II SA/Wa 1524/11
WyrokWSA w Warszawie2011-10-12
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Joanna Kube, Eugeniusz Wasilewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy Policji, prowadząc postępowanie w sprawie dopuszczenia funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej, powinny uwzględnić przepisy ustawy o transporcie kolejowym oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia, a nie tylko przepisy ustawy o broni i amunicji dotyczące orzeczeń lekarskich i psychologicznych?Ratio decidendi
Organy Policji są zobowiązane do uwzględnienia przepisów ustawy o transporcie kolejowym oraz rozporządzenia wydanego na jej podstawie dotyczącego oceny zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariuszy straży ochrony kolei, które stanowią lex specialis wobec przepisów ustawy o broni i amunicji. Wymaganie przedstawienia odrębnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego na podstawie ustawy o broni i amunicji jest zbędne i narusza prawo. Ponadto, fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu, który uległ zatarciu, nie może przesądzać o istnieniu uzasadnionej obawy użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.Stan faktyczny
Komendant Regionu Straży Ochrony Kolei złożył wniosek o dopuszczenie funkcjonariusza M. F. do wykonywania zadań z użyciem broni palnej. Komendant Wojewódzki Policji odmówił dopuszczenia M. F. powołując się na orzeczenie lekarskie stwierdzające brak zdolności fizycznej i psychicznej oraz na dwukrotną karalność za prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu. Odmowa została utrzymana przez Komendanta Głównego Policji. WSA w Warszawie oddalił skargę M. F., jednak NSA uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędy w ocenie dowodów i wykładni przepisów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji oraz decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu w całości, przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędziowie WSA Joanna Kube Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2011 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi P. P. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wnioskiem z dnia [...]września 2007 r. Komendant Regionu Straży Ochrony Kolei w [...] PKP [...]S.A. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie dopuszczenia funkcjonariuszy straży ochrony kolei, w tym M. F. do wykonywania zadań z użyciem broni palnej. Wnioskodawca powołał się na art. 59 ust. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16 poz. 94 ze zm.) i wskazał, iż funkcjonariusze spełniają wymogi zawarte w art. 59 ust. 4 tej ustawy oraz zostali przeszkoleni z zakresu budowy i zasad użycia broni, a także zdali egzamin strzelecki z broni będącej na wyposażeniu Straży Ochrony Kolei.
Decyzją z dnia [...]lipca 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...], działając na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 – 4 i pkt 6 w zw. z art. 9 ust. 8 i art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) w zw. z art. 59 ust. 5, w zw. z art. 60 ust. 6 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.), odmówił dopuszczenia funkcjonariusza Straży Ochrony Kolei w [...]M. F. do wykonywania zadań określonych w art. 60 ust. 6 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym z bronią palną bojową.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w toku postępowania uzyskano orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwoławczym przez Instytut Medycyny Pracy w [...] stwierdzające, że M. F. nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią, a zatem należy on do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 4 powołanej ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Ponadto, z uwagi na dwukrotną karalność za prowadzenie samochodu po spożyciu alkoholu organ ten uznał, że wymienioną osobę należy zaliczyć do osób, wobec których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, dlatego też jako drugą podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Od tej decyzji M. F. wniósł odwołanie do Komendanta Głównego Policji, który zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy wskazując, iż podniesione przez stronę zarzuty nie tworzą podstaw do jej zmiany bądź uchylenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2515/08 oddalił skargę M. F. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...]października 2008 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...].
Z uzasadnienia orzeczenia wynika, iż Sąd podzielił stanowisko organów Policji, iż funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei mogą być dopuszczeni do posiadania broni w czasie wykonywania nałożonych zadań, z zachowaniem zasad określonych w art. 15 ust. 1-5 i art. 16 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. W praktyce oznacza to, że osoby te powinny spełniać wszystkie wymagania stawiane przed osobami, które ubiegają się o wydanie pozwolenia na broń, już je posiadają, bądź też ubiegają się o jego przedłużenie. Konsekwentnie, osobom ubiegającym się o dopuszczenie do posiadania broni m.in. odmawia się dopuszczenia do posiadania broni w celu realizacji wyznaczonych zadań, jeżeli wobec nich istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw (art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy). Osoby te są również zobowiązane do przedstawienia właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane przez upoważnionych: lekarza i psychologa, stwierdzające, że nie należą one do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4 ustawy i potwierdzające, że może ona dysponować bronią. Nadto osoby te obowiązane są raz na pięć lat przedstawić właściwemu organowi Policji aktualne orzeczenia lekarskie i psychologiczne, o których wyżej mowa.
