I SA/Wa 489/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. sprawy ze skargi B.K., J.K. i Z.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących B.K., J.K. i Z.K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz na rzecz skarżącej J.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zastępstwa procesowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z [...] stycznia 2011 r. nr [...], utrzymało w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] sierpnia 1955 r. o odmowie przyznania J.T. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej jako [...], dz. Nr [...]. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2 (obecnie: ul. [...]), oznaczona jako [...], dz. Nr [...] stanowiła własność J.T., co wynika z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. Oddział Ksiąg Wieczystych nr [...] wydanego w dniu [...] czerwca 1949 r. Teren powyższej nieruchomości objęty został z dniem 27 maja 1990 r. w posiadanie gminy W. na mocy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W dniu 7 lipca 1949 r., na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawie (Dz.U. Nr 50 z 1945 r., poz. 279), J.T. wniósł do Zarządu Miejskiego W. wniosek o przyznanie mu prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] o pow. [...] m2 oznaczonej jako [...], dz. Nr [...]. Orzeczeniem Administracyjnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 1955 r. Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło J.T. prawa własności czasowej do wskazanego wyżej gruntu nieruchomości i jednocześnie stwierdziło, że "zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości [...] przy ul. [...] jest przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową społeczną". W dniu 28 grudnia 2009 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek B.K., J.K. oraz Z.K. o stwierdzenie nieważności przywołanego wyżej orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania z uwagi na brak przymiotu strony postępowania przez wnioskodawców. Wniosek o ponowne rozpoznanie tej sprawy, w dniu 7 czerwca 2010 r. złożyła B.K., J.K. oraz Z.K.. W uzasadnieniu wnioskodawcy podnieśli, że znajdujące się w aktach dokumenty wskazują w sposób wystarczający na posiadana przez nich legitymację do występowania w przedmiotowej sprawie w charakterze strony. Ponownie rozpatrując sprawę organ nadzoru przytoczył treść art. 28 i 157 § 2 kpa oraz liczne orzeczenia NSA wyjaśniające pojęcie strony postępowania administracyjnego. Następnie stwierdził, że wnioskodawcy uzasadniając legitymację do występowania w sprawie wskazali, iż w dniu [...] września 1949 r. J.T. zbył na rzecz M.K. nieruchomość położoną przy ul. [...] o pow. [...] m2 , oznaczoną jako [...], dz. Nr [...] – na potwierdzenie powyższego załączyli kopię aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza E.R. w dniu [...] września 1949 r. Repertorium nr [...]. Następnie wskazali, iż są spadkobiercami po M.K., na dowód czego przedłożyli odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla W. II Wydział Cywilny z dnia [...] kwietnia 2001 r. w przedmiocie nabycia spadku po M.K. oraz odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla W. II Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 2002 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po A.K. i K.K.. Organ uznał, że na podstawie złożonych przez wnioskodawców dokumentów nie można jednoznacznie ustalić, iż M.K. stała się właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w W.. W ocenie organu nadzoru z dokumentów tych wynika fakt, iż w dniu [...] września 1949 r. spisany został akt notarialny, w którego treści obok oświadczenia woli J.T. o zbyciu przedmiotowej nieruchomości na rzecz M.K. znajduje się ostrzeżenie: "Zarząd Miejski W. w wykonaniu Dekretu w przypadkach gospodarczo uzasadnionych wydaje promesy przyrzekające prawo własności czasowej gruntów na terenie W. z prawem cesji na określone osoby i że brak takiej promesy spowodować może nieuznanie praw nowonabywców przez Gminę W." (§ 5 aktu notarialnego). W tym samym punkcie aktu notarialnego, zawarto również informację odnośnie tego, że prawa wynikające z przedmiotowego aktu ujawnione mogą zostać w dziale II wykazu hipotecznego księgi wieczystej na wniosek Gminy W.. W dniu [...] sierpnia 1955 r. Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło J.T. prawa własności czasowej do wskazanego wyżej gruntu nieruchomości, a M.K. nie została wpisana jako właściciel nieruchomości do działu II wykazu hipotecznego księgi wieczystej. Tym samym z dokumentu tego nie wynika aby doszło do skutecznego zbycia przedmiotowej nieruchomości i aby Pani M.K. stała się następcą prawnym J.T.. Organ zważył również, iż w toku wielu przeprowadzonych już postępowań administracyjnych wszczętych na wniosek B.K., J.K. oraz Z.K. podejmowane były wszelkie próby potwierdzenia nabycia przez M.K. przedmiotowego prawa własności, w tym m.in. dołączono akta własnościowe nieruchomości przy ul. [...], załączono wypis z rejestru gruntów, a także wykaz sprzedanych lokali znajdujących się w tej nieruchomości. Z żadnego z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika aby zawarta w dniu [...] września 1949 r. umowa skutecznie przenosiła na M.K. nieruchomość znajdująca się w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2. Z powyższych względów organ uznał, że decyzja z [...].04.2010 r. jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2011 r. B.K., J.K. i Z.K. zaskarżonej decyzji zarzucili: 1. Rażące naruszenie art. 28 kpa poprzez uznanie, iż B.K., J.K. i Z.K. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1655 r., podczas gdy z akt sprawy wynika zupełnie co innego. 2. Naruszenie art. 157 § 2 kpa poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1955 r. pomimo żądania strony. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podniosło, że decyzją z [...] marca 2006 r. nr [...] umorzono postępowanie w sprawie wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] sierpnia 1955 r. Decyzja ta stanowiła przedmiot postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, który postanowieniem z 27.11.2006 r. w sprawie sygn. akt ISA/Wa 1488/06 odrzucił skargę wnioskodawców. Z dniem 07.05.2009 r. postanowienie to stało się prawomocne. W dniu 28.12.2009 r. ponownie wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z 1955 r. Kolegium podtrzymało w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji co do tego, że skarżący nie posiadają legitymacji prawnej do występowania z żądaniem stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1955 r. Nie występowali w tej sprawie w charakterze strony, a stroną był tylko J.T., ani też nie wykazali interesu prawnego w dokonaniu weryfikacji ostatecznej decyzji. Nadto wnioskodawcy swoje prawa wywodzą jedynie z kopii aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] września 1949 r. Repertorium nr [...] a kopia ta nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem w trybie określonym w kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Faktem jest, ze skarżący już wcześniej, bo 20 kwietnia 2004 r. wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] sierpnia 1955 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ostateczną decyzją z [...] czerwca 2006 r. utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 listopada 2006 r. odrzucił skargę na tę decyzję. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że powodem takiego rozstrzygnięcia skargi przez Sąd było nieuzupełnienie przez skarżących w terminie braków formalnych i fiskalnych skargi. Umorzenie przez organ nadzoru postępowania w sprawie z wniosku B.K., J.K. i Z.K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] sierpnia 1955 r. nie stanowi, że w sprawie ponownego wniosku tych samych podmiotów o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] sierpnia 1955 r. mamy do czynienia z powagą rzeczy osądzonej. Wynika to z natury tego rozstrzygnięcia, które jest rozstrzygnięciem formalnym. Nie stanowi więc przeszkody do ponownego wystąpienia z wnioskiem przez te same strony i o to samo. Również podnoszony w odpowiedzi na skargę argument, że wnioskodawcy swoje prawa wywodzą jedynie z kopii aktu notarialnego, która to kopia nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem nie może wpływać na treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Faktycznie wnioskodawcy do akt administracyjnych złożyli tylko