II OSK 1474/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-11-22

Skład orzekający: Paweł Miładowski, Andrzej Gliniecki, Zygmunt Zgierski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej nałożony na zarządcę schodów prowadzących z wiaduktu drogowego na perony dworca PKP został prawidłowo określony zgodnie z przepisami prawa budowlanego i przepisami szczególnymi dotyczącymi dróg publicznych oraz infrastruktury kolejowej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że schody prowadzące z wiaduktu drogowego na perony dworca PKP nie są samodzielnym obiektem budowlanym, lecz urządzeniem budowlanym związanym z wiaduktem drogowym, który jest częścią drogi powiatowej. Wobec tego obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej powinien spoczywać na zarządcy drogi, a nie na zarządcy kolei. Przyjęcie przez organ i sąd pierwszej instancji, że zarządcą schodów jest zarząd kolei, było błędne, co skutkowało niewłaściwą wykładnią przepisów prawa materialnego.
Stan faktyczny
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie złego stanu technicznego schodów prowadzących z wiaduktu drogowego na perony dworca PKP w Tarnowskich Górach. Nałożono na zarządcę kolei obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej tych schodów. Spółka zarządzająca liniami kolejowymi zaskarżyła to postanowienie, kwestionując, że jest właściwym podmiotem zobowiązanym do wykonania tego obowiązku.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi; zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 22 listopada 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant starszy asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w W. Zakład [...] w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2030/11 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W., Zakład [...] w T. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] S.A. z siedzibą w W. Zakład [...] w T. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2030/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę [...] S.A. w Warszawie, Zakład [...] w T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. Jak wynika z akt sprawy, zawiadomieniem z dnia 31 maja 2011 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego części wiaduktu drogowego w ciągu ul. [...] w T. na działce nr [...] leżącej na terenie zamkniętym PKP, w związku ze złym stanem technicznym schodów prowadzących na perony nr 2 i 3 dworca PKP T.. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], na podstawie art. 81c ust. 2 i art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623) nałożył na zarządcę [...]S.A. Zakład [...] w T. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej dwóch biegów schodowych znajdujących się na działce nr ewid. [...] należącej do terenów zamkniętych, prowadzących z wiaduktu drogowego na perony nr 2 i 3 dworca PKP T., w terminie do 15 sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż po przeprowadzeniu w dniu 28 kwietnia 2011 r. czynności kontrolnych schodów prowadzących z wiaduktu drogowego w ciągu ulicy [...] w T. na perony dworca w T. , stwierdził widoczną korozję elementów nośnych schodów i obramowań stopnic. Biorąc pod uwagę te ustalenia, powziął wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowych schodów i za konieczne uznał zastosowanie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego i nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej ww. schodów. Działka, na której posadowione są przedmiotowe schody, ma status obszaru kolejowego w rozumieniu art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.), dalej: u.t.k. Dodatkowo ww. działka, zgodnie z decyzją Nr 45 Ministra Infrastruktury z dnia 17 grudnia 2009 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych (Dz.Urz. MI z 2009 r. Nr 14, poz. 51), należy do terenów zamkniętych. