II OSK 1077/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-10-08
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Barbara Adamiak, Marzenna Linska-Wawrzon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nakaz likwidacji stawu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodny z prawem, gdy skarżący twierdzi, że staw powstał w wyniku naturalnego ukształtowania terenu, a nie robót budowlanych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że staw o wymiarach 15 x 24 m jest budowlą w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, której budowa wymagała pozwolenia na budowę. Ponieważ skarżący nie uzyskał takiego pozwolenia, a nie wykonał obowiązków legalizacyjnych, prawidłowo wydano decyzję nakazującą likwidację stawu jako samowoli budowlanej. Postanowienie prokuratury o umorzeniu postępowania karnego nie wpływa na legalność decyzji administracyjnej, gdyż organy nadzoru budowlanego są właściwe do stwierdzania samowoli budowlanej.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał J.S. likwidację stawu o wymiarach 15 x 24 m na działce nr [...], uznając, że staw został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę i stanowi samowolę budowlaną. Skarżący twierdził, że staw powstał naturalnie wskutek ukształtowania terenu i nie prowadził robót budowlanych. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, a WSA w Warszawie oddalił skargę J.S. na tę decyzję.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 1488/11 w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu likwidacji stawu oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1488/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], w przedmiocie nakazu likwidacji stawu.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sokołowie Podlaskim, na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "K.p.a.", nakazał J. S. likwidację stawu o wymiarach 15,00 x 24,00 m zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] w K.przy ul. [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w trakcie czynności kontrolnych (20 stycznia 2010 r.) stwierdzono, iż na opisanej wyżej nieruchomości usytuowany jest zbiornik wodny - staw. Od południowo-wschodniej strony zbiornika znajdują się nasypy z ziemi. Wymiary zbiornika, ze względu na grubą warstwę zalegającego śniegu, nie były możliwe do określenia. Następnie, w terminie kolejnych oględzin (1 kwietnia 2010 r.) ustalono, że przedmiotowy staw ma wymiary około 15,0 x 24,0 m. Usytuowany jest w odległości około 7,0 m od krawędzi jezdni ul. [...] i w odległości około 4,0 m od osi rowu biegnącego wzdłuż granicy z działką sąsiednią o nr ew. [...].
Nadto organ podniósł, że oświadczenie J. S. o wcześniejszym istnieniu stawu nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonych dokumentach. Jednocześnie zauważył, że budowa stawu, jak również jego rozbudowa, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, wymagała wcześniejszego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponieważ roboty budowlane związane z budową stawu wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia na budowę, to uznano, że należy je traktować jako samowolę budowlaną.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. nałożono na J. S. obowiązek przedłożenia wymienionych w jego treści dokumentów, jednakże w zakreślonym terminie obowiązek ten nie został wykonany. Zaś strona przedłożyła inne dokumenty w postaci mapy ewidencyjnej oraz pisma Burmistrza Miasta i Gminy Kosów Lacki, które jednakże nie potwierdziły wcześniejszego istnienia stawu.
Nadto w toku postępowania ustalono, że pierwotnie działka o aktualnym nr ew. [...], na której zlokalizowany jest staw, stanowiła część działki o nr ew. [...]. W wyniku wywłaszczenia działkę nr [...] podzielono na działki: [...]. Podział ten miał na celu wydzielenie terenu pod drogę (działka nr [...]), stanowiącą przedłużenie ulicy [...] do ulicy [...]. W roku 1996 działka nr [...]podzielona została na działki: [...]. Zaś w dniu 25 listopada 1997r. działkę o nr ew. [...] kupił J. S. (akt notarialny Rep. A Nr [...]). W roku 2001, w wyniku przyłączenia części obrębu [...] do obrębu [...], zmieniono nr działki [...] na nr [...]. W uzyskanych dokumentach brak jest jakiejkolwiek wzmianki o istnieniu stawu. Zgodnie z aktualnym rejestrem gruntów, działka nr [...] o powierzchni 1195 m² składa się z gruntu ornego (521 m²) i pastwiska (674 m²).
