I SA/Wa 724/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2011 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odszkodowawczego oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Nieruchomość o powierzchni [...] m2 położona w W. przy ul. [...], hip. Nr [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość przy ul. [...] była zabudowana murowanym, [...]kondygnacyjnym, budynkiem mieszkalnym oraz [...]. Dawni właściciele nieruchomości nie złożyli w terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, przewidzianego w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] kwietnia 1952 r., nr [...] - Prezydium Rady Narodowej w W. nie przyznało dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu przy ul. [...] - wobec nie złożenia ww. wniosku. Decyzją z dnia [...] marca 1987 r. nr [...] - wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) - Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. umorzył postępowanie z wniosku J. B. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...]. W ocenie organu orzekającego, wobec treści art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. stwierdzającego wygaśnięcie prawa do odszkodowania za grunty i budynki przejęte przez Państwo w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, zbędne było prowadzenie postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] czerwca 1987 r., nr [...], Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta W., po rozpatrzeniu odwołania J. B., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 1987 r. Powyższa decyzja została zaskarżona przez J. B. Wyrokiem z dnia 27 listopada 1987 r., sygnatura akt: IV SA 711/87, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. B. Sąd przyjął, że wprawdzie przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przewidywały odszkodowanie za przejęte grunty w postaci papierów wartościowych, jednak wobec nie wydania przepisów wykonawczych organy nie mogły wydawać decyzji o odszkodowaniu. Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w art. 89 ust. 1 zawężała prawo do odszkodowania wyłącznie do przypadków określonych w art. 90 tej ustawy. Ponieważ nieruchomość przy ul. [...] nie mieści się w kryteriach ustalonych w tym ostatnim przepisie, zatem prawo do odszkodowania za nią wygasło. Sąd stwierdził ponadto, że w sprawie powinna być wydana decyzja o odmowie przyznania odszkodowania, a nie o umorzeniu postępowania w tym przedmiocie, gdyż zaskarżone decyzje były w istocie decyzjami odmawiającymi przyznania odszkodowania. W dniu 30 października 2000 r. J. B. i J. B. - następcy prawni dawnych właścicieli - wystąpili w imieniu własnym i pozostałych spadkobierców o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2002 r., Starosta Powiatu [...] odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] uznając, że nie spełnia ona przesłanek art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, regulującego kwestie odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2002 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - po rozpatrzeniu skargi J. B. i J. B. w wyroku z dnia 30 czerwca 2004 r., sygnatura akt: I SA 2843/02, - stwierdził nieważność decyzji Starosty Powiatu [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. i decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 2002 r. Sąd podkreślił, że kwestia ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] marca 1987 r. umarzającą postępowanie odszkodowawcze, utrzymaną w mocy w dniu [...] czerwca 1987 r. przez Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta W. Decyzje te bowiem - biorąc pod uwagę ich treść - były w istocie decyzjami odmawiającymi przyznania odszkodowania. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzja Starosty Powiatu [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2002 r., oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 2002 r., dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, przez co należało stwierdzić ich nieważność. W. B. wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2009 r., złożonym w dniu 17 sierpnia 2009 r., wniósł o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości zostało stwierdzono na podstawie dołączonych do akt administracyjnych postanowień Sadu Rejonowego. Prezydent Miasta W. decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. nr [...]. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podkreślił, ze zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia". Organ I instancji biorąc pod uwagę ocenę prawną dokonaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2004 r., sygnatura akt: I SA 2843/02, uznał, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...], zostało zakończone decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. dnia [...] marca 1987 r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta W. z dnia [...] czerwca 1987 r. Ponowne rozpatrzenie sprawy jest niedopuszczalne, gdyż -zgodnie z brzmieniem art. 156 §1 pkt 3 kpa -podjęte w tym zakresie decyzje byłyby dotknięte wadą nieważności, jako dotyczące sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Organ I instancji mając na uwadze wydany w przedmiotowej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2004 r. sygn. akt: I SA 2843/02, umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe zgodnie z art. 105 kpa. Od wskazanej wyżej decyzji Prezydenta W. odwołanie złożyli W. B. oraz J. B. pismem z dnia 3 grudnia 2010 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W konsekwencji zarówno organ pierwszej jaki drugiej instancji nie mógł podjąć innego rozstrzygnięcia jak umorzyć postępowanie w niemniejszej sprawie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ II instancji zauważył, iż na gruncie niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2004 r. (sygn. akt: I SA 2843/02), po rozpatrzeniu skargi J. B. i J. B., stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 2002 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. Sąd podkreślił, że kwestia ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] marca 1987 r. umarzającą postępowanie odszkodowawcze, utrzymaną w mocy w dniu [...] czerwca 1987 r. decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta W. Sąd stwierdził, iż decyzje te bowiem - biorąc pod uwagę ich treść - były w istocie decyzjami odmawiającymi przyznania odszkodowania. Skoro żądanie przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. nr [...] wyrażone we wniosku z dnia 17 sierpnia 2009 r. zostało załatwione decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] marca 1987 r., która została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta W. z dnia [...] czerwca 1987 r. to w konsekwencji organ pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie w niemniejszej sprawie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. B. Wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy i wypłacenie odszkodowania za poniesioną szkodę. Podkreślił, ze przedmiotowa nieruchomość nigdy nie została wywłaszczona. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie o podtrzymał w całości argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stanowiący podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 105 k.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Tak więc przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy postępowanie administracyjne ulega obligatoryjnemu umorzeniu, a jedyną przesłanką takiego rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowość tego postępowania. W doktrynie przyjmuje się w związku z tym, iż zachodzi ona wtedy, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty, jest to sytuacja, gdy żądanie strony jest nieaktualne lub wygasło z mocy prawa O bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można zatem mówić, gdy zachodzi brak strony postępowania lub brak przedmiotu postępowania, czyli gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, tak więc również wówczas gdy ta sama sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w sprawie sygn. akt: I SA 2843/02, odnosi się do oceny legalności decyzji Starosty Powiatu [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. i decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt: I SA 2843/02, uznając, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...], zostało zakończone decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] marca 1987 r, oraz utrzymującą ją w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta W. z dnia [...] czerwca 1987 r., stwierdził nieważność decyzji Starosty Powiatu [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. i decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 2002 r. odmawiających przyznania odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] wobec nie spełnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że " wydane decyzje Starosty Powiatu [...] z dnia [...] maja 2002 r. i Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 r. dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a więc spełniają przesłanki do stwierdzenia ich nieważności, określone w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Decyzje z 1987 r. i 2002 r. dotyczą odmowy przyznania odszkodowania za tę samą nieruchomość, a przepisy w tym zakresie, mimo że obecnie reguluje te kwestie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) nie uległy merytorycznej zmianie. Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejną decyzją, a więc gdy w sprawie występują te same podmioty, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie warunki te zostały spełnione". Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej, zarówno gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Stwierdzić należy, ze zarówno Prezydent W. jak i Wojewoda [...] prawidłowo uznały, że rozpoznając wniosek W. B. z sierpnia 2009 r., o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], są związane oceną prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w z dnia 30 czerwca 2004 r. (sygn. akt: I SA 2843/02) mając na uwadze, ze ocena prawna wyrażona w powołanym orzeczeniu sądu odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późno zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.