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła Spółka Akcyjna [...] z siedzibą w W., Zakład [...] w T. Po rozpatrzeniu zażalenia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Śląskiego WINB w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podkreślił, iż w sprawie nałożono obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej, a podstawą nałożenia tego obowiązku było stwierdzenie podczas oględzin złego stanu technicznego spornego w sprawie obiektu, tj. dwóch biegów schodowych z wiaduktu drogowego, prowadzących na perony dworca PKP w T. Organ odwoławczy zaznaczył także, że w sprawie nie ma sporu co do zasadności nałożenia ww. obowiązku, spór dotyczy natomiast podmiotu określonego w zaskarżonym postanowieniu jako zobowiązanego do jego wykonania. Rozważając tę kwestię organ odwoławczy wskazał, iż adresatem postanowień przewidzianych w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Podał następnie, że zgodnie z informacją Starosty Tarnogórskiego, działka nr ewid. [...] w T. stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. Stosownie do treści art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), dla nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste, prawa właścicielskie wykonuje użytkownik wieczysty. Oznacza to, że przedsiębiorstwo PKP S.A. jest w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego właścicielem nieruchomości, na której położony jest objęty nakazem obiekt budowlany. Z mocy art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), [...] S.A. wstępują w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, definiowanymi art. 4 pkt 2 u.t.k. Na działce nr ewid. [...], obręb [...], został zlokalizowany wiadukt drogowy należący do ciągu ulicy [...] w T. (drogi powiatowej Nr [...]) oraz dwa biegi schodowe spełniające rolę zejścia publicznego z chodnika ulicy [...] na perony nr 2 i 3 dworca PKP T. Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie wynika, aby przedmiotowy wiadukt (zejścia na perony) stanowił odrębny od gruntu przedmiot własności. Stan własności obiektu budowlanego (nieruchomości, na której jest zlokalizowany) nie przesądza jednak o podmiocie zobowiązanym za utrzymanie tego obiektu. W przypadku dróg publicznych podmiot odpowiedzialny za utrzymanie został jednoznacznie wskazany w przepisie prawa rangi ustawy. Zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych, do zarządcy drogi należy m.in. utrzymywanie drogowych obiektów inżynierskich (wiaduktu) i innych urządzeń związanych z drogą. Powyższe nie przesądza jednak o tym, że utrzymanie zejść publicznych z chodnika ulicy [...] na perony dworca PKP w T. należy do zarządcy drogi publicznej. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 260), dalej: u.d.p., utrzymywanie zjazdów należy do właścicieli lub użytkowników gruntów przyległych do drogi. Analogicznie, utrzymywanie dwóch biegów schodowych spełniających rolę zejść publicznych z chodnika ulicy [...] na perony dworca PKP T. należy do zarządzającego działką nr ewid. [...], a więc do [...] S.A. Zakładu [...] w T. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. wniosły [...] S.A. w W., Zakład [...] w T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2030/11, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ wojewódzki orzekając w sprawie w I instancji w sposób wystarczający wykazał, iż w sprawie występują takie wątpliwości co do stanu technicznego schodów prowadzących z wiaduktu drogowego na perony dworca PKP w T. , które uzasadniały zastosowanie cyt. powyżej normy prawnej. Uzasadnienie organu I instancji w tym zakresie nie jest dowolne, albowiem znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy (v. m.in. protokół z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 28 kwietnia 2011 r.). Ustalenia organu w tym zakresie nie były kwestionowane w toku postępowania, zostały też podtrzymane w sprawie przez organ odwoławczy. Sąd podkreślił, że nie dopatrzył się również żadnych wadliwości w postępowaniu organu z uwagi na nałożenie w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego obowiązku na zarządcę kolei. Zarzuty skargi w istocie dotyczą tylko tej kwestii i sprowadzają się do zanegowania argumentacji przedstawionej w tym zakresie przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu. Przypomnieć zaś trzeba, iż organ ten w uzasadnieniu wydanego orzeczenia zastosował analogię i przyjął, że skoro na zasadzie art. 30 u.d.p. utrzymywanie zjazdów należy do właścicieli lub użytkowników gruntów przyległych do drogi, to również utrzymywanie biegów schodowych spełniających w omawianym przypadku rolę zejść z chodnika ulicy Nakielskiej na perony dworca PKP T., należy do zarządzającego działką (na którą zejścia te prowadzą), a więc zarządcy kolei. Choć ten argument przedstawiony w zaskarżonym postanowieniu nie jest zbyt trafiony, to jednak wydane w sprawie rozstrzygnięcie (wobec obowiązujących przepisów prawa, zawartych w aktach prawnych przytoczonych w jego uzasadnieniu), jest zdaniem Sądu prawidłowe. Tym