Zatem mając na uwadze powyższe oraz to, że J. S. nie przedstawił wymaganych dokumentów nakazano likwidację stawu.
Na skutek wniesionego przez stronę odwołania Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy i stwierdził, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sokołowie Podlaskim dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. Następnie wskazał, że budowa zbiornika wodnego jakim jest staw wymagała pozwolenia na budowę. Wymóg ten nie został spełniony i przedmiotowy zbiornik został wykonany w warunkach samowoli budowlanej.
Następnie Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w zaistniałej sytuacji przepisy ustawy Prawo budowlane nie dają organom nadzoru budowlanego możliwości wydania innego rozstrzygnięcia administracyjnego niż decyzja rozbiórkowa. Dyspozycja art. 48 ust. 4 tej ustawy jednoznacznie bowiem zobowiązuje organ w sytuacji nieprzedłożenia wymaganych dokumentów do wydania nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego.
Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego niepodania w decyzji przez organ powiatowy danych dotyczących głębokości przedmiotowego zbiornika wodnego organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy ustawy Prawo budowlane wymagają uzyskania pozwolenia na budowę zbiornika wodnego niezależnie od jego głębokości. Wobec powyższego brak informacji dotyczącej głębokości stawu nie ma znaczenia dla kwestii legalności pobudowanego zbiornika wodnego (stawu).
Na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. S.. W jej treści podniósł, że działkę o nr [...] zakupił 14 lat temu i nie miał wpływu na to, co tam wcześniej było. Stwierdził również, że nie prowadził i nie prowadzi żadnych robót związanych ze stawem.
W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił w niniejszej sprawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Następnie Sąd przytoczył przepis ust. 2 tego artykułu oraz art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i podniósł, że niewątpliwie sporny staw jest budowlą w rozumieniu ustawy Prawo budowlane i jego realizacja wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem Sądu z akt niniejszej sprawy wynika, że wymóg ten nie został spełniony i przedmiotowy zbiornik został wykonany w warunkach samowoli budowlanej.
W ocenie Sądu twierdzenie skarżącego jakoby 13 lat temu zakupił działkę z sadzawką nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Żadne pismo złożone przez skarżącego nie potwierdziło istnienia stawu. Nadto okoliczność ta nie wynika ani z przedłożonej przez skarżącego mapy z 1987 r., ani z pisma Burmistrza Miasta i Gminy Kosów Lacki z dnia 27 września 2010 r. W akcie notarialnym z dnia 25 listopada 1997 r. również brak jest jakiejkolwiek wzmianki o istnieniu stawu na działce nr [...] (poprzednio nr [...]). Zgodnie z rejestrem gruntów działka nr [...] o powierzchni 1195 m² składa się z gruntu ornego (521 m²) i pastwiska (674 m²). Natomiast budowę spornego stawu potwierdzają zdjęcia z wizji przeprowadzonej przez pracowników Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sokołowie Podlaskim oraz pismo M. K. z dnia 28 listopada 2009 r.
Dalej Sąd zauważył, że organy nadzoru budowlanego próbowały legalizować sporny staw i w tym celu postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. skarżący został zobowiązany do przedłożenia wyszczególnionych tam dokumentów, jednakże nie wypełnił tego obowiązku. Więc w tej sytuacji jedynym możliwym rozstrzygnięciem jakie mógł wydać Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sokołowie Podlaskim było wydanie nakazu rozbiórki samowolnej budowy, tj. wydanie decyzji z dnia [...]marca 2011 r.
