II OZ 34/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rady Miejskiej w Międzylesiu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt III SA/Wr 356/11 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. B. R. na uchwałę Rady Miejskiej w Międzylesiu z dnia [...] czerwca 2011 r. NR [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić zażalenie. W § 1 uchwały Rady Miejskiej w Międzylesiu z dnia 21 czerwca 2011 r. Nr VIII/42/2011 organ stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego K. B. R., wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem działalności określonych w innych przepisach. Uchwała ta nie zawierała pouczenia o trybie i terminie jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. Została ona doręczona radnemu w dniu 29 czerwca 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). W skardze, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu 6 lipca 2011 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności (w całości) uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu jego mocodawcy i o zasądzenie kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny przesłał skargę do organu przesyłką poleconą w dniu 7 lipca 2011 r. (potwierdzenie w aktach III KO/Wr 39/11), w celu nadania jej dalszego biegu i zwrotnego przekazania przez organ dokumentacji sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 października 2011 r. odrzucił skargę podnosząc, że kwestię weryfikacji – przez sądy administracyjne – uchwał stwierdzających wygaśnięcie mandatu radnego reguluje w pierwszej kolejności art. 191 ust. 1 i ust. 2 ordynacji wyborczej. Stosownie do pierwszego z wymienionych przepisów (ust. 1), od uchwał, o których mowa, zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały, natomiast sąd został zobowiązany do rozpoznania skargi w terminie 14 dni od jej wniesienia. Taki sam termin zakreślono na wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku zapadłego w pierwszej instancji (ust. 2.). Sąd wskazał, że skoro w rozpoznawanym przypadku skarga została wniesiona bezpośrednio do Sądu, a do Urzędu Miasta i Gminy w Międzylesiu wpłynęła dopiero 8 lipca 2011 r., to uznać należy, że została ona złożona z uchybieniem terminu zakreślonego w art. 191 ust. 1 ordynacji wyborczej, ponieważ doręczenie skarżącemu kwestionowanej przez niego uchwały nastąpiło już w dniu 29 czerwca 2011 r. Sąd pouczył skarżącego o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując, że bieg terminu przewidzianego dla złożenia takiego wniosku, powinien być liczony od dnia powzięcia w tym zakresie stosownej informacji Sądu, tj. od dnia 19 października 2011 r. Pismem z dnia 24 października 2011 r. (nadanym w tym samym dniu w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego) skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę opisaną w osnowie niniejszego postanowienia. Pełnomocnik skarżącego wskazywał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi – wskutek złożenia jej bezpośrednio do Sądu, z pominięciem Rady Miejskiej w Międzylesiu – nastąpiło z przyczyn leżących po stronie organu, który nie pouczył strony o sposobie i trybie zaskarżenia spornej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że skarżący wykazał okoliczności usprawiedliwiające brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi do sądu na ww. uchwałę. Sąd I instancji stwierdził, że po pierwsze, skargę do sądu administracyjnego na uchwałę rady gminy o wygaśnięciu mandatu radnego należy wnieść za pośrednictwem tego organu w terminie 7 dni od dnia jej doręczenia. Po wtóre, że organ zobowiązany jest do pouczenia radnego o przysługujących mu środkach zaskarżenia uchwały i sposobie wniesienia na nią skargi do sądu administracyjnego, co wynika z ogólnej zasady praworządnego działania organów administracji publicznej oraz pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, a nie – jak to podniósł skarżący – ze względu na treść przepisów k.p.a., gdyż te nie znajdują zastosowania w postępowaniu dotyczącym podejmowania uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego. Po trzecie, że brak takiego pouczenia powoduje, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi jest niezawinione przez stronę i może być podstawą wniosku o przywrócenie terminu. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 86 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Rada Miejska w Międzylesiu. Zażalenie oparte zostało na zarzucie naruszenia: 1. art. 86 §1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), które miało wpływ na wydane orzeczenie, przez przyjęcie, że strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy; 2. art. 87 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało wpływ na wydanie orzeczenia, przez błędne przyjęcie przez Sąd momentu ustania przyczyny uchybienia terminu; 3. art. 87 §2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało wpływ na wydanie orzeczenia, przez błędne przyjęcie przez Sąd okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu; 4. art. 87 §4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało wpływ na wydanie orzeczenia, przez błędne przyjęcie, że strona równocześnie z wnioskiem dokonała czynności, której nie dokonała w terminie; Ponadto zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu przez Sąd, że bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od dnia 19 października 2011 r., podczas gdy z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że termin ten rozpoczął swój bieg z dniem doręczenia skarżącemu pisma Sądu z dnia 7 lipca 2011 r. Na tych podstawach wniesiono o: 1. uchylenie postanowienia, względnie jego zmianę przez odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu, 2. wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia, na podstawie art. 196 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi skarżący wniósł o oddalenie zażalenia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) "§1 Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. §2 W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. §3 Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. §4 Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. §5 Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych". Nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 87 §2 i art. 86 §1 zd.1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zmierzające do wykazania winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W uchwale Nr VIII/42/2011 Rady Miejskiej w Międzylesiu z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego K. B. R. brakowało pouczenia o terminie i trybie jej zaskarżenia. Skoro art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 176 poz. 1190) stanowił, że "Od uchwały rady o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyny, o której mowa w art. 190 ust. 1 pkt 1, pkt 1b, pkt 2a i pkt 3, zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały", to organ ma obowiązek pouczenia radnego o przysługujących mu środkach zaskarżenia i sposobie wniesienia skargi na uchwałę do sądu administracyjnego. Pouczenie takie powinno stanowić nieodzowny element uchwały w świetle konstytucyjnych zasad państwa prawa oraz działania organów publicznych na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.). Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 87 §4 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W aktach sprawy znajduje się skarga złożona przez skarżącego. Zawarty w art. 87 §4 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrot "równocześnie" powinien być interpretowany jako wskazujący, że najpóźniej w momencie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi – skarga ta musi zostać złożona w sądzie. Odmienna wykładnia prowadziłaby do uznania, że pomimo wcześniejszego złożenia skargi w sądzie, sąd ten uznawałby, iż skarga złożona nie została. Tego rodzaju działalność sądu administracyjnego pozbawiona będzie aspektu sprawiedliwości, podczas gdy sądy administracyjne z mocy prawa sprawują wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 87 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zawarte w uzasadnieniu zażalenia wywody, że otrzymanie przez skarżącego z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pisma z dnia 7 lipca 2011 r. stanowiło moment ustania przyczyny uchybienia terminu, są niezasadne. Skarga, po rozpoznaniu na rozprawie, została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 października 2011 r. i to właśnie moment powzięcia przez pełnomocnika na rozprawie wiadomości o uchybieniu terminu do wniesienia skargi, stanowił moment ustania przyczyny uchybienia terminu – jak zasadnie wskazał sąd I instancji. W tym stanie rzeczy, skoro zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.