samym Sąd przyjął, iż powyższa wadliwość organu odwoławczego, oceniana w kontekście art. 107 § 3 k.p.a., nie miała istotnego znaczenia i wpływu na końcowy wynik sprawy. Stąd też chociaż Sąd dostrzegł pewne wadliwości w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, nie uznał za konieczne orzec o jego wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Stosownie do treści art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, obowiązek w tym przepisie przewidziany może być nałożony na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Sąd miał też na względzie, że sprawa dotyczy schodów stalowych z wiaduktu drogowego (znajdującego się w ciągu drogi powiatowej), prowadzących z tego wiaduktu na perony nr 2 i 3 dworca PKP w T. Schody te znajdują się na działce nr ewid. [...] w T., będącej własnością Skarbu Państwa, a pozostającej w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. i stanowiącej teren zamknięty. W kontekście przywołanych okoliczności Sąd wziął także pod uwagę, iż zgodnie z przepisem z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", [...] S.A., z dniem wpisu do rejestru handlowego, wstępuje w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2 (tj. ustawy o transporcie kolejowym) i na podstawie art. 15 ust. 4 omawianej ustawy staje się zarządem kolei, w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 4a, [...] S.A. zarządza liniami kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową, określoną w przepisach ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, z wyłączeniem budynków i budowli przeznaczonych do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami. Zaznaczyć należy, iż wyłączenie w tym przepisie przewidziane obejmuje obiekty inne niż wymienione w definicji linii kolejowych zawartej w art. 4 pkt 2 u.t.k. Wyłączenie, o którym mowa w ust. 4a, nie obejmuje bowiem budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych i tym samym nie dotyczy m.in. budowli służących przejściu osób nad linią kolejową z dworca kolejowego na peron i miasto (art. 15 ust. 4b). W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania są schody prowadzące z wiaduktu drogowego na perony dworca PKP, które stosownie do przepisu § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 151, poz. 987), stanowią budowlę kolejową, a nadto – znajdują się (bezspornie) na gruncie wchodzącym w skład linii kolejowych. Sąd wskazał, że zgodnie z ww. art. 4 pkt 2 u.t.k., linia kolejowa oznacza drogę kolejową mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami. W ocenie Sądu powyższe przepisy świadczą o zasadności obciążenia skarżącej Spółki obowiązkiem przewidzianym w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego a związanym ze złym stanem technicznym dwóch biegów schodowych prowadzących z wiaduktu drogowego na perony dworca PKP w T. Przedmiotowe schody stanowią element infrastruktury kolejowej mający zapewnić obsługę pasażerów kolei i takiego ich przeznaczenia nie zmienia fakt, iż dworzec kolejowy w T. jest skomunikowany z drogą publiczną także poprzez tunel podziemny. W konsekwencji przyjąć trzeba, że o ile sam wiadukt znajdujący się w ciągu drogi powiatowej podlega utrzymaniu przez zarządcę drogi, o tyle schody z tego wiaduktu na obszar kolejowy (zgodnie z jego definicją zawartą w art. 4 pkt 8 u.t.k.), powinny być utrzymywane przez zarządcę kolei. Z tych też przyczyn Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Za bezzasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia w sprawie art. 30 u.d.p., przede wszystkim z tego względu, iż przepis ten nie stanowił bezpośredniej postawy prawnej wydanego i kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd jeszcze raz zauważa, iż argumentację GINB w kontekście tego przepisu należało uznać za wadliwą, tym niemniej z pozostałych regulacji prawnych przytoczonych przez ten organ wynika podstawa prawna do nałożenia obowiązku w przedmiotowym w sprawie zakresie na skarżącą Spółkę. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2012 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło [...] S.A. w W. Zakład [...] w T. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. w związku z art. 30 u.d.p. poprzez przyjęcie, że nieprawidłowe powołanie się przez Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. na art. 30 ww. ustawy nie miało istotnego znaczenia w sprawie; 2. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię: – art. 15 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w związku z art. 4 ust. 2 i ust. 8 u.t.k. przez przyjęcie, że przepisy te wskazują, iż skarżący jest zarządcą schodów z wiaduktu drogowego, a wiec jest podmiotem zobowiązanym do sporządzenia ekspertyzy technicznej tych schodów; – § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 1561, poz. 987) przez przyjęcie, że zejścia z wiaduktu drogowego są budowlą kolejową, gdzie jako budowle kolejowe określone są nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych. Pojęcie to uściślają § 101 i 102 ww. rozporządzenia, które w żaden sposób nie odnoszą się do ciągów schodowych z wiaduktu drogowego. Sąd nie odniósł się do nieprawidłowego powołania § 48 ww. rozporządzenia w postanowieniu GINB. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Jak wynika z akt sprawy zawiadomieniem z dnia 31 maja 2011 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego części wiaduktu drogowego w ciągu ulicy [...] w T., na działce nr [...] leżącej na terenie zamkniętym PKP, w związku ze złym stanem technicznym schodów prowadzących na perony nr 2 i 3 dworca PKP T. Już z samego zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego widać, że w wydanych postanowieniach zaakceptowanych przez Sąd zaskarżonym wyrokiem błędnie ustalono stan faktyczny sprawy poprzez przyjęcie, że właścicielem (zarządcą) przedmiotowych schodów w rozumieniu art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, jest [...] S.A. Zakład [...] w T., na skutek czego zastosowano niewłaściwe przepisy prawa materialnego i dokonano błędnej ich wykładni. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania prawidłowo przyjęto, że przedmiotowe schody stanowią część wiaduktu drogowego, który jest usytuowany w ciągu ulicy [...] w T., która jest drogą powiatową nr [...] i której zarządcą jest zarząd powiatu, którego obowiązki wykonuje Zarząd Dróg Powiatowych w Tarnowskich Górach. Zgodnie z art. 4 pkt 12 i 13 u.d.p. wiadukt drogowy jest obiektem mostowym – budowlą przeznaczoną do przeprowadzenia drogi, drogowym obiektem inżynierskim, który zgodnie z art. 4 pkt 2 u.d.p. jest jednym z elementów definiujących drogę. Jak wynika z materiałów sprawy przedmiotowe schody (biegi schodowe), są funkcjonalnie związane z wiaduktem i podlegają przepisom Rozdziału 5 (§ 128–135) rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz.U. z 2000 r. Nr 63, poz. 735 ze zm.) oraz § 45 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 430 ze zm.). Zatem błędnie przyjęto, że w niniejszej sprawie przez analogię ma zastosowanie art. 30 u.d.p. (dotyczący utrzymania zjazdów), co Sąd w zaskarżonym wyroku uznał za argument niezbyt trafiony i w kontekście art. 107 § 3 k.p.a. nie miało to istotnego znaczenia na wynik sprawy. W świetle powyższego rozstrzygnięcia Sądu należy zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a., gdyż przyjęcie przez organ odwoławczy podstawy prawnej z art. 30 u.d.p. (przez analogię), było ewidentnym błędem i nie można tego oceniać tylko w kontekście art. 107 § 3 k.p.a., gdyż w oparciu o taką kwalifikację prawną przyjęto, że właścicielem schodów jest [...] S.A. ponieważ peron, na którym owe schody kończą swój bieg, jest położony na obszarze kolejowym w rozumieniu art. 4 pkt 8 u.t.k., jak wyjaśnił Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przyjmując ten sam tok rozumowania, należałoby uznać, że i sam wiadukt drogowy, z którym łączą się przedmiotowe schody jest własnością lub zarządcą jego jest zarząd kolei, bowiem został posadowiony na terenie kolejowym – zamkniętym. Schody jako takie nie są samodzielnym obiektem budowlanym, mogą więc być jedynie zakwalifikowane jako urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W tym przypadku, jak wykazano wcześniej przedmiotowe schody, których dotyczą wydane postanowienia, są urządzeniem budowlanym związanym z wiaduktem drogowym, zatem adresatem obowiązku wynikającego z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego powinien być zarządca drogi, do której należy wiadukt. Trafnie również podnosi się w skardze kasacyjnej, że zaskarżonym wyrokiem naruszono § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 1561, poz. 987) przez przyjęcie, że zejścia (schody) z wiaduktu drogowego są budowlą kolejową, gdzie jako budowle kolejowe określone są nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych. W istocie analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, należy