Nadto Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. wszechstronnej oceny okoliczności danego przypadku, na podstawie rzetelnie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w ww. decyzjach uzasadniły zgodnie z wymogami przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 107 § 3 K.p.a.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł skarżący zaskarżając zakwestionowane orzeczenie w całości. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo tego, że organ administracji dokonując oceny materiału dowodowego naruszył w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 K.p.a. i w konsekwencji oparł rozstrzygnięcie na błędnych okolicznościach faktycznych, których podstawę stanowił jedynie materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego zebrany w sprawie przez organ administracji. Organy nie przeprowadziły bądź też pominęły dowody świadczące, że istniejący na działce skarżącego staw powstał w wyniku naturalnego ukształtowania terenu w danym miejscu, nie zaś robót budowlanych wykonanych przez skarżącego, w szczególności pominięto postanowienie Prokuratury Rejonowej w Sokołowie Podlaskim umarzające postępowanie w sprawie wybudowania stawu na działce skarżącego bez pozwolenia na budowę, tj. o czyn z art. 90 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wobec braku znamion czynu zabronionego;
2. naruszenie art. 3 ust. 7, art. 28 ust. 1 oraz art. 48 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że wskazane przepisy znajdują zastosowanie do obiektów budowlanych, które powstały w wyniku naturalnego ukształtowania, a nie faktycznego wykonywania robót budowlanych przez skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 P.p.s.a., wniesiono o uchylenie zakwestionowanego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oświadczając, że nie zostały one zapłacone w całości ani w części.
Motywując swoje żądanie skarżący podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawidłowo uznał, że organy rzetelnie zebrały oraz oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zdaniem skarżącego przeczy temu postanowienie Prokuratury Rejonowej z dnia [...] kwietnia 2011 r., którym umorzono postępowanie o sygnaturze [...] toczące się w sprawie wybudowania przez skarżącego spornego stawu w 2009 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. W postanowieniu tym podniesiono, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że rozlewisko wodne, tj. staw będący przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego występował jeszcze przed zakupem działki przez skarżącego i zawsze na wiosnę działka skarżącego była w tym miejscu zalewana. Ponadto prokurator stwierdził, iż znajdujące się na posesji J. S. rozlewisko nie stanowi zbiornika wodnego jako "budowy", na którą wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę, a jedynie zbiornik powstały wskutek zaniżonego terenu i napływającej wody z pól. Zdaniem skarżącego taki stan rzeczy potwierdza mapka znajdująca się w aktach sprawy prokuratorskiej. Dalej autor skargi kasacyjnej wyjaśnił, że zgodnie ze ww. mapką południowa część działki graniczy z rowem wodnym. Do rowu tego spływa woda z okolicznych pół po opadach deszczu i po roztopach wiosennych. Zanim jednak woda zostanie wprowadzona do rowu wodnego graniczącego z działką skarżącego musi ona przepłynąć pod graniczącą z tą działką drogą – ul. [...]. Przepłynięcie wody jest możliwe dzięki dwóm przepustom znajdującym się pod ul. Polną. Dodatkowo nadmieniono, że działka skarżącego, na której gromadzi się woda i powstaje rozlewisko wodne, jest usytuowana poniżej rowu wodnego, którym spływa woda. Powyższe okoliczności wpływają na fakt, że skarżący nie dokonał samowoli budowlanej. Oczywistym jest bowiem, że w przypadku znacznej ilości wody napływającej z okolicznych pól i zgromadzenia jej w jednym miejscu powoduje znaczne spiętrzenie wody. Zaś zła drożność przepustów znajdujących się pod drogą powoduje, że woda przelewa się nad nią i wpływa na działkę skarżącego. Ponadto woda przepływająca rowem usytuowanym obok działki wpływa również na to, że na działce tej gromadzi się woda, bowiem w sytuacji, w której dana część działki znajduje się poniżej lustra przepływającej tuż obok wody, na zasadach fizyki część wody i tak przedostanie się na działkę skarżącego.
Zatem, w ocenie skarżącego, wszystkie te okoliczności wskazują, że występujący okresowo na jego działce staw jest obiektem budowlanym, który nie powstał w wyniku działalności skarżącego, lecz występuje wyłącznie w wyniku okoliczności od niego niezależnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu przesłanek nieważności postępowania, zatem przedmiotowy środek odwoławczy należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jego treści zarzutami.
Wniesiona skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Mając na uwadze charakter tych zarzutów w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów związanych z naruszeniem norm procesowych aby ustalić czy prawidłowy był proces subsumcji przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.
