II GSK 287/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-05-22
Skład orzekający: Magdalena Bosakirska, Joanna Kabat-Rembelska, Piotr Pietrasz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego była zgodna z prawem, gdy skarżący nie odebrał wezwania z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania?Ratio decidendi
Przywrócenie terminu jest możliwe tylko wtedy, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W przypadku skutecznego doręczenia wezwania na adres wskazany przez skarżącego, nieobecność w miejscu zamieszkania, nawet z ważnych powodów, nie stanowi przeszkody uniemożliwiającej odbiór korespondencji i nie uzasadnia przywrócenia terminu. Organ właściwie zastosował art. 44 k.p.a. dotyczący doręczenia zastępczego, a sąd administracyjny prawidłowo ocenił legalność postanowienia o odmowie przywrócenia terminu.Stan faktyczny
L. D. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w 2010 r. Biuro Powiatowe ARiMR wezwało go do usunięcia braków formalnych wniosku, jednak wezwanie zostało skutecznie doręczone zastępczo po dwukrotnym awizowaniu. Skarżący nie odebrał korespondencji z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania spowodowanej pracami polowymi. Organ odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków, a WSA oddalił skargę na tę odmowę. Skarżący wniósł skargę kasacyjną zarzucając błędy proceduralne i materialnoprawne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Pietrasz Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1194/11 w sprawie ze skargi L. D. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 11 października 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1194/11 oddalił skargę L. D. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z 13 kwietnia 2011 r., nr [..] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków wniosku w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:
L. D. wnioskiem z 19 maja 2010 r. wystąpił do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w W. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z 15 czerwca 2010 r. wezwał L. D. do usunięcia braków formalnych wniosku w odniesieniu do działek o nr 260/1,150/3, 259/4 i 102/1 oraz działek rolnych A,D,J i L. Wezwanie dwukrotnie awizowano wnioskodawcy w dniach 21 czerwca 2010 r. i 28 czerwca 2010. Z powodu niepodjęcia wymienionej korespondencji w terminie zwrócono ją nadawcy w dniu 6 lipca 2010 r. i uznano za doręczoną skutecznie w trybie art. 44 k.p.a. W związku z nieusunięciem braków formalnych wniosku w wyznaczonym terminie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pozostawił wniosek L. D. bez rozpoznania w zakresie wymienionych działek rolnych. W pozostałej części organ pierwszej instancji uwzględnił wniosek i decyzją z 16 grudnia 2010 r. przyznał wnioskodawcy płatność w łącznej kwocie 29 784,92 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji L. D. zawarł wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych określonych w piśmie z dnia 15 czerwca 2010 r. i podniósł, że pismo organu pomimo dwukrotnego awizowania nie zostało mu doręczone.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z 23 lutego 2011 r., nr [...] odmówił przywrócenia terminu, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
L. D. wniósł zażalenie na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.
Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. postanowieniem z 13 kwietnia 2011 r., nr [..] utrzymał w mocy postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku. Zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie spełnił przesłanek określonych w art. 58 § 1 k.p.a., których zaistnienie jest warunkiem przywrócenia terminu. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem braku winy w uchybieniu terminowi do usunięcia braków wniosku. W ocenie organu, przebywanie poza miejscem zamieszkania z uwagi na obecność przy pracach polowych nie stanowi przeszkody niedającej się przezwyciężyć i nie może stanowić okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu w rozumieniu art. 58 k.p.a.
L. D. wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.
Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie świadczą o braku zawinienia skarżącego w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności. Skarżący uzasadnił niezachowanie terminu koniecznością przebywania poza miejscem zamieszkania spowodowanym wykonywaniem prac w gospodarstwie rolnym. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący zmieniając czasowo miejsce pobytu, powinien był powiadomić o tym organ administracji publicznej i podać aktualny adres do korespondencji. Zdaniem Sądu, korespondencja organu pierwszej instancji wzywająca do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności była kierowana na wskazany przez skarżącego adres i skutecznie mu doręczana. Zgodnie z art. 41 § 2 k.p.a. doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny również wtedy, gdy skarżący nie przebywa pod wskazanym adresem i z tego powodu nie przyjął do wiadomości treści pisma. Wobec tego organ prawidłowo przyjął na podstawie art. 44 k.p.a. domniemanie doręczenia skarżącemu wezwania na adres podany przez niego we wniosku, czego konsekwencją było rozpoczęcie biegu terminu do usunięcia określonych w wezwaniu braków formalnych wniosku. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazał innych, dodatkowych okoliczności uprawdopodabniających zaistnienie niezawinionej przeszkody uniemożliwiającej uzupełnienie wniosku w oznaczonym przez organ terminie.
