IV SA/Po 1037/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę Dyrektor Zakładu Karnego w [...], po rozpatrzeniu wniosku B. S. o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. – wydaną na podstawie art. 184-185 ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523; dalej "ustawa o Służbie Więziennej", w skrócie "u.S.W.") odmówił przyznania wnioskodawczyni przedmiotowej pomocy, z uwagi na fakt, iż nie spełnia on warunków do jej przyznania, bowiem funkcjonariuszka w dniu złożenia wniosku posiadała w pobliskiej miejscowości lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej jej powierzchni mieszkalnej. Decyzja została opatrzona pouczeniem o prawie złożenia odwołania do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji, za pośrednictwem organu I instancji. Rozpoznając odwołanie wnioskodawczyni Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wskazaną w rubrum nin. postanowienia decyzją utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej została opatrzona pouczeniem o prawie do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji, za pośrednictwem organu odwoławczego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. S. wniosła o uchylenie w całości obu wydanych w sprawie decyzji, dokonanie oceny prawnej sprawy i zawarcie w wyroku wskazań co do dalszego postępowania oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Decyzja będąca jej przedmiotem nie jest bowiem objęta zakresem przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz innych spraw, do których na mocy przepisów szczególnych stosuje się przepisy tej ustawy. Zakres kognicji sądów administracyjnych określony został w przepisach art. 3 § 1–3 p.p.s.a., z których wynika, iż przedmiot kontroli sprawowanej przez te sądy stanowią zasadniczo sprawy z zakresu działalności administracji publicznej. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Badając dopuszczalność konkretnej skargi do sądu administracyjnego należy wszakże każdorazowo poddać analizie także i to, czy nie obowiązują regulacje szczególne, które wprost wyłączają kognicję sądów administracyjnych w danej kategorii spraw. Przykładem tego rodzaju aktu, w którym ustawodawca wyraźnie wyłączył właściwość sądów administracyjnych w określonych sprawach, jest nowa ustawa o Służbie Więziennej, która w rozdziale 20 reguluje, po części odmiennie niż dotychczas, kwestię rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego, wskazując zarazem, które kategorie spraw podlegają kognicji sądów administracyjnych, które sądów powszechnych, a które w ogóle zostały wyłączone spod kontroli sądowej. W myśl art. 217 ust. 2 u.S.W. przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. Zgodnie z art. 218 ust. 1 i 5 u.S.W., sprawy dotyczące: (1) zwolnienia ze służby, (2) przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, (3) przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, (4) zawieszenia w czynnościach służbowych – rozstrzyga się w formie decyzji, od której po wyczerpaniu trybu odwoławczego przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, na zasadach określonych w p.p.s.a. Z kolei stosownie do art. 219 ust. 1 i 3 u.S.W., sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące: (1) powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, (2) odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, (3) nadawania stopni Służby Więziennej, (4) delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, (5) oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa, (6) powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym – rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego, od którego odwołanie nie przysługuje; (w tej samej formie dokonuje się też stwierdzenia wygaśnięcie stosunku służbowego – art. 219 ust. 2 u.S.W.). Art. 220 u.S.W. zawiera natomiast ogólną klauzulę, w myśl której spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 u.S.W. rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Zważywszy, iż sprawa przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie została wymieniona w przepisie art. 218 ust. 1 u.S.W. obejmującym sprawy poddane kognicji sądu administracyjnego, ani też w przepisach art. 219 ust. 1 i 2 formułujących katalog spraw niedpodlegających w ogóle kontroli sądowej, to na podstawie art. 220 u.S.W. stwierdzić należy, iż sprawy tego rodzaju podlegają rozpatrzeniu przez sąd powszechny. W tym miejscu należy podkreślić, iż zgodnie z art. 268 ust. 2 u.S.W., postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej z 1996 r. – wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie nowej ustawy o Służbie Więziennej – są prowadzone na podstawie przepisów tej nowej ustawy. Mając więc na uwadze fakt, iż w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego zostały wydane już na podstawie nowej ustawy o Służbie Więziennej, zasadnym jest przyjęcie, iż podlegają one kognicji sądów powszechnych (sądów pracy). