I SA/Bk 262/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi "A.[...]" Spółka z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług na poczet zaległości w tym podatku za miesiące czerwiec i wrzesień 2004 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej "A.[...]" Spółka z o.o. w G. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [...] grudnia 2009 r. nr [...], w którym zaliczono "A.[...]." Sp. z o.o. w G. (dalej również jako: Spółka) nadpłatę w podatku od towarów i usług wraz z oprocentowaniem w łącznej kwocie 16.013 zł na poczet zaległości w tym podatku za czerwiec 2004 r. w kwocie 8.841,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 5.955,00 zł oraz za wrzesień 2004 r. w kwocie 744,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 472,40 zł. Z decyzji organów podatkowych wynika, że zaległość Spółki w podatku od towarów i usług wynika z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] grudnia 2009 r. nr [...], w której określono Spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług m. in. za czerwiec i wrzesień 2004 r. Z kolei wysokość nadpłaty w tym podatku za 2007 r., wynika z wniosku Spółki z 30 października 2009 r. o jej zwrot. Z uwagi na fakt, iż Spółka posiadała z jednej strony nadpłatę, a z drugiej zaległość w podatku od towarów i usług za czerwiec i wrzesień 2004 r., w ocenie organu odwoławczego Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. prawidłowo zaliczył nadpłatę w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r., na poczet zaległości w tym podatku za czerwiec i wrzesień 2004 r. Odsetki za zwłokę naliczono od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku za czerwiec i wrzesień 2004 r. - do dnia wystawienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowe stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika w kwocie 16.013 zł. Odnosząc się do zarzutu, iż decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] grudnia 2009 r. nr [...] jest decyzją nieostateczną, a co za tym idzie nie podlega wykonaniu, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że postanowieniem z 10 grudnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, iż decyzja, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności może być wykonana dobrowolnie lub też w drodze egzekucji administracyjnej. Przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana jako: o.p.) nie stanowią zaś o tym, że wykonanie decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności może nastąpić dopiero wówczas, gdy postanowienie w tej sprawie będzie ostateczne. Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...] lutego 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w sprawie nadania decyzji z [...] grudnia 2009 r. rygoru natychmiastowej wykonalności. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia istniały więc, zarówno nadpłaty w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe w 2007 r., jak i wymagalne zaległości podatkowe w tym podatku, na poczet których dokonano zaliczenia tych nadpłat w trybie art. 76 § 1 o.p. Z skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Spółka wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji w części zaliczającej stwierdzoną nadpłatę na rzekome należności podatkowe oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Autor skargi zarzucił naruszenie art. 76 § 1 o.p., przez niezasadne zaliczenie nadpłaty na poczet nieistniejącej zaległości podatkowej oraz art. 217 § 2 w zw. z art. 219 i 210 § 4 o.p., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu faktów, z których wynikać ma rzekoma zaległość podatkowa, na którą zaliczono nadpłatę. Spółka zaprzeczyła istnieniu zaległości podatkowej i wskazała, że podstawą konstatacji o istnieniu rzekomej zaległości podatkowej nie może być decyzja nieostateczna. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Tryb zaliczania i zwrotu nadpłaty na poczet zaległości podatkowych reguluje art. 76 i art. 76a o.p. Zgodnie z art. 76 § 1 o.p., nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, z zastrzeżeniem § 2 o.p. W sprawie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych organ wydaje postanowienie, na które służy zażalenie. Ponadto ustawodawca nakazuje w przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych odpowiednio stosować przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1 o.p., dotyczące proporcjonalnego zaliczanie wpłat na poczet zaległości i odsetek oraz kolejności zaliczania wpłat w przypadku, gdy na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów (art. 76a § 1 o.p.). Analiza tych uregulowań jednoznacznie wskazuje, że w momencie wydania postanowienia, o którym mowa w art. 76a § 1 o.p. muszą istnieć dwa elementy, tj. nadpłata i zaległość podatkowa. Warunkiem dokonania zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych, jest zatem istnienie takich zaległości. W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest istnienie nadpłaty w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. Sporna stała się natomiast kwestia istnienia zaległości Spółki w VAT za wrzesień 2004 r., które zdaniem pełnomocnika strony uległy przedawnieniu. Na rozprawie przed Sądem w dniu 13 października 2010 r., pełnomocnik strony podkreślał, że organ II instancji nie rozważył kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego, na poczet którego dokonano zaliczenia nadpłaty. W tej kwestii stanowiska nie zajął pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w B. Podkreślenia wymaga, że w ramach postępowania w sprawie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych podatnika, organy oceniają, czy zaległość podatkowa istnieje. W tym zakresie organy nie mogą poprzestać jednak jedynie na ustaleniu, że takie zaległości określone zostały na podstawie decyzji, której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Mają również obowiązek rozważenia, czy zaległości podatkowe nie wygasły na skutek przedawnienia. Takich rozważań zabrakło jednak w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Nie wskazują na to uzasadnienia postanowień organów obu instancji. Sądowa kontrola działania (bezczynności) organów administracji publicznej nie przewiduje natomiast możliwości zastąpienia organu w załatwieniu sprawy, należącej do jego kompetencji. Sąd nie może znaleźć się w roli prowadzącego postępowanie podatkowe. To na organie podatkowym ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 o.p.), a towarzyszy temu obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 o.p.). Wobec nie rozważenia przez organ kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego, które to zagadnienie mogło mieć wpływ wynik sprawy, orzekający w tej sprawie Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 o.p. W związku z powyższym za przedwczesne uznać należy ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie, a w oparciu o przepisy art. 152 tejże ustawy orzekł, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organów będzie rozważenie, czy zaległość podatkowa w VAT za czerwiec 2004 r. uległa przedawnieniu. Dopiero negatywna odpowiedź na tak postawione pytanie, otworzy prawną możliwość orzeczenia o zaliczeniu nadpłaty na poczet istniejącej (nieprzedawnionej) zaległości podatkowej Spółki. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).