L. D. zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia oraz uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z 23 lutego 2011 r. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Skarżący na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że:
1) WSA dokonał błędnych ustaleń faktycznych i błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności nie uwzględnił, że postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 23 lutego 2011 r. oraz decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 14 marca 2011 r. nie zawierają uzasadnienia faktycznego w sprawie faktów, które organy uznały za udowodnione oraz którym wiarygodności odmówili. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził braku uzasadnienia w cytowanych postanowieniu i decyzji , czym naruszył art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 58 § 1 k.p.a.;
2) WSA dokonał błędnego oraz niezgodnego ze stanem faktycznym ustalenia, że skarżący wykonując prace polowe w rolnictwie w miejscu oddalonym od miejsca stałego zamieszkania zmienia adres, o czym ma obowiązek powiadomić organ, czym naruszył art. 41 § 1 k.p.a. Ponadto Sąd błędnie ocenił obowiązki organów administracji w sprawie doręczenia w lokalu administracji, w sytuacji gdy skarżący stawił się na wezwanie organu, czym naruszył art. 42 § 2 k.p.a. i niedokładnie ocenił stan faktyczny, czym naruszył art. 7 k.p.a.;
3) WSA nie ustalił, czy ARiMR przysyłając skarżącemu częściowo wypełniony wniosek, który został złożony 15 maja 2010 r., działała w ramach upoważnienia ustawowego, tj. czy art. 25 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) wraz z rozporządzeniami wykonawczymi upoważniają ARiMR do przekazywania wniosków częściowo wypełnionych oraz czy organ administracji działał w ramach upoważnienia ustawowego. ARiMR działał bez upoważnienia ustawowego poprzez przekazanie skarżącemu częściowo wypełnionego wniosku. WSA naruszył art. 7 i art. 25 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z których wynika prawo skarżącego do otrzymania płatności, natomiast nie wynika prawo Agencji do częściowego wypełnienia wniosku. WSA oraz organ odwoławczy nie dokonały oceny merytorycznej korekty wniosku z 15 maja 2010 r. w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego. WSA nie ustalił, że takiego rozpoznania wniosku nie dokonał Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR, czym naruszył zasadę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zawartą w art. 7 k.p.a.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. L. D. zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że:
1) WSA nie ustalił i nie wytknął ARiMR, że działając poprzez swoje organy Kierownika Biura Powiatowego oraz Dyrektora Oddziału naruszyła zasady procedury poprzez rozpoznanie sprawy w taki sposób, że przed wyczerpaniem postępowania odwoławczego w cząstkowej sprawie o przywrócenie terminu do poprawienia wniosku złożonego w ARiMR, rozpoznała i rozstrzygnęła odwołanie w drodze decyzji administracyjnej, czym naruszyła art. 104 § 2 k.p.a., art. 123 § 1 k.p.a. i art. 125 § 1 k.p.a. Brak wyczerpania drogi postępowania odwoławczego od postanowienia jest istotnym naruszeniem procedury, które miało wpływ na wynik postępowania. Ponadto WSA nie ustalił i nie wytknął, że postanowienie z 23 lutego 2011 r. o odmowie przywrócenia terminu zostało wydane przez organ niewłaściwy w rozumieniu art. 59 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę, naruszył art. 15, art. 59 §1, art. 104 § 2, art. 123 §1, art. 125 § 1, art. 145 § 1 i art. 149 § 1 k.p.a.
2) WSA bez wyraźnej podstawy prawnej dokonał podziału jednej sprawy odwoławczej, opartej na identycznym stanie faktycznym i wszczętej na podstawie odwołania z 7 stycznia 2011 r. oraz jednej skargi z 7 kwietnia 2011 r. na trzy odrębne postępowania, czym uniemożliwił prawidłową ocenę stanu faktycznego w zakresie stosowanej procedury, w szczególności nie wytknął organom ARiMR błędu proceduralnego polegającego na zakończeniu postępowania w drodze decyzji przed wyczerpaniem postępowania odwoławczego w cząstkowej sprawie o przywrócenie terminu do poprawienia wniosku, czym naruszył art. 15 i art. 104 § 2 k.p.a. poprzez zakończenie sprawy w drodze decyzji przed zakończeniem postępowania odwoławczego od postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 23 lutego 2011 r. Sąd nie zbadał, czy postanowienie to zostało wydane przez organ właściwy w rozumieniu art. 59 § 1 k.p.a. w związku z art. 104 § 2 k.p.a. Wymienione naruszenia procedury dotyczyły też zasady dwuinstancyjności postępowania i miały wpływ na wynik postępowania naruszając oczywiste prawa skarżącego do wyczerpania drogi postępowania w obu instancjach. WSA dokonując podziału sprawy na trzy odrębne postępowania działał bez podstawy prawnej, czym naruszył w całości przepisy p.p.s.a. oraz art. 15, art. 59 § 1 k.p.a., art. 104 § 2, art. 145 § 1, art.149 § 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji było postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 13 kwietnia 2011 r. W związku z tym wszystkie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nawiązujące do innych aktów wydanych przez ten organ, których adresatem był skarżący są oczywiście bezzasadne i nie mogły doprowadzić do oczekiwanego przez skarżącego skutku. Powyższa uwaga dotyczy następujących zarzutów: 1) naruszenia art. 107 § 3 w związku z art. 58 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim odnosi się on do decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 14 marca 2011 r.; 2) naruszenia art. 7 i 25 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego; 3) naruszenia art. 15, art. 104 § 2, art. 123 § 1 oraz art. 125 § 1 k.p.a.
Ponadto należy zauważyć, że zarzut naruszenia całej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie spełnia warunków wymienionych w art. 176 p.p.s.a. w zakresie wskazania podstawy kasacyjnej. Prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd pierwszej instancji, w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienie ich naruszenia. Powołanie w podstawie kasacyjnej całego aktu prawnego bez wskazania konkretnego jego przepisu, który został naruszony przez Sąd pierwszej instancji powoduje, że tak sformułowany zarzut usuwa się spod kontroli.
Strona wnosząca skargę kasacyjną, w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., podniosła zarzut naruszenia art. 107 § 3 w związku z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na uznaniu, że organy orzekające w sprawie wyjaśniły w sposób należyty okoliczności mające wpływ na ocenę, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu oraz błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W związku z tak sformułowanym zarzutem skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że skarżący nieprawidłowo zakwalifikował art. 58 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. do przepisów prawa materialnego. Powołane przepisy są bowiem przepisami postępowania administracyjnego, określającymi przesłanki przywrócenia terminu i warunki jakie powinno spełniać uzasadnienie decyzji. Wspomniane uchybienie, w związku z błędnym zaliczeniem art. 58 § 1 k.p.a. i art. 107 § 2 k.p.a. do przepisów prawa materialnego, nie zostało powiązane z przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez Sąd pierwszej instancji. Niepełne wskazanie podstawy kasacyjnej nie dyskwalifikuje jednak skargi kasacyjnej, a Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek odniesienia się do zawartych w niej zarzutów. Takie stanowisko jest zgodne z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), w której wyjaśniono, że "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". W uzasadnieniu wspomnianej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w wypadku niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej, ograniczającego się do wskazania naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, nie ma przeszkód, by Naczelny Sąd Administracyjny po przeanalizowaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej samodzielnie zidentyfikował zarzut naruszenia prawa przez WSA. Mając na uwadze ogólną moc wiążącą powołanej uchwały (art. 269 § 1 p.p.s.a.), Sąd w obecnym składzie po przeprowadzeniu analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej stwierdza, że omawiany zarzut w istocie dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Zarzucane Sądowi pierwszej instancji uchybienie sprowadza się do tego, że Sąd ten oddalił skargę, błędnie uznając, że organy obu instancji nie naruszyły art. 58 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe uwagi należy odnieść do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, w zakresie w jakim nawiązują one do sadowej kontroli zgodności z prawem postanowienia Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 13 kwietnia 2011 r.
Odnosząc się do podnoszonej w skardze kasacyjnej kwestii dokonania przez WSA błędnego ustalenia stanu faktycznego i błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zauważyć należy, że sąd administracyjny, co do zasady nie posiada kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego, gdyż należy to do zadań organu administracji publicznej. Na sądzie administracyjnym pierwszej instancji spoczywa natomiast obowiązek oceny, czy organ ten dokonując ustalenia stanu faktycznego, nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie ustalał stanu faktycznego, a jedynie badał poprawność ustaleń poczynionych przez organy administracji publicznej. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i nie jest sporny. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, w jakim zakresie ustalenia faktyczne poczynione przez organy i zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji były nieprawidłowe oraz na czym polegały błędy w ocenie materiału dowodowego, których nie dostrzegł Sąd.
Istota zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej dotyczy natomiast niewłaściwego zastosowania przez organy przepisów postępowania regulujących doręczanie pism w postępowaniu administracyjnym i przywrócenie terminu.
