II SA/Wa 970/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.) Ewa Pisula-Dąbrowska Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2011 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego postanawia: odrzucić skargę. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B., działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i § 2, art. 158 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – dalej: kpa, oraz art. 181 ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523) w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 lipca 2010 r. w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszowi Służby Więziennej z tytułu braku mieszkania (Dz. U. Nr 137, poz. 920), po rozpatrzeniu z urzędu sprawy przyznania D. S. decyzją Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w G. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]: 1) stwierdził nieważność decyzji nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w G. z dnia [...] września 2010 r. i cofnął uprawnienie do otrzymywania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania przyznane tą decyzją D. S.; 2) orzekł wobec D. S. zwrot pobranego nienależnego równoważnika pieniężnego w wysokości [...] zł do kasy Zakładu Karnego Nr [...] w G. w terminie 14 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja się uprawomocni. Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. D. S. złożyła odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Dyrektor Generalny Służby Więziennej, po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 178 ust. 1 i art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wymienionej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że D. S. – funkcjonariusz służby stałej Zakładu Karnego Nr [...] w G., wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2010 r., wystąpiła o przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w G. decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], przyznał wymienionej równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, w wysokości [...] zł dziennie, począwszy od [...] sierpnia 2010 r. Następnie [...] stycznia 2011 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące stwierdzenia nieważności ww. decyzji, a decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] września 2010 r. nr [...], orzekając jednocześnie o zwrocie nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego w wysokości [...] zł. Organ II instancji po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji, uznał, że jest ona zgodna z prawem. Dyrektor Generalny Służby Więziennej wyjaśnił, że zgodnie z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiada w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub domu i funkcjonariuszowi lub jego małżonkowi nie przyznano pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. W ocenie organu II instancji, D. S. nie nabyła prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, bowiem posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w G., tj. w miejscowości pełnienia służby, którego jest najemcą, niezależnie od tego, że korzysta ona tylko z części lokalu. Tym samym decyzja Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w G. z dnia [...] września 2010 r. nr [...], jako pozostająca w oczywistej sprzeczności z treścią art. 178 ust. 1 ww. ustawy, została wydana z rażącym naruszeniem przepisu, w związku z czym należało ją wyeliminować z obrotu prawnego. Ponadto, zgodnie z art. 181 ust. 1 ustawy, w przypadku pobrania nienależnego równoważnika pieniężnego wydaje się decyzję o jego zwrocie, tym samym kwota nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego podlega zwrotowi. Pismem z dnia 07 kwietnia 2011 r. D. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie, uchylenie decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 156 § 1 kpa i następnych, odnoszących się do możliwości wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, przez błędną ich wykładnię, poprzez przyjęcie, że decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa; naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 178 ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), poprzez błędną wykładnię i przyjęcie w okolicznościach faktycznych sprawy, że skarżąca posiada tytuł prawny do lokalu w rozumieniu tej ustawy; niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę organ, uznając skargę za bezzasadną, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na odrzucenie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie dotyczy właściwości sądu administracyjnego. Dlatego też badanie merytorycznej zasadności skargi musi być poprzedzone sprawdzeniem czy kwestionowane w niej akty lub czynności podlegają kontroli sądownictwa administracyjnego. Istota niniejszego postępowania sprowadzała się więc do oceny tego, czy sprawa dotycząca kwestii równoważnika pieniężnego dla funkcjonariusza służby więziennej z tytułu braku lokalu mieszkalnego jest materią podlegającą jurysdykcji sądów administracyjnych. Szukając wyjaśnienia powyższego zagadnienia, tutejszy Sąd dokonał analizy zapisów ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 218 ust. 1 ww. aktu prawnego, sprawy dotyczące zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, zawieszenia w czynnościach służbowych, podlegają rozstrzygnięciu w formie decyzji, od których funkcjonariuszowi służy prawo wniesienia odwołania do wyższego przełożonego, a od jego decyzji – skarga do sadu administracyjnego. W myśl natomiast art. 219 ust. 1 i 2 przedmiotowej ustawy, sprawy wynikające z podległości służbowej, a dotyczące powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni służby więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza służbą więzienną w kraju lub poza granicami państwa, powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym, rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego, od którego, w sprawach wymienionych w ust. 1, odwołanie nie przysługuje. Powyższe unormowania nie dotyczą więc materii objętej skarżoną decyzją. Stąd nie znajdą zastosowania w niniejszej sprawie. Inaczej rzecz się ma z regulacją zwartą w art. 217 omawianej ustawy. Zgodnie z jego brzmieniem, przez sprawy ze stosunku służbowego należy m. in. rozumieć ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. W myśl zaś art. 220 powyższej ustawy, spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy z zakresu prawa pracy. Przywołane wyżej uregulowania prowadzą do konkluzji, iż prawo do równoważnika pieniężnego, którego dotyczy omawiana sprawa, należy do materii sporu o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariusza, w rozumieniu art. 220 ustawy. Stąd, do jej rozpoznania właściwy będzie sąd pracy, funkcjonujący w ramach sądownictwa powszechnego. To zaś prowadzi do konkluzji, iż kwestie poboczne, związane ze stwierdzeniem nieważności powyższej decyzji, także nie będą podlegały kognicji sądu administracyjnego, co sprawia, iż skarga wniesiona do tutejszego Sądu na powołaną decyzję jawi się, jako niedopuszczalna. W tym stanie sprawy, działając w oparciu o dyspozycję art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.