I OZ 169/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SAB/Wa 181/11 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt VII SAB 181/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną D. W. i M. W. od postanowienia tego Sądu z dnia 25 października 2011 r. odrzucającego skargę D. W., M. W., M. W. i J. W. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów. W dniu 3 stycznia 2012 r. (data stempla pocztowego) D. W., M. W., M. W. i J. W. wnieśli zażalenie na postanowienie z dnia 5 grudnia 2011 r. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie skarżących. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, iż zgodnie z dyspozycją art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Sąd wskazał, że wniesione przez skarżących zażalenie zostało sporządzone przez nich osobiście, a więc przez osoby nieuprawnione do jego sporządzenia. Z tego też względu, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił zażalenie odrzucić. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. W. i M. W., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 194 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienie strony skarżącej prawa do rozpoznania sprawy przez dwie instancje polegające na tym, że ze względu na brak zdolności postulacyjnej uniemożliwiono stronie skarżącej skuteczne dochodzenie przysługujących jej praw, co w konsekwencji doprowadziło do nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. W oparciu o powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej na rzecz strony skarżącej przez pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazali, iż Sąd niezasadnie uznał, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie zostało sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Okoliczność taka nie wynika bowiem niezbicie z treści złożonego przez skarżących pisma. W cenie strony skarżącej sformułowanie "sporządzenie zażalenia" oznacza, że to wskazany w powyższym przepisie pełnomocnik profesjonalny musi być autorem pisma, w tym znaczeniu, że musi samodzielnie sporządzić dokument zawierający wywody zażalenia, nie musi go natomiast "wnieść". Pod pojęciem "wniesienia" zażalenia strona skarżąca rozumie w tym przypadku złożenia zażalenia w sądzie, ale również uprzednie jego podpisanie. W ocenie skarżących w przypadku wątpliwości co do autorstwa wniesionego zażalenia, Sąd pierwszej instancji powinien był wezwać stronę skarżącą do złożenia wyjaśnień, które umożliwiłyby Sądowi właściwą kwalifikację złożonego środka zaskarżenia. Wskazano, że zażalenie wniesione przez stronę skarżącą jest pismem obszernym, podnoszącym racjonalne argumenty, a zatem nie ma podstaw do przyjęcia, iż sporządzili je skarżący. Takie działanie Sądu pierwszej instancji, pozbawiło stronę możliwości rozpoznania jej sprawy przez dwie merytoryczne instancje sądowe, co jest niezgodne z art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ograniczono zatem stronie skarżącej przysługujące jej prawo dostępu do sądu, zwłaszcza, że próbuje ona dochodzić swoich racji w sądzie od wielu lat, co jest skutecznie utrudniane i uniemożliwiane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, a zatem w takiej sytuacji obowiązuje tzw. przymus adwokacki. Wymóg ten, ma na celu zapewnienie zażaleniu odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego, gdyż temu środkowi odwoławczemu, jak i skardze kasacyjnej stawia się wysokie wymagania formalne, których niezachowanie grozi odrzuceniem pisma bez merytorycznego rozpoznania. Przepis art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W rozumieniu art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2011 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej z uzasadnieniem doręczono skarżącym wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia w dniu 27 grudnia 2011 r. (k. 95 - 96). W szczególności pouczono skarżących, że zażalenie od postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata albo radcę prawnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż w niniejszej sprawie zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało sporządzone osobiście przez skarżących. Wskazuje na to podpis, którym opatrzone jest powyższe pismo. Przez sporządzenie zażalenia należy bowiem rozumieć nie tylko jego napisanie, co podnoszą skarżący, ale także podpisanie, ponieważ to podpis wprost wskazuje osobę, która sporządziła pismo (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 859/04, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 503/07, CBOSA). Jedynie podpis złożony pod zażaleniem potwierdza z punktu widzenia sądu oceniającego jego dopuszczalność, że przy konstruowaniu tego środka zaskarżenia brał udział, zgodnie z obowiązkiem nałożonym przez art. 194 § 4 i art. 175 § 2 lub § 3 P.p.s.a., uprawniony fachowy podmiot. Jeśli zatem zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, jak to ma miejsce w sprawie, strona podpisała osobiście, to oznacza to, że również je sporządziła. Należy podkreślić, iż skarżący nie należą do grona osób wymienionych w art. 194 § 4 P.p.s.a. i art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a., tj. nie są adwokatem, radcą prawnym, sędzią, prokuratorem, notariuszem, radcą Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych. Należało zatem przyjąć, że nie mieli oni wymaganej ustawowo tzw. zdolności postulacyjnej do sporządzenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Odnosząc się zaś do argumentu podniesionego w zażaleniu, iż na Sądzie spoczywał obowiązek wezwania strony do uzupełnienia zażalenia przez jego podpisanie przez pełnomocnika, należy uznać go za chybiony. Niesporządzenie bowiem zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną przez adwokata, radcę prawnego lub podmioty wskazane w art. 175 § 2 lub § 3 P.p.s.a. jest nieusuwalnym brakiem (por. postanowienia NSA z 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 713/04). Zatem Sąd pierwszej instancji trafnie odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Dodać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258–261 P.p.s.a. Stosownie do § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.