I SA/Lu 407/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi E. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia E. Ś., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że na podstawie tytułów wykonawczych wydanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. o nr [...] oraz [...] postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego prowadzi Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L.. Tytuły egzekucyjne obejmują należność podatkową wynikającą z decyzji o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązanie A w podatku VAT za październik 2007 r., która to decyzja równocześnie była przedmiotem postępowania odwoławczego. Tytuły wykonawcze wraz z zajęciem rachunku bankowego w B (bezskutecznym) oraz wynagrodzenia za pracę w C (skuteczne do 31.12.2010 r.) doręczone zostały skarżącemu 15 lipca 2010 r. W dniu 19 lipca 2010 r. skarżący wniósł zarzuty, w których wskazał, że spółka A nie ma zobowiązań, lecz znaczną nadpłatę w podatku VAT od 2004 r., stąd egzekucja jest niezasadna. Dołączył korektę deklaracji VAT za maj 2010 r. Organ egzekucyjny, pismo zawierające zarzuty przekazał do będącego wierzycielem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł., który postanowieniem z dnia [...] odrzucił zarzuty. Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] uchylił je i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia, w wyniku którego postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005 r. 229, 1954 ze zm. – dalej: "upea"), wierzyciel uznał zarzuty za niedopuszczalne wskazując, że w przedmiocie obowiązków objętych tytułami wydana została w dniu [....] decyzja organu odwoławczego. Pouczył też, że na przedmiotowe postanowienie nie przysługuje zażalenie. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 34 § 1 upea, odmówił uwzględnienia zarzutów, ze wskazaniem na art. 34 § 1 upea i postanowienie wierzyciela z dnia [...] oraz wznowił wstrzymane uprzednio realizacje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wynagrodzenia za pracę, a także dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego w D, którego odpis skarżący otrzymał w dniu 9 grudnia 2010 r. Z informacji dłużnika wynika, że zajęcie to jest aktualnie bezskuteczne. Na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] o odmowie uwzględnienia zarzutów skarżący złożył w dniu [...] zażalenie. W toku jego rozpatrywania Dyrektor Izby Skarbowej, pismem z dnia 30 grudnia 2010 r. pouczył skarżącego, że przysługuje mu również prawo złożenia zażalenia na postanowienie wierzyciela z dnia [...] w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego pisma (doręczonego 14 stycznia 2011 r. ) . Zgodnie z tym pouczeniem, skarżący w dniu 21 stycznia 2011 r. złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. – wierzyciela, które Dyrektor Izby Skarbowej przekazał do załatwienia wierzycielowi przy piśmie z dnia 27 stycznia 2011 r., a równocześnie postanowieniem z dnia [...] uchylił - w rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...] – postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...], uznając, że wydane zostało w oparciu o nieostateczne postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela. Postanowieniem z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela z dnia [...] stwierdzające niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów, a postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia zarzutów. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia powołał się na regulację art. 34 § 1 upea i wskazał na związanie stanowiskiem wierzyciela. W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie art. 33 w związku z art. 34 § 1a upea poprzez błędne przyjęcie, że sformułowane przez skarżącego zarzuty są niedopuszczalne; art. 18 upea w związku z art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U.2000.98.1071 ze zm. – dalej "kpa") poprzez nie ustosunkowanie się przez organ administracji do twierdzeń strony uznanych przez nią za istotne dla sposobu załatwienia sprawy oraz naruszenie art. 128 kpa. w związku z art. 144 kpa i w związku z art. 18 upea poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ odwoławczy działający w administracyjnym toku instancji nie jest związany treścią zarzutów zgłoszonych przez stronę. W uzasadnieniu zażalenia skarżący argumentował, że organ odwoławczy nie może opierać się na dosłownym brzmieniu zarzutów, lecz powinien skontrolować prawidłowość egzekucji. Podkreślił, że wskazywał, iż kwestionuje tytuły wykonawcze i egzekucję. Jego zdaniem, w przypadku egzekucji skierowanej do majątku małżonków tytuły wykonawcze powinny być wystawione również przeciwko małżonce dłużnika. Na poparcie powyższego powołał orzecznictwo Sądu Najwyższego, sygn. akt III CZP 68/03, sygn. akt III CZP 49/02, sygn. akt II CK 274/04, sygn. akt II CK 416/04 oraz sygn. akt III CZP 3/05. W jego ocenie w przedmiotowej sprawie zachodzi niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Rozpoznając zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się w pierwszej kolejności do regulacji art. 27 § 1 pkt 9 oraz art. 33 upea i wyjaśnił, że w piśmie z dnia 19 lipca 2010 r. skarżący podniósł zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 pkt 1 upea), który wyznaczył ramy postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego doń postanowienia. Podniesienie natomiast w zażaleniu nowych zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 6, 8 i 10 upea, tj. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 upea jest spóźnione, gdyż termin do ich zgłoszenia upłynął w dniu 22 lipca 2010 r. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów strony, co do naruszenia przepisów postępowania i nie stwierdził jakichkolwiek uchybień w działaniach organu egzekucyjnego, podjętych z urzędu na podstawie art. 29 § 1 upea. Wskazał, że w myśl art. 34 § 1 upea , zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W tym stanie prawnym, skoro postanowieniem z dnia [...] wierzyciel stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu, a postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy (postanowienie DIS z dnia [...]), to – w ocenie organu odwoławczego – Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego w L.prawidłowo, przy zastosowaniu dyspozycji art. 34 § 1 i 4 upea odmówił uwzględnienia zgłoszonego zarzutu. Dyrektor Izby Skarbowej dodatkowo wskazał, że podnoszona w zażaleniu okoliczność, iż wystawione przez wierzyciela tytuły wykonawcze powinny być wystawione również przeciwko małżonce skarżącego, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie, gdyż jak wynika z akt organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego stosował jedynie środki egzekucyjne skierowane do majątku zobowiązanego. Wskazał, że w przypadku kwestionowania prawidłowości zastosowanych środków egzekucyjnych przysługiwało zobowiązanemu prawo złożenia do organu nadzoru skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego w trybie art. 54 upea, o czym skarżący został pouczony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. Ś.wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił naruszenie: - art. 29 § 1 upea oraz błąd w ustaleniach faktycznych z uzasadnieniem, że to, iż organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem nie oznacza, że nie bada wymogów formalnych dla jego wystawienia, co ma znaczenie - w świetle art. 27 upea - dla postępowania egzekucyjnego - skierowanego do rachunku bankowego stanowiącego majątek wspólny małżonków. W ocenie skarżącego, to że rachunek został otworzony i prowadzony dla E. Ś. nie oznacza, że wchodzi do jego majątku osobistego. Podobnie, jeśli chodzi o zajęcie wynagrodzenia z pracę skarżący argumentował, że wierzytelności z wynagrodzenie za pracę wchodzą do majątku wspólnego, dlatego ten sposób egzekucji jest w przedmiotowej sprawie niedopuszczalny. Wskazał również, że – wbrew stanowisku organu – te zarzuty zawarł także w piśmie z dnia 19 lipca 2010 r., choć nie dosłownie sformułowane, dlatego powinny one zostać rozpatrzone i zbadane; - art. 33 w związku z art. 34 § 1a upea, poprzez błędne przyjęcie, że sformułowane przez skarżącego zarzuty (zawarte w petitum i uzasadnieniu) są niedopuszczalne na obecnym etapie, z uwagi na ich rozpoznanie w innym postępowaniu; - art. 11 kpa w związku art. 18 upea, poprzez nie ustosunkowanie się przez organ administracji do twierdzeń strony uznanych przez nią za istotne dla sposobu załatwienia sprawy ; - art. 128 kpa w związku z art. 144 kpa i w związku z art. 18 upea, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ odwoławczy działający w administracyjnym toku instancji nie jest związany treścią zarzutów zgłoszonych przez stronę. W uzasadnieniu skargi podtrzymał argumentację zażalenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Jak wynika z akt egzekucja administracyjna w przedmiotowej sprawie została wszczęta w dniu 15 lipca 2010 r., tj z chwilą doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zastosowanym środku egzekucyjnym, zgodnie z art. 26 § 5 upea. Podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...], w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności E. Ś., jako prezesa zarządu, za zaległości podatkowe A w podatku od towarów i usług za październik 2007r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 33 upea podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Zdaniem Sądu, treść złożonego przez skarżącego pisma z dnia 19 lipca 2010 r. zawierającego sformułowanie zarzutów, wbrew zarzutom skargi, w sposób czytelny wskazuje, że skarżący zgłosił zarzut z pkt 1 art. 33 upea – nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Prawidłowa pozostaje zatem ocena organu odwoławczego, że tak sformułowany zarzut wyznaczył ramy prowadzonego postępowania. Zważyć należy, że instytucja wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym ma na celu ochronę praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, poprzez zapewnienie możliwości wpływu na to postępowanie. Dlatego też wyłączne prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przesądza o tym, że organ nie ma obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów, niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. Prawidłowe zatem jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że powołanie przez skarżącego nowych zarzutów ( z pkt 6, 8 i 10 art. 33 upea), na etapie zażalenia na postanowienie organu I instancji, było niedopuszczalne ( spóźnione). Organ odwoławczy nie był uprawiony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego. Dlatego też argumentacja skargi, że organ odwoławczy, działając w administracyjnym toku instancji nie jest związany treścią zgłoszonych przez stronę zarzutów, a w konsekwencji naruszenia 18 upea w związku z art. 128 kpa i w związku z art. 144 kpa, nie zasługuje na uwzględnienie, bo nie znajduje oparcia w mających zastosowanie przepisach prawa. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z regulacją art. 18 upea, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kpa. Odpowiednie stosowanie określonego przepisu może polegać zaś na jego zastosowaniu wprost albo z pewnymi modyfikacjami, usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciągniętego" pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczeniu jego stosowania do rozpatrywanego stanu w ogóle. Przepisy kpa mają zatem jedynie posiłkowe zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że każdorazowo należy dokonać oceny w zakresie możliwości odpowiedniego zastosowania norm prawnych zawartych w poszczególnych artykułach kpa w postępowaniu egzekucyjnym (P.Pietrasz komentarz do art. 18 upea, LEX 2010) Zastosowanie uregulowań kpa powinno mieć na względzie charakter instytucji zarzutów, a więc okoliczność, że zarzuty są środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co w praktyce oznacza, iż nie można się nim posłużyć w następnych stadiach tego postępowania, a w konsekwencji, że nie zawsze zastosowanie wprost przepisów kpa może mieć miejsce. Zgodzić się również należy z organem odwoławczym, że istotna w sprawie pozostaje regulacja art. 34 § 1 upea oraz art. 29 § 1 upea. Zgodnie z art. 34 § 1 upea ,zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zgodnie zaś z art. 29 § 1 upea, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co oznacza, że organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do weryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli jest wymagane. Treść art. 29 § 1 upea prowadzi do wniosku, że w postępowaniu egzekucyjnym nie jest dopuszczalne weryfikowanie prawidłowości wydania i doręczenia decyzji stanowiącej postawę wystawienia tytułu wykonawczego. Przedstawioną argumentację wzmacnia regulacja zawarta w § 1a art. 34 upea, zgodnie z którą jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Poza sporem jest, że kwestia istnienia obowiązku dochodzonego egzekucyjnie i zakresu tego obowiązku rozpatrywana była w odrębnym postępowaniu podatkowym. Mając na względzie powyższe uregulowania, prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że skoro postanowieniem z dnia [...] wierzyciel, działając na podstawie art. 34 § 1a upea stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego przez skarżącego zarzutu, to organ egzekucyjny jest tym stanowiskiem wierzyciela związany. Dlatego też zarzuty skargi, co do naruszenia art. 29 § 1 i art. 33 w związku z art. 34 § 1a upea są bezpodstawne. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje przy tym okoliczność, że wyrokiem z dnia 25 maja 2011 r. WSA w Lublinie stwierdził nieważność postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. (wierzyciela) z dnia [...] w przedmiocie niedopuszczalności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, z uwagi na wydanie zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem art. 138 kpa ( w ocenie Sądu zażalenie na postanowienie wierzyciela w przedmiocie niedopuszczalności zarzutów nie przysługuje). Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi, co do naruszenia art. 11 kpa w związku art. 18 upea, gdyż jak wynika z akt i uzasadnień podjętych w sprawie rozstrzygnięć, organy administracji "współpracowały" ze stroną i wyjaśniły skarżącemu w sposób czytelny przesłanki, jakimi kierowały się przy załatwieniu sprawy. W tych okolicznościach, na podstawie art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.