niepoświadczoną kserokopię aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] września 1949 r. Jeżeli organ miał wątpliwości co do tego czy czynności prawne stwierdzone w tej kserokopii faktycznie miały miejsce i czy treść złożonej kserokopii jest zgodna z treścią oryginału winien był wezwać wnioskodawców do okazania oryginalnego wypisu aktu notarialnego bądź złożenia kserokopii potwierdzonej za zgodność w sposób przewidziany prawem. Podnoszenie tego braku przez organ dopiero na etapie odpowiedzi na skargę należy uznać za mocno spóźnione. Natomiast w toku postępowania sądowego skarżący złożyli do akt kserokopię wypisu przedmiotowego aktu notarialnego z notarialnym poświadczeniem kserokopii za zgodność z wypisem (k. 41-43). Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że zarzuty skargi naruszenia art. 28 kpa i 157 § 2 kpa są uzasadnione. Jest w sprawie bezsporne, że objęta orzeczeniem administracyjnym z [...] sierpnia 1955 r. nieruchomość [...] stanowiła własność J.T.. Nieruchomość ta podlegała działaniu przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 z 1945 r., poz. 279). Zgodnie z art. 1 powołanego dekretu wszelkie grunty na obszarze W. przeszły z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. na własność gminy W.. Tak więc w dacie sporządzenia aktu notarialnego z [...] września 1949 r. Repertorium Nr [...] objęta nim nieruchomość z mocy przepisów powołanego dekretu nie stanowiła już własności J.T.. Zatem nie mógł on skutecznie przenieść własności tej nieruchomości w drodze sprzedaży, na rzecz M.K., której spadkobiercami są skarżący. Jednakże, co uszło uwadze organu nadzoru, J.T. powołanym aktem notarialnym sprzedał M.K. nie tylko samą opisana w tym akcie nieruchomość ale sprzedał ją "(...) wraz z prawami, rygorami i ograniczeniami wynikającymi z Dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy (...)" co wynika wprost z § 2 aktu. Wynika więc, że przedmiotem sprzedaży była zarówno nieruchomość jak i związane z tą nieruchomością prawa wynikające z dekretu z 26.10.1945 r. O ile do skutecznego prawnie przeniesienia własności nieruchomości, ze względów wyżej omówionych, na rzecz M.K. nie mogło dojść, o czym strony aktu notarialnego zostały pouczone przez notariusza i czego miały świadomość, a co potwierdza treść § 5 aktu notarialnego, o tyle prawa związane z tą nieruchomością a objęte dekretem z 26.10.1945 r. skutecznie przez M.K., mocą tegoż aktu notarialnego, zostały nabyte. Prawa te mają bowiem charakter majątkowy. Podlegają więc dziedziczeniu i mogą być przedmiotem czynności cywilno-prawnych, w tym i umowy kupna. Dla przejścia tych praw na nabywcę nie jest wymagany wpis w księdze wieczystej. Z akt własnościowych wynika, że w dniu 7 lipca 1949 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek J.T. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości w W. przy ul. [...] Nr [...]. Wniosek ten został złożony przez byłego właściciela nieruchomości J.T. przed zawarciem aktu notarialnego Repertorium Nr [...]. Aktem notarialnym z [...] września 1949 r. J.T. sprzedał M.K. prawa wynikające z dekretu z 26.10.1945 r. a związane z tą nieruchomością. Oznacza to, że roszczenia objęte wnioskiem J.T. z 7 lipca 1949 r. złożonym w trybie art. 7 dekretu zostały przez niego z dniem [...] września 1949 r. przeniesione na M.K.. Skoro więc orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] sierpnia 1955 r. rozstrzyga wniosek dekretowy z 7 lipca 1949 r. to spadkobiercy M.K. są legitymowani do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tegoż orzeczenia zgodnie bowiem z art. 28 kpa mają oni interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego, które rozstrzyga o roszczeniu nabytym przez ich poprzedniczkę prawną. Organ nadzoru nie mógł więc odmówić wszczęcia postępowania nieważnościowego z powodu braku legitymacji po stronie wnioskodawców, gdyż jak to zostało wyżej wywiedzione taka legitymacja im przysługuje. Tak więc decyzje organu nadzoru zapadły z naruszeniem art. 28 i 157 § 2 kpa oraz art. 157 § 3 kpa – obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Uchybienie to uzasadnia uchylenie obu decyzji organu nadzoru. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.