Nieusprawiedliwione pozostają, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że organ administracji dokonał oceny materiału dowodowego z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 K.p.a., w tym z pominięciem postanowienia Prokuratury Rejonowej w Sokołowie Podlaskim w sprawie o sygn. akt [...] wskazującego, że na działce skarżącego istnieje staw powstały w wyniku naturalnego ukształtowania terenu w danym miejscu, nie zaś robót budowlanych.
Przede wszystkim według art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala. Skarga podlega oddaleniu, jeżeli zaskarżonemu aktowi lub czynności nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego, jak i materialnego. Mówiąc innymi słowy, sąd skargę oddali, jeżeli przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze wykaże (brak związania granicami skargi) nieistnienie naruszenia prawa w działalności organu administracji, którego skarga dotyczy, albo wyłącznie takie uchybienia przepisom obowiązującego prawa, które nie dają podstaw do uwzględnienia skargi. W szczególności będą to naruszenia prawa niemające lub niemogące mieć wpływu na wynik sprawy, jeżeli jednocześnie nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych, albo błędnej wykładni tych przepisów. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Jak trafnie twierdzi się w doktrynie, w tej kategorii podstawy uchylenia decyzji i postanowienia mieści się brak należytej staranności wykazanej przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzygnięciu o niej bez pełnej znajomości stanu faktycznego oraz materiału dowodowego występującego w sprawie (por. Tadeusz Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2000, str. 305-306). Stąd też regułą jest, że uchylenie decyzji lub postanowienia w oparciu o powołany przepis następuje wtedy, gdy naruszono kilka przepisów procesowych, a uchybienie im mogło w sposób istotny oddziaływać na treść decyzji lub postanowienia.
Takich naruszeń przepisów procedury administracyjnej, wbrew temu co podniesiono w skardze kasacyjnie, nie było w ramach przeprowadzonego postępowania administracyjnego, co zostało potwierdzone dokonaniem przez Sąd I instancji prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W sprawie tej właściwie zastosowano konstrukcję prawną z art. 151 P.p.s.a., tj. oddalono wniesioną przez skarżącego skargę, gdyż nie zasługiwała ona na uwzględnienie.
Przede wszystkim zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż na działce strony o nr ewidencyjnym [...] w L. skarżący kasacyjnie urządził staw o wymiarach 15 x 24 m, w najgłębszym miejscu 1,5 m Prawidłowo Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku podkreślił, że budowę (urządzenie) spornego stawu potwierdzają zdjęcia z wizji przeprowadzonej przez pracowników Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sokołowie Podlaskim wraz z protokołem z przeprowadzenia tej czynności dowodowej z dnia 1 kwietnia 2010 r. oraz pismo M. K. z dnia [...] listopada 2009 r. Ponadto twierdzenie skarżącego kasacyjnie negującego budowę spornego stawu i wykazującego, iż sporny teren nabył wraz z sadzawką, nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Poczynione w tym zakresie ustalenia organów administracji wykazały, że żadne pismo złożone przez skarżącego kasacyjnie nie potwierdziło istnienia stawu, w tym okoliczność ta nie wynika ani z przedłożonej przez stronę mapy z 1987 r., ani z pisma Burmistrza Miasta i Gminy Kosów Lacki z dnia 27 września 2010 r. Natomiast, jak bezspornie ustalono w toku prowadzonego postępowania, w akcie notarialnym z dnia [...] listopada 1997 r., nr Rep. [...], brak jest jakiejkolwiek wzmianki o istnieniu stawu na działce nr [...] (poprzednio nr [...]). Z kolei zgodnie z rejestrem gruntów działka nr [...] o powierzchni 1195 m² składa się z gruntu ornego (521 m²) i pastwiska (674 m²). Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sposób bezsporny ustalono w tej sprawie, urządzenie stawu na działce skarżącego.
