I SA/Wa 620/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skargi E. K., A. G. i Z. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia na rzecz E. K., A. G. oraz Z. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i I. małż. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości S., powiat [...], dawne woj. [...]. Ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Wnioskami z dnia [...] września 2008 r., [...] kwietnia 2010 r. – odpowiednio A. G. oraz Z. G., A. G. i E. K. zwrócili się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez W. oraz I. małż. G. poza dawnymi granicami RP. Spadkobiercą ustawowym po zmarłych W. i I. G. był A. G. (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sierpnia 2008 r. sygn. akt [...], postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...]). A. G. zmarł w dniu [...] kwietnia 2009 r., a spadek po nim na podstawie ustawy nabyli żona A. G., córka E. K. i syn Z. G. po [...] części każde z nich (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 2009 r. sygn. akt [...]. Z załączonego oryginału Opisu Mienia Pozostawionego z dnia [...] lutego 1946 r. wynika, że I. i W. małż. G. pozostawili w miejscowości S. nieruchomość o pow. [...] wraz z domem [...]. Z zaświadczenia Centralnego Archiwum Państwa [...] z dnia [...] listopada 2008 r. wynika, że I. G. zamieszkiwała od 1934 r. w miejscowości S. przy ul. [...]. Z aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1935 r. nr Rep. [...] wynika, że I. i W. małż. G. otrzymali w drodze darowizny własność nieruchomości położonej w miejscowości S., przy ul. [...] o pow. [...] ha. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. uznał spełnienie przez A. G., Z. G. i E. K. przesłanek koniecznych celem potwierdzenia prawa do rekompensaty, wzywając m.in. do złożenia operatu szacunkowego. Od w/w postanowienia strony wniosły odwołanie (z dnia [...] czerwca 2010 r.) wskazując, iż W. i I. G. pozostawili nieruchomość zabudowaną, nie zaś jak przyjął Wojewoda [...] – grunt orny. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. organ I instancji poinformował strony, iż niezłożenie operatu szacunkowego skutkować będzie wydaniem decyzji odmawiającej prawa do rekompensaty. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. odmówił rozszerzenia postępowania dowodowego o dopuszczenie dowodu z aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1935 r. Nr [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia na rzecz E. K., A. G. i Z. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i I. małż. G. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w miejscowości S., powiat [...], dawne woj. [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli: A. K., A. G. i Z. G. Rozpatrując odwołanie Minister Skarbu Państwa stwierdził, że organ wojewódzki w sposób prawidłowy ustalił okoliczności faktyczne i prawne w przedmiotowej sprawie. W decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. organ wojewódzki odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z uwagi na niezłożenie we wskazanym terminie przez wnioskodawców operatu szacunkowego – określającego wartość nieruchomości pozostawionej przez W. i I. małż. G. Minister Skarbu Państwa wskazał, że w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ustawodawca postanowił, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje w formie decyzji wydanej przez wojewodę. Z dalszych przepisów ustawy wynika, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty jest dwuetapowe. Etap pierwszy opisany w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy obejmuje ocenę przez właściwego wojewodę spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 na podstawie dowodów określonych w art. 6. Dotyczą one: wykazania faktu pozostawienia nieruchomości przez właściciela oraz posiadania obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r. i w dniu wystąpienia o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez niego albo jego spadkobierców (art. 2), wykazania prawa do rekompensaty przez spadkobierców właściciela (art. 3), oraz złożenia wniosku przez właściciela lub jego spadkobiercę albo osobę wskazaną przez pozostałych współwłaścicieli albo pozostałych współspadkobierców. Postępowanie administracyjne w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty może zakończyć się na tym etapie wydaniem przez wojewodę decyzji odmawiającej takiego potwierdzenia, jeżeli stwierdzi niespełnienie wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy. Natomiast w razie pozytywnej oceny spełnienia powyższych wymogów wojewoda wydaje postanowienie, w którym wzywa wnioskodawcę do: - wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty a także wskazania konta bankowego; - w razie wybrania świadczenia pieniężnego jako formy realizacji prawa do rekompensaty; - przedstawienia operatu szacunkowego określającego wartość pozostawionej nieruchomości; - a w przypadku, gdy na podstawie poprzednich przepisów została już nabyta przez osobę uprawnioną w ramach prawa do rekompensaty nieruchomość Skarbu Państwa – dołączenia również operatu szacunkowego określającego wartość nabytego prawa. Drugi etap obejmuje skonkretyzowanie prawa o rekompensaty, co następuje w drodze decyzji wojewody. Organ odwoławczy ustalił, iż w niniejszej sprawie strony postępowania zostały wezwane do złożenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionej, postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. Wobec zaś niewykonania przez skarżących tego zobowiązania i nieprzedłożenia żądanego operatu, organ nie mógł ustalić wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP, dlatego zdaniem Ministra organ I instancji słusznie odmówił skarżącym przyznania takiego prawa. Organ odwoławczy wskazał, że z art. 13 ust. 2 ustawy wynika, iż wysokość rekompensaty wynosi 20% wartości nieruchomości pozostawionej, zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji, z uwzględnieniem nabytego na podstawie poprzednich przepisów prawa własności nieruchomości, albo użytkowania wieczystego. Tylko i wyłącznie operat szacunkowy stanowi dla organu I instancji materialną podstawę do określenia wysokości należnej rekompensaty. Minister zaznaczył, że ustawowy obowiązek złożenia operatów szacunkowych spoczywa na wnioskodawcach i to oni ponoszą ewentualne negatywne skutki niedopełnienia tej powinności. Wszelkie dywagacje, zdaniem organu, zawarte w odwołaniu na temat wartości mienia są bezprzedmiotowe, ponieważ w ogóle wartość ta jest nieznana. Ponadto zdaniem Ministra organ I instancji mógł odmówić mocy dowodowej aktowi notarialnemu z 1934 r., gdyż istotna dla określenia wartości nieruchomości pozostawionych, jest chwila jej pozostawienia, bliższy tej dacie tj. 1946 r., jest Opis Mienia Pozostawionego z dnia [...] lutego 1946 r. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli E. K., A. G. i Z. G. zarzucając jej naruszenie : - art. 9 kpa poprzez uznanie, iż Wojewoda [...] pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. poinformował stronę, iż niezłożenie operatu szacunkowego będzie skutkowało wydaniem decyzji odmownej, podczas gdy w postanowieniu z [...] czerwca 2010 r. organ nie wezwał stron do przedłożenia operatu szacunkowego, nie określił, żadnego terminu na jego złożenie i nie wskazał również konsekwencji jego niezłożenia; - art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, iż z Opisu Mienia Pozostawionego z dnia [...] lutego 1946 r. wynika, iż I. i W. małż. G. pozostawili [...] ha, w tym [...] ha ziemi ornej, podczas gdy z treści w/w dokumentu wynika jedynie, iż [..] ha zostało obsiane [...] zaś rubryka "grunty orne" jest pusta. Z załączonego do akt sprawy aktu notarialnego wynika, że cała nieruchomość stanowiła grunty wieczysto-czynszowe miejskie, które pomimo uprawiania na nich [...] nie utraciły swojego pierwotnego przeznaczenia (pod zabudowę); - art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że treść w/w przepisu pozwoliła Wojewodzie [...] na nieuwzględnienie dowodu z aktu notarialnego nr [...] i oparcie się na Opisie Mienia Pozostawionego z [..] lutego 1946 r.; - art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, iż w przypadku braku złożenia operatu szacunkowego przez stronę Wojewoda [...] był uprawniony do wydania decyzji odmownej, podczas gdy przepis ten odnosi się do sytuacji niespełnienia przez stronę warunków określonych w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, które to warunki zostały spełnione przez skarżących. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) ma za zadanie zakończyć proces rozliczeń z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Realizacja prawa do rekompensaty następuje w formach określonych w art. 13 ustawy i w każdym przypadku zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości 20% wartości tych nieruchomości. Zauważyć należy, iż tzw. ustawa zabużańska, poczynając od art. 5, reguluje zasady postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, które nie zostały zakończone decyzją wojewody. Postępowanie to jest wszczynane wnioskiem osób ubiegających się o potwierdzenie – art. 5 ust. 1. Zatem postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wszczynane jest na wniosek, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, przy czym wniosek ten dotyczy również osób, o których mowa w art. 6 ust. 3. Musi on być też uzupełniony o operaty szacunkowe określające zarówno wartość nieruchomości pozostawionej jak i wartość praw już otrzymanych na poczet obecnego prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 1, pkt 3 i 4). Nie dołączenie żądanego przez organ operatu szacunkowego należy zdaniem sądu, traktować jako następcze braki wniosku wszczynającego postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Skoro w ostateczności organ na skutek braku operatu szacunkowego, którego sporządzenie jest obowiązkiem strony, nie może dokonać potwierdzenia prawa do rekompensaty, a przyczyną tego są następcze wobec wydanego postanowienia braki wniosku, który strona ma obowiązek wypełnić (art. 7 ust. 1 pkt 3 i 4), to uznać należy, że zaistniały podstawy do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w oparciu o art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. z powodu niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2. W grę nie wchodzi bowiem zwrot wniosku w trybie art. 64 § 2 kpa z uwagi na szczególną regulację ustawy z 8 lipca 2005 r. W rozpoznawanej sprawie w postanowieniu z dnia [...] maja 2010 r. Wojewoda [...] wezwał strony m.in. do przedłożenia operatu szacunkowego, a w uzasadnieniu zaznaczył, iż dokonanie przez skarżących czynności wskazanych w postanowieniu jest niezbędnym warunkiem zakończenia przedmiotowego postępowania w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto w piśmie z dnia 11 czerwca 2010 r. organ I instancji poinformował skarżących, iż niedostarczenie operatu szacunkowego spowoduje wydanie decyzji odmownej. Pismem z dnia 22 czerwca 2010 r. skarżący zostali zawiadomieni o zakończeniu postępowania dowodowego, możliwości zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia co do zebranych dowodów i zgłoszenia żądań w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. W świetle powyższego uznać należy zarzuty skargi za całkowicie chybione. Organ I instancji bowiem poinformował skarżących o skutkach niezłożenia operatu szacunkowego, a mimo tego skarżący nie podjęli żadnych działań zmierzających do wykonania powyższego obowiązku oświadczając wprost, iż operatu szacunkowego nie złożą, gdyż nie zgadzają się z przyjętym przez organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] maja 2010 r. rodzajem mienia pozostawionego przez W. i I. małż. G. Rozważania w tym przedmiocie zawarte w skardze są bezprzedmiotowe, gdyż organ I instancji odmówił prawa do rekompensaty z powodu braku operatu szacunkowego, a w związku z tym brakiem niemożliwe już było ustalenie wartości mienia pozostawionego, a konsekwencji ustalenie wysokości przysługującej skarżącym rekompensaty. W tej sytuacji uznając, że zaistniała podstawa prawna do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w stosunku do skarżących, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.