IV SA/Po 489/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w P. z dnia [...]lutego 2011 r. nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w P. na rzecz skarżącej A. S. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Dyrektor Aresztu Śledczego w P. decyzją nr [...]z dnia [...] lutego 2011r. orzekł o opróżnieniu lokalu mieszkalnego przy ul. B. [...] w P. przez A. S., P. K., Z. S. w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że lokal mieszkalny, o którym mowa w rozstrzygnięciu jest własnością Skarbu Państwa – w zarządzie Aresztu Śledczego w P. na mocy umowy o przeniesieniu własności i ustanowienia odrębnej własności lokalu nr Rep. [...]z [...]kwietnia 2010 r. Dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta w Sądzie Rejonowym w P. Wydział V Ksiąg Wieczystych nr [...]. Ponieważ A. S. nie należy do grona osób uprawnionych – rodziny funkcjonariusza – którzy mogą zajmować lokal na podstawie art. 176 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (tj. Dz. U. z 2010 nr 79 poz. 523 ze zm.), na podstawie art. 192 pkt 4, art. 188 ust. 2 pkt 2 i 3 tejże ustawy oraz § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 2010 r. w sprawie przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych i kwater tymczasowych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 2010 r. nr 135 poz. 911) wydano decyzję nakazującą opróżnienie lokalu, podkreślając, że A. S. ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe, bowiem jej mąż jest właścicielem domu jednorodzinnego położonego w G. przy ul. K. [...]. W odwołaniu od decyzji podniesiono, że podstawę do zamieszkania stanowił przydział lokalu mieszkalnego nr [...] z [...] stycznia 1979 r. wydany przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko – Własnościową "J." w P.. Z treści przydziału jednoznacznie wynika, że przydział mieszkania następuje na warunkach lokatorskiego prawa do lokalu na podstawie § 14 Statutu Spółdzielni. Stąd zdaniem odwołującej jedynie prawo spółdzielcze i wydany na podstawie tegoż prawa Statut Spółdzielni stanowić mogą podstawę stosunku odwołującej się A. S.do przedmiotowego lokalu nie zaś decyzje Dyrektora Aresztu Śledczego w P. i art. 188 ust. 2 o Służbie Więziennej. To prawo w ocenie odwołującej było respektowane przez organ, skoro zwracał się do A. S. z zapytaniem czy zamierza jako osoba uprawniona wykupić lokal. Natomiast art. 176 ustawy o Służbie Więziennej ma znaczenie przy przydziale wyłącznie w zakresie przyznawanej powierzchni mieszkalnej. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...] utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że sporny lokal został przydzielony funkcjonariuszowi Służby Więziennej J. O. na podstawie przydziału nr [...] z [...] stycznia 1979 r. Na dzień przydziału lokalu uprawnionymi do zamieszkiwania w przydzielonym lokalu byli: D. O. – żona, A. O. – córka i M. O. – syn. W dniu [...] maja 2010 r. zwrócono się do A. S. z d. O. o udokumentowanie posiadania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. W wyniku korespondencji odwołująca przesłała organowi kserokopię przydziału oraz kserokopie dowodów osobistych swego oraz syna. Przywołując przepisy art. 176 i 188 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej organ odwoławczy podzielił pogląd Dyrektora Aresztu Śledczego, że odwołująca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu i zasadnie nakazał jego opróżnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 176, 188 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz naruszenie art. 7,8,10,40 § 2, 77 § 4 i 81 KPA. Wskazując jako podstawę art. 145 § 1 ust. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w P. oraz o zasądzenie kosztów wg norm przepisanych. W zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego skarżąca wskazała tożsame argumenty jakie przywołano w odwołaniu i zakwestionowała fakt bycia zarządcą spornego lokalu przez Areszt Śledczy w P.. Wskazując naruszenie prawa procesowego skarżąca zakwestionowała postępowanie dowodowe dotyczące ustaleń w przedmiocie, iż jej mąż jest właścicielem nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, uchybienie w doręczeniu decyzji organu odwoławczego skarżącej zamiast ustanowionemu w postępowaniu pełnomocnikowi, powoływanie się na anonimowych informatorów, iż skarżąca wynajmowała sporny lokal osobom trzecim. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić jednakże nie z powodów podniesionych w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 152 poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną." Nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Odnośnie zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa procesowego, należy jedynie podzielić zarzut naruszenia art. 40 § 2 Kpa, gdyż faktycznie decyzja organu odwoławczego winna być doręczona pełnomocnikowi odwołującej. Oceniając ten zarzut, Sąd uznał jednak, że przedmiotowe naruszenie nie miało ostatecznie wpływu na wynik sprawy o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" P.p.s.a., gdyż mimo wadliwego doręczenia decyzji skarga do Sądu została wniesiona w terminie, z zachowaniem wymogów również co do sposobu wniesienia skargi. Również nie miało wpływu na istotę sprawy uchybienie przepisom art. 10 Kpa. Wprawdzie zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie powiadomili strony o zgromadzonych dowodach, to należy uznać, że dowody te dotyczące stanu majątkowego jej męża, a w szczególności bycia właścicielem nieruchomości zabudowanej nie mają dla istoty sprawy znaczenia. Istotnym jest bowiem w sprawie, że przedmiotowy lokal został przydzielony J.O. jako mieszkanie funkcyjne przez Okręgowy Zarząd Zakładów Karnych. W mieszkaniu tym zamieszkiwali poza funkcjonariuszem J. O., jego żona D. O. oraz dzieci A. O. i M. O.. O tym, że lokal nr [...] przy ul. B. [...] pozostawał w zarządzie Służby Więziennej świadczą dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych oraz akt notarialny i odpis Księgi Wieczystej (vide: k. 37-52 akt sądowych). Kwestie związane z przydziałem w dacie otrzymania przydziału przez J. O. regulowały ustawa z dnia 10 grudnia 1959 r. w szczególności art. 29 ust. 1 (Dz. U. z 1975 r. nr 42 poz. 218 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 1964 r. w sprawie zasad i trybu przydzielania oraz opróżniania mieszkań służbowych przeznaczonych dla funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 1965 nr 5 poz. 19). To właśnie z § 5 ust. 3 przywołanego rozporządzenia wynikało, że "pisemna decyzja o przydziale (nakaz) stanowi podstawę do zajęcia lokalu, co nie wyłącza obowiązku stwierdzenia szczegółowo warunków i przedmiotu najmu w formie pisemnej z wynajmującym (administracja budynku) i uprzedniego uregulowania wpłaty kaucji (wkładu mieszkaniowego) oraz pokrycia kosztów urządzeń sanitarnych lub innych urządzeń, jeżeli obowiązek taki istnieje." To przytoczony przepis stanowił podstawę do przydziału lokalu na warunkach prawa lokatorskiego - lokalu J. O. w spółdzielni mieszkaniowej. To, że [...] marca 1995 r. Rejonowy Areszt Śledczy potwierdzał prawo do zajmowania lokalu mieszkalnego przez A. O. – obecnie skarżącą nie pozostaje w sprzeczności z regulacjami prawnymi bowiem w marcu 1995 r. skarżąca nie miała jeszcze ukończonych 25 lat, a dzieciom uczącym się do ukończenia 25 roku życia przysługiwało prawo zamieszkania w lokalu. Jest niespornym, że lokal mieszkalny po śmierci funkcjonariusza, czy funkcjonariusza - emeryta mogą zajmować osoby uprawnione do renty rodzinnej po funkcjonariuszu (vide: art. 29 ust. 2 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (tj. Dz. U. z 2004 r. nr 8 poz. 67 ze zm.) - jednakże skarżąca uprawnień do renty po ojcu nie wykazała. Obecna ustawa o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r. (Dz. U. nr 79 poz. 523 ze zm.) w art. 188 ust. 2 stanowi, że "decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także...w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego o którym mowa w art. 177, przez funkcjonariusza lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego." Dalej ust. 3 przywołanego artykułu stanowi, że decyzję o opróżnieniu lokalu wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu. I właśnie w związku z powyżej cytowanym przepisem Sąd upatruje uchybienia przepisom art. 28 i 109 § 1 Kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 4 KPA przez organy administracji publicznej obu instancji. Jest niespornym bowiem, że decyzja jako adresatów decyzji i nakazu opróżnienia lokalu wymienia - A. S., P. K. i Z. S.. Decyzję tę doręczono wyłącznie A. S.. Jeżeli można by uznać, iż doręczenie jest również skuteczne wobec małoletniej córki A. S. – Z. S., ur. [...] kwietnia 1999 r., to niewątpliwie nie było ono skuteczne wobec P. K. – syna A. S., który jest pełnoletni. Niedoręczenie adresatowi decyzji bez wątpienia stanowiłoby podstawę do wznowienia postępowania. Z tych też powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 i 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy winny przestrzegać art. 10 § 1, art. 40 § 2, art. 28, 109 § 1 Kpa w związku z art. 188 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. mb