zauważyć, że Sąd twórczo rozwinął tu stanowisko przyjęte przez organ w zaskarżonym postanowieniu, chcąc tym samym uzasadnić prawidłowość swojego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu schody prowadzące z wiaduktu drogowego na perony dworca PKP, stosownie do § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia, stanowią budowlę kolejową, a nadto – znajdują się (bezspornie) na gruncie wchodzącym w skład linii kolejowej. Następnie Sąd odwołał się do definicji linii kolejowej zawartej w art. 4 pkt 2 u.t.k. Zdaniem Sądu schody z wiaduktu (drogowego) stanowią element infrastruktury kolejowej mający zapewnić obsługę pasażerów kolei i takiego ich przeznaczenia nie zmienia fakt, iż dworzec kolejowy w T. jest skomunikowany z drogą publiczną także poprzez tunel podziemny. "W konsekwencji przyjąć trzeba (zdaniem Sądu pierwszej instancji), że o ile sam wiadukt znajdujący się w ciągu drogi powiatowej podlega utrzymaniu przez zarządcę drogi, o tyle schody z tego wiaduktu na obszar kolejowy (zgodnie z jego definicją zawartą w art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym), winny być utrzymywane przez zarządcę kolei". Pogląd zaprezentowany w ostatnim zdaniu, oprócz tego, że nie ma umocowania prawnego w obowiązujących przepisach, świadczy o całkowitym braku wyobraźni przestrzennej, gdyż zgodnie z nim schody zostały "oderwane" od obiektu (od wiaduktu) i zawisły w powietrzu. Kto innym został właścicielem (zarządcą) schodów, a kto inny obiektu budowlanego (wiaduktu), z którym są związane i któremu miały zapewniać możliwość użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem, gdyż uznano, że owe schody należą do peronu (zarządu kolei), ponieważ ich dolna część jest na nim posadowiona. Trudno sobie wyobrazić schody stojące na peronie, niemające żadnego oparcia u góry, trudno też przyjąć aby racjonalny prawodawca tak rozumiał realizację zasady superficies solo cedit (art. 48 k.c.), do której organ odwoływał się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia, na które powołał się Sąd, nie ma mowy o schodach połączonych z wiaduktem drogowym, można jedynie domyślać się, że przez analogię przyjęto, iż można tu zastosować przepisy dotyczące nadziemnych i podziemnych przejść dla pieszych, które zostały zaliczone do budowli kolejowych. Jest to jednak błędny pogląd wystarczy wskazać na brzmienie przepisów § 99 oraz § 100–103 ww. rozporządzenia z dnia 10 września 1998 r., z których wynika, że chodzi tu o przejścia (pod torami i nad torami kolejowymi) dla pieszych (nadziemne i podziemne) łączące perony z budynkiem dworca, a nie o schody łączące drogę publiczną (wiadukt drogowy) z peronem kolejowym. Błędne jest też zatem odwołanie się do definicji linii kolejowej zawartej w art. 4 pkt 2 u.t.k., jak i do art. 4 pkt 8 tej ustawy, gdyż przedmiotowe schody nie są elementem infrastruktury kolejowej w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.t.k. Nie jest wbrew temu co podkreślił Sąd, że bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy jest to, iż dworzec kolejowy w T. jest skomunikowany z drogą publiczną przez tunel podziemny, niezależnie od schodów łączących wiadukt drogowy z peronami, co jest przedmiotem tego postępowania. Nie bardzo wiadomo, co w niniejszej sprawie miałyby wyjaśnić powołane przez organ drugiej instancji i Sąd w zaskarżonym wyroku przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948). Tym samym trafny jest też zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 15 ust. 4a i 4b ww. ustawy poprzez błędną wykładnię w wyniku czego przyjęto, że przepisy te wskazują, iż skarżący jest zarządcą schodów z wiaduktu drogowego, a więc jest podmiotem zobowiązanym do sporządzenia ekspertyzy technicznej tych schodów. Przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym są przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane i jako takie, spełniają role lex specialis w stosunku do przepisów Prawa budowlanego w niektórych sprawach regulowanych tymi ustawami. Należy zauważyć, że adresatem obowiązków wynikających z art. 61–67 i art. 81c Prawa budowlanego jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Tymczasem obowiązki wynikające z ustawy o drogach publicznych są skierowane do zarządcy drogi (art. 20 u.d.p.) a w ustawie o transporcie kolejowym do zarządcy infrastruktury (art. 4 pkt 7 u.t.k.). Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło