupełnienia materiału dowodowego o znajdujące się tam dowody, być może istotne dla rozpatrywanej sprawy. Żaden z organów jednak takich czynności nie wykonał. Jeżeli bowiem okazałoby się, że dokument – zaświadczenie z [...] kwietnia 1945 r. sporządzony w języku [...] istnieje, a jego tłumaczenie znajduje się w aktach niniejszej sprawy, wówczas obowiązkiem organu I instancji będzie dokonanie jego oceny. Zauważyć bowiem należy, iż moc dowodowa zagranicznego dokumentu urzędowego nie została uregulowana w kodeksie postępowania administracyjnego. W związku z tym należy przyjąć, że taki dokument podlega w pełni swobodnej ocenie dowodów przez organ orzekający. W tym miejscu warto zauważyć, iż błędne jest stanowisko organu II instancji, że do wystawiania dokumentów potwierdzających rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionych, uprawnieni byli tylko Rejonowi Pełnomocnicy Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego lub Wojewódzkie Oddziały Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Jak wynika bowiem z treści art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. dowodami, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości mogą być w szczególności: 1. urzędowy opis mienia; 2. orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny; 3. dokumenty urzędowe w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych, Republiki Białorusi, Republiki Ukraińskiej, Federacji Rosyjskiej lub innych państw; 4. wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego. Z powyższego wynika, że wymienione w art. 6 ust. 4 dopuszczone przez ustawodawcę dowody potwierdzające pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP, ich rodzaj i powierzchnię nie stanowią katalogu zamkniętego, o czym świadczy sformułowanie "w szczególności". Tak więc w sytuacji, gdy przy ponownym rozpoznaniu sprawy niniejszej do akt sprawy zostanie pozyskane zaświadczenie z [...] kwietnia 1945 r. w oryginale lub uwierzytelnionym odpisie, obowiązkiem organu I instancji będzie dokonanie jego oceny, jak również oceny orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 kpa. Zauważyć ponadto należy, iż wartość nieruchomości ustalona w operacie szacunkowym z dnia [...] września 2008 r. sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego T. J., a stanowiąca podstawę do ustalenia wysokości rekompensaty, obejmuje wyłącznie dom mieszkalny o pow. [...] m2. Jak wynika zaś z orzeczenia PUR z dnia [...] czerwca 1947 r. budynek ten znajdował się na parceli wraz z ogrodem [...]. Grunt w w/w operacie szacunkowym nie został oszacowany, a w związku z powyższym nie została ustalona jego wartość. Kwestię tę przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji będzie zobowiązany wyjaśnić. Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy nie zebrały i nie rozpatrzyły wszechstronnie materiału dowodowego, czym naruszyły art. 7, 77 § 1 kpa. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda jeszcze raz dokona oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem powyższych rozważań, a następnie wyda rozstrzygnięcie, które należycie uzasadni, ze wskazaniem faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.