Jednocześnie Sąd uznał, iż organy Policji przy orzekaniu o dopuszczeniu do posiadania broni mogą korzystać z wyroków sądów karnych – w celu zbadania osobowości ubiegającego się o dostęp do broni – zwłaszcza w celu ustalenia, na ile jest uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje jednolity pogląd, że wielokrotne skazanie za prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu, obawę taką uzasadnia. W rozpatrywanej sprawie organy Policji dowiodły tego w sposób nie budzący wątpliwości, wyciągając z tego faktu uzasadnione wnioski.
W wyniku skargi kasacyjnej M. F. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 75/10 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznał podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Wskazał, iż Sąd I instancji nie rozważył zgodności z prawem faktu skierowania i przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich i psychologicznych w sytuacji, gdy do wniosku o dopuszczenie do wykonywania zadań z użyciem broni palnej zostało dołączone aktualne zaświadczenie lekarskie i psychologiczne o dopuszczalności do używania broni przez skarżącego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należało dokonać oceny prawnej, czy organy Policji są uprawnione do kierowania na te badania w sytuacji, gdy strona legitymuje się orzeczeniem lekarskim wydanym w trybie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz trybu i jednostek uprawnionych do orzekania o tej zdolności (Dz. U. Nr 232, poz. 2332), mając w szczególności na uwadze, że zgodnie z § 16 ust. 1 tego rozporządzenia odwołanie od orzeczenia złożonego w tym trybie może złożyć jedynie badany lub jego pracodawca.
Sąd kasacyjny podzielił również zarzut naruszenia art. 15 ust. 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez jego błędną wykładnię. Stwierdził, iż funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei są funkcjonariuszami innych państwowych formacji uzbrojonych, o których mowa w tym przepisie, albowiem jest to formacja posiadająca szerokie kompetencje wymienione w art. 60 ustawy o transporcie kolejowym, charakterystyczne dla państwowych formacji uzbrojonych. Przy tym pełnienie służby przy wykorzystaniu tzw. broni obiektowej, należy rozumieć jako jedną z form posiadania przydzielonej funkcjonariuszom SOK broni służbowej (w rozumieniu art. 15 ust. 6), oczywiście na czas pełnienia przez nich służby. Na ten czas przydzielana im bowiem zostaje konkretna jednostka broni, o zindywidualizowanych cechach, pozwalających na ustalenie w każdych warunkach, kto posłużył się danym egzemplarzem broni.
Ponadto NSA uznał, iż Sąd I instancji również błędnie zinterpretował art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w sytuacji, gdy skazanie uległo zatarciu, fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo wymienione w tym przepisie nie może być dowodem przesądzającym, że w stosunku do strony "istnieje uzasadniona obawa", że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W świetle istniejącego w tym zakresie orzecznictwa sądów administracyjnych, dopuszczalne jest jedynie wykazanie (dowodzenie) istnienia tej okoliczności innymi dowodami, w tym faktem popełnienia nagannego i zabronionego pod groźbą kary czynu (noszącego znamiona przestępstwa) w przeszłości. Podkreślił, iż należy przy tym bezwzględnie odróżniać fakt popełnienia takiego czynu od faktu skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo, bo są to dwa zupełnie inne stany faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zważywszy na wyrok tego Sądu, istota zagadnienia sprowadza się w niniejszej sprawie do określenia, czy organy Policji prowadząc na wniosek Komendanta Straży Ochrony Kolei postępowanie w sprawie dopuszczenia funkcjonariusza Straży Ochrony Kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej winny uwzględnić przepisy określające zakres działania oraz sposób organizacji straży ochrony kolei, zawarte w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16 poz. 94 ze zm.) i przepisach wykonawczych do tej ustawy.
Problematyka dopuszczenia do posiadania broni w celu wykonywania zadań służbowych uregulowana jest w art. 30 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Przepis ten stanowi, że osoby fizyczne zatrudnione przez podmioty, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, przy wykonywaniu zadań wymienionych w tym przepisie, z zachowaniem zasad określonych w art. 15 ust. 1-5 i art. 16 ust. 1, mogą zostać dopuszczone do posiadania broni w czasie wykonywania tych zadań. Dopuszczenie do posiadania broni następuje w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej przez właściwy organ Policji (art. 30 ust. 2 cytowanej ustawy).