Urządzony staw stosownie do art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) jest budowlą. Zgodnie z dyspozycją tej normy Prawa budowlanego ilekroć w ustawie jest mowa o budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Zacytowana definicja nie jest definicją zamkniętą. Choć nie wymieniono w niej wprost stawów, to jednak użyto określeń ogólniejszych – "zbiorniki" i "budowle ziemne". To zaś pozwala na stwierdzenie, że staw o wymiarach 15 x 24 m i głębokości 1,5 m, będący przecież "zbiornikiem", mieści się w pojęciu budowli. Natomiast taki rodzaj budowli nie jest wyłączony spod regulacji ustawy Prawo budowlane i dla jego urządzenia - budowy wymagane jest niewątpliwie pozwolenie na budowę. Wyjątki od tej reguły określono przepisami art. 29-30 ww. ustawy. Wśród nich znajdują się np. przydomowe baseny i oczka wodne o powierzchni do 30 m2, dla których przewidziano zgłoszenie jako sposób uzyskania akceptacji właściwego organu. Przedmiotowy staw nie jest co prawda "oczkiem wodnym", ale - ze względu na rozmiary 15 x 24 m (głębokość 1,5 m), stanowi z pewnością przedsięwzięcie znacznie bardziej skomplikowane i poważniej ingerujące w istniejący stan zagospodarowania. Poza tym, jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, budowa zbiornika wodnego (stawu) jest budowlą, której realizacja bez wymaganego pozwolenia na budowę jest tzw. samowolą budowlaną w świetle art. 48 (porównaj wyrok NSA z dnia 31 października 2001 r., sygn. akt SA/Bk 889/01, publikowany: Prawo budowlane – orzecznictwo sądów administracyjnych pod redakcja A. Glinieckiego, LexisNexis Warszawa 2007 r., str. 47). Prace związane z utworzeniem stawu niewątpliwie związane są generalnie z robotami budowlanymi o jakich mowa w art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane.
Zatem mimo obowiązku wynikającego z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane skarżący kasacyjnie, co jest również niesporne, pozwolenia takiego nie uzyskał, zatem prawidłowo przyjęto, że sporny staw powstał w warunkach samowoli budowlanej. Tym samym aby umożliwić stronie zalegalizowanie powstałej samowoli budowlanej wdrożono w tej sprawie postępowanie legalizacyjne o jakim mowa w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane.
W tym celu postanowieniem organu nadzoru budowlanego z dnia 17 maja 2010 r. wstrzymano roboty i nałożono na skarżącego kasacyjnie określone obowiązki do wykonania, których to strona, co jest także niesporne, nie wykonała. Tym samym, wobec niewykonania obowiązków w wyznaczonym terminie, zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane nakazano likwidację samowolnie urządzonego stawu na podstawie art. 48 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, iż właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego wskazujące na niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 7, art. 28 i art. 48 ustawy Prawo budowlane, przy niewątpliwie właściwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, pozostają nieusprawiedliwione.
Bez wpływu na wynik sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji miało postanowienie Prokuratury Rejonowej w Sokołowie Podlaskim z dnia [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...], o umorzeniu dochodzenia wobec braku znamion czynu zabronionego w sprawie wybudowania stawu w 2009 r. w K. bez decyzji o pozwoleniu na budowę, tj. o czyn z art. 90 ustawy Prawo budowlane.
Postanowienie to doręczone organowi odwoławczemu nie mogło spowodować eliminacji z obrotu prawnego decyzji organu I instancji przede wszystkim dlatego, iż nie wiązało ono w żaden sposób organu nadzoru budowlanego, a poza tym prokuratura czy też policja prowadząca dochodzenie pod nadzorem właściwej prokuratury nie są organami uprawnionymi do stwierdzania istnienia bądź nie samowoli budowlanej. Organami właściwym w tym zakresie mocą art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane są organy nadzoru budowlanego, i tylko te w tej sprawie zasadnie uznały wystąpienie takiej samowoli budowlanej. Tym samym wskazane wyżej postanowienie Prokuratury Rejonowej w Sokołowie Podlaskim nie mogło również wpłynąć na wynik sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, co już wyżej zauważono.
Przedstawione zatem w motywach tego uzasadnienia stanowisko prowadzi do wniosku, że zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Mając na uwadze powyższe rozważania na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego – radcy prawnemu K. N. - wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinna złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło