I FZ 73/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Stanik, , , po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Ol 521/11 odmawiające przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 31 maja 2011 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia: oddalić zażalenie. Sygn. I FZ 73/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. I SA/Ol 521/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił R. D. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W motywach swojego orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sytuacja materialna skarżącego była już oceniana przez pryzmat wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Poprzedni wniosek dotyczył bowiem zwolnienia od kosztów sądowych i został rozpoznany postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r. W złożonym ponownie wniosku, tym razem o ustanowienie radcy prawnego, skarżący nie powołał żadnych nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych względów Sąd pierwszej instancji oparł się na dotychczasowych ustaleniach, wynikających z powołanego, wcześniejszego orzeczenia w tym przedmiocie i przypomniał, że istotne okoliczności dotyczące sytuacji wnioskodawcy nie zostały wyjaśnione, pomimo wezwania w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Sąd uznał, że nie jest jego rolą prowadzenie dochodzenia, w sytuacji gdy strona nie dostarcza żądanych informacji, potrzebnych dla należytej oceny jej sytuacji majątkowej. Na powyższe orzeczenie strona wniosła zażalenie, w którym podkreśliła, że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczył ustanowienia radcy prawnego w celu złożenia zażalenia (kasacji) do NSA na postanowienie odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący podkreślił, że takie zażalenie (kasację) może wnieść jedynie profesjonalny pełnomocnik i dlatego właśnie o taką pomoc prosił. Dodał, że jego wniosek jest nadal nierozpatrzony. Ponadto Sąd pierwszej instancji w innym postępowaniu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych rozpatrzył pozytywnie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji sytuacja materialna skarżącego, oceniana przez pryzmat zastosowania art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowiła przedmiot rozważań tegoż Sądu w postępowaniu z wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych, zakończonego postanowieniem WSA w Olsztynie z dnia 5 grudnia 2011 r. Na mocy tego postanowienia sąd pierwszej instancji oddalił wniosek strony uznając, że nie wykazała ona podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie powołanego przepisu. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym mógł być zatem rozpoznawany, ale z uwzględnieniem treści art. 165 popsa stanowiącego, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. Co istotne, w ocenie Sądu pierwszej instancji, kolejny wniosek nie zawierał odwołania się żadnych nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby zmianę kierunku dotychczasowego orzekania. Z ustaleniem tym strona nie podjęła jakiejkolwiek polemiki w złożonym zażaleniu. Nie wskazała zarazem żadnych nowych okoliczności, które mogły by skłonić Sąd kasacyjny do stwierdzenia, że zasługuje ona na przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Dodać można, że złożone zażalenie w zasadzie nie odnosi się merytorycznie do zaskarżonego postanowienia. Skarżący bowiem wskazał jedynie na motywy złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika, całkowicie pomijając podanie okoliczności faktycznych, które potwierdzałyby zasadność takiego żądania. Podkreślenia wymaga, że powołane powody złożenia wniosku o przyznanie pełnomocnika, tj. konieczność złożenia zażalenia, są całkowicie pozbawione podstaw prawnych. Wbrew temu co twierdzi strona, zażalenie na postanowienie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie jest objęte tzw. przymusem adwokackim. Stanowisko skarżącego, który prezentuje pogląd odmienny na tę kwestię, wydaje się natomiast o tyle niezrozumiałe, że doręczając postanowienie z dnia 5 grudnia 2011 r., Sąd pierwszej instancji pouczył stronę o przysługujących jej uprawnieniach, nie wspominając o obowiązku sporządzenia zażalenia przez profesjonalnego pełnomocnika. Co więcej, wobec błędnych założeń strony w tym zakresie, Sąd wystosował do niej osobne pismo, w którym wyraźnie wyjaśnił, że zażalenie na postanowienie odmawiające zwolnienia od kosztów sadowych nie musi być sporządzone przez radcę prawnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 popsa, postanowił orzec jak w sentencji.