Artykuł 29 ust. 1 powołanej ustawy o broni i amunicji stanowi natomiast, że świadectwo broni może być wydane:
1) przedsiębiorcom i jednostkom organizacyjnym, którzy na podstawie odrębnych przepisów powołali wewnętrzne służby ochrony, jeżeli broń jest niezbędna do wykonywania przez te służby zadań wynikających z planu ochrony;
2) przedsiębiorcom, którzy uzyskali koncesje na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia, jeżeli broń jest im niezbędna w zakresie i formach określonych w koncesji;
3) podmiotom prowadzącym strzelnicę;
4) szkołom, organizacjom sportowym i łowieckim, stowarzyszeniom obronnym w celu szkolenia i realizacji ćwiczeń strzeleckich lub innym placówkom oświatowym oraz organizatorom kursów, kształcącym w zawodzie pracownika ochrony;
5) podmiotom wykonującym zadania związane z realizacją filmów i innych przedsięwzięć artystycznych;
6) urzędom, instytucjom, zakładom, przedsiębiorcom i innym podmiotom, których pracownikom broń jest niezbędna do ochrony osobistej w związku z wykonywaniem przez nich obowiązków pracowniczych związanych ze szczególnym narażeniem na zamach przeciwko życiu lub zdrowiu;
7) podmiotom, którym broń jest niezbędna w celach wzywania pomocy, ratowniczych, poszukiwawczych oraz sygnalizowania rozpoczęcia konkurencji w zawodach sportowych.
Niewątpliwie warunkiem koniecznym do uzyskania w drodze decyzji dopuszczenia do posiadania broni w celu wykonywania zadań służbowych jest, w przypadku osób fizycznych zatrudnionych przez wymienione wyżej podmioty, przedstawienie właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskiego i psychologicznego wydanego przez upoważnionego lekarza i psychologa, stwierdzającego, że nie należy ona do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4, i potwierdzające, że może ona dysponować bronią (wymóg określony w art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji), a także zdanie egzaminu przed komisją powołaną przez właściwy organ Policji ze znajomości przepisów dotyczących posiadania i używania danej broni oraz z umiejętności posługiwania się tą bronią (wymóg określony w art. 16 ust. 1 ustawy o broni i amunicji).
Do oceny, czy funkcjonariusz straży ochrony kolei powinien spełnić powyższe warunki niezbędne jest określenie, czy straż ochrony kolei należy do podmiotów wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Odpowiedzi na to pytanie należy szukać w przepisach regulujących funkcjonowanie straży ochrony kolei.
Straż ochrony kolei jest podmiotem działającym na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.), w Rozdziale 10 "Ochrona porządku na obszarze kolejowym".
Zgodnie z art. 59 ust. 1 tej ustawy, zarządca lub kilku zarządców wspólnie w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw transportu wydaną w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych tworzą straży ochrony kolei oraz powołują komendanta straży ochrony kolei.
Stosownie do treści art. 60 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym do zadań straży ochrony kolei należy kontrola przestrzegania przepisów porządkowych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych.
Wykonując wyżej określone zadania straż ochrony kolei ma prawo m. in. do: legitymowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, jak również świadków przestępstwa lub wykroczenia, w celu ustalenia ich tożsamości (art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym; ujęcia, w celu niezwłocznego doprowadzenia do najbliższej jednostki Policji, osób, w stosunku do których zachodzi uzasadniona potrzeba podjęcia czynności wykraczających poza uprawnienia straży ochrony kolei (art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy); nakładania grzywien, w drodze mandatu karnego, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy); przeprowadzania czynności wyjaśniających, występowania do sądu z wnioskiem o ukaranie, oskarżania przed sądem i wnoszenia środków odwoławczych w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 60 ust. 2 pkt 5 ustawy); a także stosowania środków przymusu bezpośredniego: siły fizycznej w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony, miotacza gazowego, pałki służbowej, kajdanek i psa służbowego art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy).
Artykuł 60 ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym przewiduje również, że jeżeli zastosowanie środków przymusu bezpośredniego, określonych w art. 60 ust. 2 pkt 6 ustawy jest niewystarczające, funkcjonariusz straży ochrony kolei ma prawo użycia broni palnej. Przepis ten w pkt 1-6 określa dodatkowe warunki użycia broni palnej.
Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 60 ust. 8 cytowanej ustawy do wykonywania przez funkcjonariusza straży ochrony kolei czynności, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 6 oraz w ust. 4-7, stosuje się odpowiednio przepisy o Policji, oraz że na mocy art. 63 tej ustawy przy wykonywaniu czynności służbowych funkcjonariusz straży ochrony kolei korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.
Szczegółowy zakres działania oraz sposób organizacji straży ochrony kolei, określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2004 r. (Dz. U. Nr 164, poz. 1718) w sprawie szczegółowego zakresu działania oraz sposób organizacji straży ochrony kolei.
Biorąc pod uwagę powyższe regulacje nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że status straży ochrony kolei odpowiada wewnętrznym służbom ochrony, o których mowa w ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2005 r. Nr 145, poz. 1221 ze zm.) i wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o broni i amunicji.
Sposób tworzenia, choć z udziałem podmiotu będącego spółką działającą w oparciu o Kodeks spółek handlowych, oraz uprawnienia straży ochrony kolei wskazują, że jest ona szczególnego rodzaju instytucją, dla której ustawodawca przewidział zadania polegające na kontroli przestrzegania przepisów porządkowych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz ochronie życia i zdrowia ludzi oraz mienia na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych. Określając wymogi co do osób mogących być funkcjonariuszami straży ochrony kolei (art. 59 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym), a także regulując w drodze rozporządzenia szczegółowy zakres działania oraz sposób jej organizacji, ustawodawca dał wyraz specjalnemu znaczeniu, jakie posiada ta instytucja.
Przeciw uznaniu straży ochrony kolei za wewnętrzną służbę ochrony przemawia także fakt, że stosownie do treści art. 2 pkt 8 powołanej ustawy o ochronie osób i mienia przez tego typu podmioty rozumie się zbrojone i umundurowane zespoły pracowników przedsiębiorców lub jednostek organizacyjnych, powołane do ich ochrony. Zakres zadań straży ochrony kolei, które określa ustawa o transporcie kolejowym, znacząco wykracza poza ochronę przedsiębiorcy PKP [...]S. A. Ponadto należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 8 ust. 2 cytowanej ustawy o ochronie osób i mienia, wewnętrzne służby ochrony, powołane przez przedsiębiorców, mogą wykonywać usługi w zakresie ochrony osób i mienia po uzyskaniu przez nich koncesji, o której mowa w art. 15 tej ustawy. W ocenie Sądu, wykonywane przez straż ochrony kolei ustawowe zadania nie sposób uznać za usługi wykonywane na rzecz przedsiębiorcy. Aby straż ochrony kolei mogła wykonywać swoje zadania nie jest również zobowiązana do uzyskania koncesji.
Nie można również stwierdzić, że straż ochrony kolei jest instytucją, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Broń palna może być bowiem użyta przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei nie tylko do ochrony osobistej w związku z wykonywaniem przez nich obowiązków pracowniczych związanych ze szczególnym narażeniem na zamach przeciwko życiu lub zdrowiu. Przykładowo należy wskazać, że zgodnie z art. 60 ust. 6 pkt 4 powołanej ustawy o transporcie kolejowym broń może być użyta przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei również w celu odparcia zamachu na mienie, znajdujące się na obszarze kolejowym, stwarzającego jednocześnie bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.
Nie sposób również zaliczyć straży ochrony kolei do innych podmiotów wymienionych w art. 29 ust. 1 w pkt 2-5 oraz 7 ustawy o broni i amunicji.
Powołane wyżej argumenty pozwalają przyjąć, że straż ochrony kolei jest podmiotem tworzącym osobną, swoistą kategorię, którego funkcjonariusze z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 59 ust. 5 ustawy o transporcie kolejowym, dopuszczani są do wykonywania zadań z użyciem broni palnej, określonych w tej ustawie, w drodze decyzji wydanej przez właściwy organ Policji. Zgodnie bowiem z tym przepisem dopuszczenie funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej następuje na wniosek komendanta straży ochrony kolei, w drodze decyzji, wydanej przez właściwy organ Policji.
Należy zwrócić uwagę, że ustawa o transporcie kolejowym stanowi w art. 59 ust. 1 pkt 6, że funkcjonariuszem straży ochrony kolei może być osoba, która m. in. posiada zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych. Artykuł 59 ust. 6 pkt tej ustawy przewiduje natomiast, że szczegółowe warunki, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasady oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz tryb i jednostki uprawnione do orzekania o tej zdolności - biorąc pod uwagę zadania oraz zasady działania straży ochrony kolei, zostaną określone w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i administracji. Na podstawie tej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz trybu i jednostek uprawnionych do orzekania o tej zdolności (Dz. U. Nr 232, poz. 2332).
