V SA/Wa 947/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2011 r. sprawy ze skargi P. S.A. w B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz P.S.A. w B. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 200 zł (dwieście złotych); Wnioskiem Wn-D z [...] września 2010r. skarżąca spółka P. S.A. w B. zwróciła się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc sierpień 2010r. Wniosek skarżąca uzupełniła w dniu [...] października 2010r. poprzez złożenie dokumentów w postaci sprawozdania finansowego za pierwsze półrocze 2010r. (bilans, rachunek zysków i strat wraz z informacją dodatkową, prognozę sprawozdania finansowego na rok 2010, opis sytuacji gospodarczo-finansowej w okresie 2007-2010, plan techniczno-ekonomiczny w okresie 2010-2013). Decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...] Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc sierpień 2010r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz.U. z 2010r. Nr 53, poz.312) wnioskodawca zobowiązany jest przedstawić podmiotowi udzielającemu pomocy informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy, w tym sprawozdania finansowe za okres 3 ostatnich lat obrotowych, sporządzone zgodnie z przepisami o rachunkowości. Ze złożonych przez stronę dokumentów finansowych oraz formularzy informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie wynika, iż wartość niepokrytych strat spółki przekracza 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, w tym wysokość straty w ciągu ostatnich 12 miesięcy przewyższa 25% wysokości tego kapitału. Zdaniem organu I instancji, analiza przesłanych przez stronę sprawozdań finansowych wykazała, że zgodnie z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, pomoc ze środków Funduszu (w formie dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych) nie może zostać stronie udzielona ze względu na jej trudną sytuację ekonomiczną. Od powyższej decyzji P. S.A. w B. wniosła odwołanie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej wnosząc o uchylenie decyzji i zarzucając naruszenie przepisów art.7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.). Organ II instancji decyzją z dnia [...] marca 2011r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Minister Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnił, iż podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie są przepisy art. 48a ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, które stanowią, że środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26. art. 26a (dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych), art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) - Dz. Urz. WE L 214 z 09.08.2008. str. 3. Pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą i znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, iż ze złożonych przez stronę dokumentów finansowych oraz formularza informacyjnego wynika, iż wartość niepokrytych strat Spółki przekracza 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, w tym wysokość straty w ciągu ostatniego roku obrotowego przewyższa 25% wysokości tego kapitału. Ponadto wnioskodawca odnotowuje zmniejszenie obrotów, zmniejszenie przepływu środków finansowych, zwiększenie sumy zadłużenia, zwiększenie kwoty odsetek posiadanych zobowiązań oraz inne trudności w zakresie płynności finansowej. Zagregowany wskaźnik wartości bilansu i rachunku zysków i strat Spółki wskazuje, iż wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Wobec powyższego, zdaniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej, organ I instancji zasadnie odmówił stronie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, skoro dofinansowanie to zgodnie z przepisami Rozporządzenia Komisji nie mogło być uznane za pomoc zgodną ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż przy rozpoznawaniu sprawy badana jest sytuacja ekonomiczna strony na dzień złożenia przez nią wniosku o udzielenie pomocy (art.37 ust.5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej), a ewentualna poprawa sytuacji ekonomicznej strony po dniu złożenia przez nią wniosku nie ma wpływu na dokonane rozstrzygnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. S.A. w B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię: - art.48a ust.2 i ust.3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych w związku z art.26, art.26a i 26d cyt. ustawy - rozporządzenia Komisji WE nr 800/2008 z dnia 06.08.2008r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem - art.87 i 88 Traktatu - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.03.2010r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie Skarżąca podniosła, iż organy obu instancji dokonały błędnej wykładni powyższych przepisów przyjmując, iż Spółka znajdowała się w sierpniu 2010 roku w trudnej sytuacji ekonomicznej, podczas gdy podjęte przez nią zmiany restrukturyzacyjne oraz zgromadzony majątek, portfel zamówień itp. absolutnie nie dawały podstaw do przyjęcia takiego stanowiska. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.) Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona. Podstawę prawną rozstrzygnięcia dokonanego przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej orzekającego jako organ II instancji w sprawie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych Spółki Akcyjnej P. za miesiąc sierpień 2010 r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz.U.2008r. Nr 14,poz.92 ze zm.), zwanej dalej ustawą o rehabilitacji, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie ( Dz.U. Nr 53, poz.312) zwanego dalej rozporządzeniem, przepis art.37ust.5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.jed. Dz.U. z 2007r. nr 59, poz.404 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Komisji(WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz.U.UE.L.08.214.3), przywoływanego dalej jako rozporządzenie 800/2008. Organ orzekający rozważył również możliwość zastosowania przepisów zawartych w Komunikacie Komisji zawierającym "Wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw" (DzU.UE.C.04.244.2) zwane dalej Wytycznymi. Stosownie do przepisu art.48a ust.3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą, znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Organy orzekające obu instancji ustaliły, a strona nie kwestionuje tych ustaleń, że wartość niepokrytych strat Spółki w okresie objętym oceną przekraczała 50% zarejestrowanego kapitału zakładowego, w tym wysokość straty w ciągu ostatniego roku obrotowego przewyższała 25% wysokości tego kapitału. Ponadto organy orzekające ustaliły, że wnioskodawca odnotowuje : zmniejszenie obrotów, zmniejszenie przepływu środków finansowych, zwiększenie sumy zadłużenia, zwiększenie kwoty odsetek od posiadanych zobowiązań oraz inne trudności w zakresie płynności finansowej. Na podstawie tych ustaleń organy orzekające uznały, że wnioskodawca w dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy znajdował się w trudnej sytuacji ekonomicznej i dlatego wnioskowana pomoc nie może być udzielona. Należy wyjaśnić, że wypłacanie podmiotom gospodarczym dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych stanowi niewątpliwie pomoc publiczną. Pomoc publiczna co do zasady jest niedozwolona . Niektóre rodzaje pomocy publicznej zostały uznane za zgodne ze wspólnym rynkiem i jako takie dozwolone. Są to rodzaje pomocy do których zastosowanie ma rozporządzenie 800/2008. Kategorie dozwolonej pomocy publicznej zostały określone w art.1 rozporządzenia 800/2008, gdzie w ust.1 lit.i) wskazano, że rozporządzenie ma zastosowanie do pomocy dla pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych. W rozporządzeniu 800/2008 określone zostały sytuacje, w których nie ma ono zastosowania, pomimo że dana kategoria pomocy została nim objęta. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji pomoc jako pomoc publiczna niezgodna ze wspólnym rynkiem nie może być udzielona. Pomoc ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych stanowiąca dofinansowanie dla pracodawców do wynagrodzeń zatrudnianych przez nich osób niepełnosprawnych stanowi pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 800/2008 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art.87 i 88 Traktatu i dofinansowanie to powinno być zgodne z postanowieniami tego rozporządzenia. Do uznania, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej należy więc stosować kryteria określone w rozporządzeniu 800/2008. Rozporządzenie 800/2008 nie zawiera definicji przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji ekonomicznej, określa natomiast kryteria uznania przedsiębiorstwa za przedsiębiorstwo zagrożone, stanowiąc w art.1 ust.6 lit c, że rozporządzenie nie ma zastosowania do pomocy dla zagrożonych przedsiębiorstw, co oznacza, że pomoc dla zagrożonych przedsiębiorstw jest pomocą publiczną niezgodną ze wspólnym rynkiem i nie może być udzielona. Definicja zagrożonego MŚP (Małego, Średniego Przedsiębiorstwa) została sformułowana w art. 1 ust.7 rozporządzenie 800/2008, który stanowi, że "Dla celów ust. 6 lit.c, MŚP uważa się za zagrożone przedsiębiorstwo, jeżeli spełnia następujące warunki: a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - jeżeli ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy; lub b) w przypadku spółki, której przynajmniej niektórzy członkowie są w sposób nieograniczony odpowiedzialni za długi spółki - jeżeli ponad połowa jej kapitału według sprawozdania finansowego została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy; lub c) bez względu na rodzaj spółki, jeżeli zgodnie z prawodawstwem krajowym podlega zbiorowemu postępowaniu w sprawie niewypłacalności." Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał przywołane wyżej przepisy art.1 ust.6 lit.c oraz art.1 ust.7 lit.a rozporządzenia 800/2008. Należy stwierdzić, że przepis art.1ust.7 lit.a nie ma zastosowania do spółek akcyjnych. Przepis ten odnosi się wyłącznie do spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i nie może stanowić podstawy do ustalenia, że wnioskodawca będący spółką akcyjną może być uznany za przedsiębiorstwo zagrożone. Również przesłanka z art.1 ust.7 lit.b rozporządzenia w sposób oczywisty nie ma zastosowania do spółek akcyjnych, ponieważ członkowie zarządu spółek akcyjnych nie odpowiadają w sposób nieograniczony za długi spółki. Do oceny czy małe lub średnie przedsiębiorstwo prowadzone w formie spółki akcyjnej może być uznane za zagrożone według kryteriów rozporządzenia 800/2008 zastosowanie ma wyłącznie kryterium sformułowane w art.1 ust.7 pkt c. Kryterium to nie zostało przez organy orzekające rozważone. Sąd wskazuje, że Minister Pracy i Polityki Społecznej orzekający w sprawie jako organ II instancji ustalając kryteria niezbędne dla oceny czy wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej nie odwołał się do przepisu art.1 ust.7 rozporządzenia 800/2008, przywołał natomiast motyw 15 preambuły do rozporządzenia 800/2008, w którym znajduje się odesłanie do "Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw". Motyw 15 równocześnie stanowi, że "Aby ograniczyć swoje obciążenie administracyjne, państwa członkowskie, przyznając MŚP pomoc objętą niniejszym rozporządzeniem, powinny zastosować uproszczoną, w porównaniu z wytycznymi, definicję zagrożonego przedsiębiorstwa." Zapis ten wyłącza możliwość zastosowania do oceny przedsiębiorstwa wnioskodawcy, które, co jest niesporne, jest średnim przedsiębiorstwem możliwość stosowania kryteriów oceny wymienionych w Wytycznych. Tym samym prawidłowo MPiPS stwierdził, że "przy ocenianiu sytuacji finansowej będzie miała zastosowanie uproszczona definicja przedsiębiorstwa zagrożonego określona w rozporządzeniu Komisji". Należy wskazać, że definicja uproszczona przedsiębiorstwa zagrożonego to zacytowana wyżej definicja z art.1 ust.7 rozporządzenia 800/2008, której kryteria opisane pod literą a) i b) nie mają zastosowania do przedsiębiorstw spółek akcyjnych, natomiast pod kątem warunków opisanych w punkcie c) oceny przedsiębiorstwa nie dokonano. Oceniając sytuację ekonomiczną wnioskodawcy Minister Pracy i Polityki Społecznej odwołał się do przepisów art.37 ust.5 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, który stanowi: " Podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o jej udzielenie, informacji dotyczących wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierających w szczególności wskazanie dnia i podstawy prawnej jej udzielenia, formy i przeznaczenia, albo oświadczenia o nieotrzymaniu pomocy." Z faktu, że wszelkie informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy są składane w dniu złożenia wniosku o udzielenie pomocy organ orzekający wywiódł iż organ rozpoznający sprawę przyznania pomocy bada sytuację ekonomiczną strony na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy oraz, że ewentualna poprawa sytuacji ekonomicznej strony po złożeniu wniosku nie ma wpływu na dokonane rozstrzygnięcie. Stanowisko takie jest w ocenie Sądu niesłuszne i nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Z faktu dokonywania oceny sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy na podstawie dokumentów i informacji złożonych w dacie składania wniosku nie wynika obowiązek oceny tej sytuacji wyłącznie na datę złożenia wniosku, ale obowiązek dokonania oceny na podstawie złożonych dokumentów. Złożone dokumenty stanowią niewątpliwie podstawę do oceny sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa według stanu na datę złożenia wniosku oraz za okres dotyczący lat ubiegłych, nie wyłączając równocześnie możliwości i obowiązku dokonania oceny sytuacji ekonomicznej strony - na podstawie złożonych dokumentów - w przyszłości. Istotnie ewentualna poprawa sytuacji ekonomicznej strony po złożeniu wniosku nie ma wpływu na dokonane rozstrzygnięcie , jednakże wpływ taki powinna mięć potencjalna możliwość poprawy jeżeli wynika z dokumentów i informacji zawartych w formularzu i dokumentach złożonych wraz z wnioskiem lub w wyniku jego uzupełnienia. Zakres informacji, które musi przedstawić podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie. Wzór formularza informacji został określony w załączniku do rozporządzenia. Należy wskazać, że w części C punkt 6 Formularza wnioskodawca zobowiązany jest odpowiedzieć na pytania: " Czy pomimo wystąpienia okoliczności wymienionych w pkt 5 , wnioskodawca jest w stanie odzyskać płynność finansową? Jeśli tak, to w jaki sposób?". Umieszczenie tego punktu w formularzu stanowiącym załącznik do wniosku o przyznanie pomocy wskazuje na to, że organ dokonujący oceny sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy jest zobowiązany ocenić sytuację według stanu na dzień złożenia wniosku, ale również ocenić, na podstawie dokumentów i informacji przedstawionych przez wnioskodawcę możliwość poprawy sytuacji finansowej wnioskodawcy i dopiero na tej podstawie ustalić czy przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Na marginesie powyższych ustaleń należy wskazać, że w uzasadnieniu organu I instancji znalazło się stwierdzenie, że strona w piśmie z 10 listopada 2010 r. wyjaśniła, iż w wyniku restrukturyzacji organizacyjno finansowej zredukowano zatrudnienie w grupie osób niepełnosprawnych o około 130 pracowników, podczas gdy ze znajdującej w aktach administracyjnych kopii tego pisma wynika, że redukcja zatrudnienia dotyczyła ok.130 pracowników z grupy osób pełnosprawnych. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i z mocy art. 145 § 1 ust.1 litera a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.