W tym miejscu podnieść należy, że stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W związku z tym, to na zainteresowanym spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia istnienia okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że w prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99). W wypadku, gdy wnoszącemu prośbę można przypisać chociażby winę nieumyślną, przywrócenie terminu nie jest możliwe (por. wyrok NSA z 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Wśród przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu wymienia się między innymi obłożną chorobę uniemożliwiającą stronie działającej osobiście podjęcie czynności, przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00). Istnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie musi być udowodnione, gdyż wystarczające jest ich uprawdopodobnienie.
W prośbie o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich skarżący jako przyczynę uchybienia terminu podał niedoręczenie mu wezwania w tej sprawie. W ocenie skarżącego nie dochował on terminu do uzupełnienia braków wniosku, gdyż z przyczyn przez niego niezawinionych nie mógł odebrać wezwania do dokonania tej czynności. Skarżący uznał, że taką niezawinioną przyczyną była jego długotrwała nieobecność w miejscu zamieszkania spowodowana koniecznością nadzorowania ważnych prac w gospodarstwie położonym poza miejscem zamieszkania strony. Sąd pierwszej instancji uznał, że te okoliczności nie stanowią spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela tę ocenę i stwierdza, że chociaż obalenie domniemania doręczenia adresatowi pisma może stanowić okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu, to w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Podkreślenia wymaga, że wezwanie do uzupełnienia braków wniosku zostało skierowane na adres wskazany przez skarżącego i skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Skarżący nie podważył ustaleń organu co do zachowania warunków doręczenia zastępczego. W konsekwencji nie mają istotnego znaczenia wskazane przez skarżącego przyczyny, które spowodowały, że nie odebrał skierowanej do niego korespondencji. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nieobecność skarżącego w miejscu zamieszkania, nawet jeżeli spowodowana była ważnymi przyczynami, nie niweczy skutków doręczenia zastępczego. Dodać także należy, że przewidując dłuższą nieobecność skarżący, zachowując należytą dbałość o własne interesy, powinien był zorganizować odbiór kierowanej do niego korespondencji np. poprzez udzielenie właściwego pełnomocnictwa. Uniknięcie komplikacji związanych z pobytem poza miejscem zamieszkania było możliwe także poprzez powiadomienie o tym organu i podanie adresu, pod który w tym czasie może być przesyłana korespondencja. Przyjęcie takiego rozwiązania nie wynikało jednak, jak błędnie przyjął Sąd pierwszej instancji, z ciążącego na skarżącym obowiązku, wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a., informowania organu o zmianie adresu do korespondencji. Taki obowiązek spoczywa na stronie tylko w przypadku, gdy została pouczona przez organ o skutkach niedopełnienia obowiązku zawiadomienia o zmianie adresu, które wynikają z art. 41 § 2 k.p.a., zaś w sprawie nie zostało ustalone, że takie pouczenie skarżącego miało miejsce. Nietrafne stanowisko Sądu w omawianym zakresie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż jak już wspomniano doręczenie wezwania skarżącemu nastąpiło w trybie określonym w art. 44 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony zarzut naruszenia przez organy art. 42 § 2 k.p.a., które nie zostało właściwie ocenione przez Sąd pierwszej instancji. Według skarżącego naruszenie powołanego przepisu polegało na zaniechaniu doręczenia skarżącemu wezwania do uzupełnienia braków wniosku w lokalu Biura Powiatowego ARiMR, gdzie stawił się na wezwanie organu z 7 września 2011 r. W związku z tak postawionym zarzutem zauważyć należy, że wezwanie do uzupełnienie braków wniosku o przyznanie płatności zostało, na podstawie art. 44 § 4 k.p.a., uznane za doręczone z dniem 5 lipca 2011 r. Wobec wcześniejszego skutecznego doręczenia skarżącemu wezwania do uzupełnienia braków wniosku, nie było podstaw do ponownego doręczania tego wezwania w lokalu Biura Powiatowego ARiMR.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 59 § 1 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Przez organ właściwy w sprawie przywrócenia terminu należy rozumieć organ właściwy do załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej, oczywiście poza wyjątkiem określonym w art. 59 § 2 k.p.a. W sprawie nie budzi wątpliwości, że organem właściwym do załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. Ten sam organ był właściwy do rozpatrzenia prośby skarżącego o przywrócenie terminu do usunięcia braków wspomnianego wniosku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odniesienie się do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia art. 145 § 1 i art. 149 § 1 k.p.a. jest niemożliwe z uwagi na to, że skarżący w zasadzie nie uzasadnił stanowiska o konieczności wznowienia postępowania w celu rozpatrzenia prośby o przywrócenie terminu do dokonania czynności, która miała być podjęta w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji. W szczególności skarżący nie wyjaśnił, która z podstaw wznowienia postępowania, wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 – 8 k.p.a., zachodziła w rozpoznawanej sprawie.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło