I OSK 1343/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. WSA Maciej Dybowski Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 18 września 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 823/11 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Rektora Politechniki Radomskiej z dnia 30 czerwca 2011 r. nr RZ-012/655/029/4/27/10 w przedmiocie zawieszenie postępowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 823/11 oddalił skargę M. G. na postanowienie Rektora Politechniki Radomskiej z dnia 30 czerwca 2011 r. nr RZ-012/655/029/4/27/10 odmawiające zawieszenia postępowania wznowieniowego o nadanie tytułu zawodowego inżyniera i wydanie dyplomu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. Rektor Politechniki Radomskiej utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 30 maja 2011 r., którym ustalił M.G. termin do zapoznania się z aktami sprawy na 7 dni od daty zakończenia ciągłego zwolnienia lekarskiego, nie później niż do 31 lipca 2011 r., ustalił termin załatwienia sprawy do 12 sierpnia 2011 r. oraz odmówił zawieszenia postępowania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 16 marca 2011 r. zostało wznowione z urzędu postępowanie o nadanie skarżącemu tytułu zawodowego inżyniera i wydanie dyplomu inżyniera Wydziału Transportu Politechniki Radomskiej. Postanowienie w tym zakresie doręczono skarżącemu wraz z pouczeniem o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień. Następnie pismem z dnia 28 marca 2011 r. skarżący, załączając zwolnienie lekarskie, zwrócił się do organu o wyznaczenie dodatkowego terminu na zapoznanie się z aktami sprawy z uwagi na stan zdrowia oraz o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej złożonej od wyroku karnego skazującego za posłużenie się sfałszowanym dyplomem, co było podstawą wszczęcia przedmiotowego postępowania przez Rektora. Uznając, że przeszkoda zdrowotna jest krótkotrwała organ wyznaczył termin na zapoznanie się z aktami sprawy do dnia 18 kwietnia 2011 r. Tymczasem z ustaleń organu wynika, że skarżący sukcesywnie nasyłał kolejne zwolnienia lekarskie i w dniu 27 kwietnia 2011 r. złożył ponownie wniosek o przesunięcie terminu na zapoznanie się z aktami sprawy i zawieszenie postępowania, zaznaczył nadto, że złożył egzamin dojrzałości. Odmawiając postanowieniem z dnia 30 maja 2011 r. zawieszenia postępowania organ stwierdził, że nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie niniejszej, bowiem w jego ocenie wywiedziona kasacja od wspomnianego wyroku sądu karnego zawierała zarzuty dotyczące ustalenia daty popełnienia czynu, a nie faktu jego popełnienia stwierdzonego prawomocnym wyrokiem. Zatem zdaniem organu rozstrzygnięcie tego zarzutu nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., jak również nie zachodzi żadna z przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego wymieniona w art. 97 § 1 k.p.a. Nadto organ podniósł, że sprawa została wznowiona z urzędu, a nie na wniosek strony, zatem nie ma podstaw do zawieszenia fakultatywnego przewidzianego w art. 98 § 1 k.p.a. W piśmie zatytułowanym "zażalenie" - potraktowanym jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - skarżący podniósł, że wywiedziona przez niego skarga kasacyjna od wyroku sądu karnego ma istotny wpływ na kwalifikację zarzucanego mu czynu, zatem w sprawie zachodzi przesłanka do zawieszenia postępowania do czasu jej rozpoznania. Ponownie powołał się na swoje dolegliwości zdrowotne uzasadniające wyznaczenie dodatkowego terminu na zapoznanie się z aktami sprawy, tj. w terminie 7 dni po ustaniu choroby i wniósł o zakończenie niniejszego postępowania po tym fakcie. Do pisma załączył kolejne zwolnienie lekarskie. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. organ utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 30 maja 2011 r. Organ podniósł, że w jego ocenie postępowanie w sprawie wznowieniowej zostało zakończone, a skarżącemu zostało zapewnione w myśl art. 10 k.p.a. prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Wskazał, że nie istnieją przeszkody, aby skarżący mógł w sprawie ustanowić pełnomocnika, skoro z uwagi na podniesione okoliczności sam nie jest w stanie zapoznać się z aktami sprawy. Nie stanowi to w konsekwencji o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. Podzielił wcześniejszą ocenę, że nie zachodzą w sprawie przesłanki zawieszenia postępowania. Sam fakt popełnienia zarzucanego skarżącemu czynu nie jest kwestionowany, nie ma zatem żadnych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego na podstawie art. 97 § 1 pkt.4 K.p.a. Skarżący wniósł na powyższe postanowieniem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się zawieszenia postępowania w sprawie oraz wyznaczania dodatkowego terminu do zapoznania się z aktami sprawy. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania pełnomocnik organu podniósł, że postępowanie wznowieniowe nie może zostać zawieszone na wniosek strony, ponieważ zostało wszczęte z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest niezasadna i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień. Zdaniem Sądu organ w świetle przedstawionych okoliczności sprawy dokonał prawidłowej subsumpcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego do obowiązujących norm prawnych, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała bowiem żadna z przesłanek do zawieszenia postępowania administracyjnego, określonych w K.p.a. Sąd wskazał, że przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania zostały wyczerpująco określone w art. 97 § 1 i przy interpretacji tego przepisu nie można stosować wykładni rozszerzającej. Zgodnie natomiast z treścią art. 98 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu, co nie mogło mieć we wszczętej z urzędu sprawie zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organu, że postępowanie w sprawie ze skargi kasacyjnej na wyrok skazujący za popełnione przestępstwo posługiwania się fałszywym świadectwem maturalnym nie ma charakteru prejudycjalnego w stosunku do kwestii wznowienia postępowania w sprawie niniejszej. Wszczęcie postępowania wznowieniowego opierało się na wyjściu na jaw faktu posłużenia się przez skarżącego sfałszowanym świadectwem maturalnym, a więc na przesłance z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a nie na wyroku skazującym za ten czyn. Zatem nawet zmiana wyroku w wyniku skargi kasacyjnej opartej nie na kwestionowaniu samego faktu posłużenia się sfałszowanym świadectwem dojrzałości, ale na przedawnieniu karalności i zarzutach proceduralnych, nie ma znaczenia dla wyniku postępowania w sprawie niniejszej. Sąd wskazał, że organ popełnił uchybienie formalne polegające na tym, że w postanowieniu z dnia 30 maja 2011 r. zawierającym trzy punkty pouczył o środkach odwoławczych (wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) co do całego postanowienia, podczas gdy taki środek odwoławczy przysługiwał tylko w odniesieniu do odmowy zawieszenia postępowania i nie naprawił tego błędu w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2011 r., jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Sąd również nie dopatrzył się naruszeń mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdził przy tym, że nie znajdują usprawiedliwienia okoliczności podnoszone przez skarżącego co do pozbawienia go możności działania w swojej sprawie na skutek nie wyznaczania przez organ dodatkowego terminu zgodnie z żądaniem skarżącego. Z akt sprawy wynika, że organ spełnił żądanie strony i wyznaczył termin dodatkowy na zapoznanie się z aktami sprawy, z którego skarżący nie skorzystał, argumentując ten fakt złym stanem zdrowia i przedkładając sukcesywnie kolejne zwolnienia lekarskie. Ponadto Sąd zauważył, że z załączonych do akt zwolnień lekarskich jednoznacznie wynika, że w rubryce określającej wskazania lekarskie (16) wpisano oznaczenie, zgodnie z którym chory może chodzić, a więc zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd również wskazał, że stosownie do art. 32 i 33 k.p.a. strona może działać w sprawie przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika i nie musi być nim osoba zajmująca się profesjonalnym doradztwem prawnym. W przekonaniu Sądu nie można stwierdzić, że organ dopuścił się naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., bowiem skarżący w żaden sposób nie wykazał, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko tego rodzaju naruszenie mogłoby stanowić podstawę do wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2012 r. wniósł skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: 1) art. 97 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że postępowanie w sprawie ze skargi kasacyjnej na wyrok skazujący za popełnienie przestępstwa posługiwania się fałszywym świadectwem maturalnym nie ma charakteru prejudycjalnego w stosunku do kwestii wznowienia postępowania w sprawie niniejszej, a co za tym idzie nie stanowi podstawy do zawieszenia tego postępowania, o co wnosił skarżący; 2) art. 10 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że organ – odmawiając skarżącemu wyznaczenia terminu do zapoznania się z aktami sprawy w czasie, gdy ten nie przebywał na ciągłym zwolnieniu lekarskim – nie naruszył zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zebrane w sprawie materiały uzasadniają twierdzenie strony skarżącej, że przedmiotowe postępowanie powinno być zawieszone z uwagi na wystąpienie przesłanki zawartej w art. 97 § 1 pkt. 4 K.p.a., a niezależnie od tego organ powinien, przestrzegając warunków określonych w art. 10 § 1 k.p.a., wyznaczyć stronie termin zapoznania się z aktami sprawy w czasie, gdy ta nie przebywała na ciągłym zwolnieniu lekarskim. Przesłanką zawartą w art. 97 § 1 k.p.a. będącą w istocie zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu jest rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przedmiocie kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach – ustalenie ostatecznej daty popełnienia czynu zabronionego, a w konsekwencji jego przedawnienia. Podniesiono, że z dołączonej do akt sprawy prośby o wywiedzenie kasacji zasadnie wynika, że czyn uległ przedawnieniu, w takim zaś razie podstawa prawna postępowania administracyjnego określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. zupełnie upadnie. Postępowanie niniejsze stając się wówczas bezprzedmiotowym podlegać będzie umorzeniu. Dlatego stanowisko, że postępowanie karne ze skargi kasacyjnej nie ma charakteru prejudycjalnego w stosunku do zaskarżonego postępowania administracyjnego jest chybione, bowiem wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 3 k.p.a. może nastąpić dopiero wówczas, gdy postępowanie przed sądem nie może być wszczęte skutek przedawnienia. Stan faktyczny w sprawie niniejszej uniemożliwia również zastosowanie art. 145 § 2 k.p.a. – nie jest to sytuacja sprzed stwierdzenia sfałszowania dowodu, jak wymaga tego przepis – zatem rozstrzygnięcie kasacyjne ma zasadnicze znaczenie wpływające bezpośrednio na toczące się postępowanie administracyjne. Zdaniem skarżącego nie jest także zasadne twierdzenie Sądu, że wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania uniemożliwiał zastosowanie przez organ art. 97 § 1 k.p.a., bowiem każda instytucja prawna regulująca działanie z urzędu zakłada, iż dany organ może i powinien uzyskiwać wiadomości uzasadniające takie działanie z różnych źródeł, także od strony, czy uczestników postępowania. Niesłusznie także przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ nie naruszył zasady sformułowanej w art. 10 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Politechniki Radomskiej wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu w sytuacji, gdy fakt popełnienia czynu jest bezsporny nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ustalenie przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym daty popełnienia przez skarżącego czynu niedozwolonego. Ponadto podniesiono, że strona nie wykazała czy Rzecznik Praw Obywatelskich wywiódł na podstawie prośby z dnia 18 grudnia 2009 r. kasację na korzyść skazanego wyrokiem Sądu Rejonowego w Skarżysku Kamiennej z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt II K 244/07, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt IX Ka 520/09. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec tego, że nie stwierdzono, by w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, które zostały enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, należało zakres rozpoznania sprawy ograniczyć do zakreślonego w skardze kasacyjnej. Przed przystąpieniem do rozważenia podniesionych przez skarżącego zarzutów zauważyć trzeba, że ich sformułowanie nie w pełni odpowiada wymogom wynikającym z art. 174 i 176 p.p.s.a. Skarżący jako podstawę zaskarżenia wskazał naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), gdy tymczasem postawione zostały wyłącznie zarzuty dotyczące naruszenia art. 97 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a. Jak wielokrotnie wskazywał w orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. odnosi się do zarzutów dotyczących naruszenia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która to ustawa reguluje zasady postępowania sądowoadministraycjnego. Stąd też zarzuty dotyczące uchybienia przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczą w istocie naruszenia prawa materialnego objętego podstawą wskazaną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Mimo więc określenia podniesionych zarzutów jako zarzutów mających charakter procesowy stwierdzić należy, że stanowią one zarzuty, o których mowa w art. 174 pkt 1 k.p.a. i w konsekwencji uznać, że brak zarzutów dotyczących naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, powoduje, że za niekwestionowany uznać trzeba stan sprawy, na podstawie którego wydany został zaskarżony wyrok. Przypomnieć przy tym trzeba, że stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Jak słusznie zauważył w odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Politechniki Radomskiej w aktach tych znajduje się jedynie kserokopia prośby o wywiedzenie kasacji, sporządzonej przez obrońcę M. G. i adresowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich, a dotyczącej wniesienia na korzyść skarżącego kasacji od wyroku Sąd Okręgowego w Kielcach w sprawie IX Ka 520/09 z dnia 4 listopada 2009 r., brak jest natomiast dowodu, że prośba ta wpłynęła do adresata i skarga taka została wywiedziona. Żądanie zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z przedstawionej przez M. G. przyczyny pozbawione jest podstawy faktycznej. Niezależnie od tego, stwierdzić trzeba, że nawet w przypadku, gdyby taka skarga kasacyjna została wywiedziona to okoliczność ta nie mogłaby być uznana za przesłankę, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Słusznie bowiem uznano w postępowaniu administracyjnym, a następnie w zaskarżonym wyroku, że fakt popełnienia przez skarżącego czynu posłużenia się sfałszowanym dyplomem jest niekwestionowany i stwierdzony prawomocnym wyrokiem. Natomiast ustalenie daty posłużenia się fałszywym świadectwem dojrzałości, co miało być przedmiotem skargi kasacyjnej, nie mogło stanowić w sprawie niniejszej zagadnienia wstępnego. Zauważyć należy, że mimo iż w skardze kasacyjnej postawiony został zarzut naruszenia art. 97 § 1 k.p.a., bez wskazania, że zarzut obejmuje jedynie pkt 4 powołanego paragrafu, to treść tego zarzutu nie pozostawia wątpliwości, że obejmował on wyłącznie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie rozważał tej kwestii w szerszym zakresie. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. uznać należało za chybiony. Wprawdzie w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawarł rozważania w tym względzie, jednakże nie miały one żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Kwestie wyznaczenia skarżącemu kolejnych terminów do zapoznania się z aktami sprawy administracyjnej, m.in. postanowieniem z dnia 30 maja 2011 r., utrzymanym w mocy zaskarżonym postanowieniem, dotyczyły czynności podejmowanych przez organ w celu umożliwienia stronie wypowiedzenia się w sprawie przed jej zakończeniem i oceniane będą w przypadku ewentualnego zaskarżenia wydanych we wznowionym postępowaniu decyzji. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez ustanowionego z urzędu radcę prawnego orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.