Zgodnie z § 2 ust. 1 i ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, jednostkami uprawnionymi do orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży ochrony kolei są jednostki organizacyjne Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy i Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej. Na podstawie przeprowadzonych profilaktycznych badań lekarskich wydaje się orzeczenie o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży ochrony kolei albo o braku takiej zdolności (§ 15 ust. 1 powołanego rozporządzenia).
Uzyskanie powyższego orzeczenia potwierdza, że osoba jest zdolna, bądź nie do służby w straży ochrony kolei. Orzeczenie to potwierdza zatem, że osoba taka spełnia warunek określony w art. 59 ust. 4 pkt 6 ustawy o transporcie kolejowym, tj. warunek posiadania zdolności fizycznej i psychicznej do służby w formacjach uzbrojonych.
Wymaganie w tej sytuacji od funkcjonariusza straży ochrony kolei orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, o którym mowa w art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji, tj. orzeczenia wydanego przez upoważnionego lekarza i psychologa, stwierdzającego, że dana osoba nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 tej ustawy, i potwierdzającego, że może ona dysponować bronią, powodowałoby, że całość regulacji dotyczącej oceny zdolności do służby w straży ochrony kolei, zawarta w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz trybu i jednostek uprawnionych do orzekania o tej zdolności, byłaby zbędna.
Ponadto należy zauważyć, że z woli ustawodawcy funkcjonariuszem straży ochrony kolei może być wyłącznie osoba, która posiada zdolność do służby w formacjach uzbrojonych. Ocena zdolności funkcjonariuszy straży ochrony kolei do służby w formacjach uzbrojonych dokonywana jest w oparciu o badania lekarskie, psychiatryczne i psychologiczne przeprowadzane na podstawie przepisów rozporządzenia wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie o transporcie kolejowym. Zakładając racjonalność ustawodawcy nie sposób przyjąć, że warunkiem koniecznym wydania decyzji o dopuszczeniu funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej jest przedstawienie odrębnego, ponownego orzeczenia, które by potwierdzało, że dana osoba może dysponować bronią.
Stąd też w ocenie Sądu, organy Policji prowadząc postępowanie w sprawie dopuszczenia funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej winne są uwzględniać przepisy ustawy o transporcie kolejowym oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz trybu i jednostek uprawnionych do orzekania o tej zdolności, stanowiące w tym przypadku lex specjalis w stosunku do ustawy o broni i amunicji oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.).
W toku tego postępowania organy Policji zobowiązane są natomiast badać, czy funkcjonariusz straży ochrony kolei spełnia pozostałe warunki do uzyskania pozytywnej decyzji w sprawie dopuszczenia do wykonywania zadań z użyciem broni palnej, takie jak przykładowo, czy osoba ta nie należy do kręgu osób określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że organ poprzez przyjęcie, iż w postępowaniu w sprawie dopuszczenia do wykonywania zadań z użyciem broni palnej funkcjonariusza straży ochrony kolei, orzeczeniem potwierdzającym możliwość dysponowania przez niego bronią jest wyłącznie orzeczenie lekarskie i psychologiczne, określone w art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji, naruszył art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o broni i amunicji w związku z art. 59 ust. 5 ustawy o transporcie kolejowym w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Nieuwzględnienie przedstawionego przez stronę w toku postępowania zaświadczenia lekarskiego wskazującego, że M. F. jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku funkcjonariusza operacyjnego, stanowi również naruszenie art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zgodnie bowiem z tym przepisem organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto organ naruszył także art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Dodatkowo należy wskazać, na to co stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, że w sytuacji, gdy skazanie uległo zatarciu, fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo wymienione w tym przepisie nie może być dowodem przesądzającym, że w stosunku do strony "istnieje uzasadniona obawa", że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W świetle istniejącego w tym zakresie orzecznictwa sądów administracyjnych, dopuszczalne jest jedynie wykazanie (dowodzenie) istnienia tej okoliczności innymi dowodami, w tym faktem popełnienia nagannego i zabronionego pod groźbą kary czynu (noszącego znamiona przestępstwa) w przeszłości. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że należy przy tym bezwzględnie odróżniać fakt popełnienia takiego czynu od faktu skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo, bo są to dwa inne stany faktyczne i prawne.
Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych wyżej uwag.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. W przedmiocie wynagrodzenia ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na mocy art. 250 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło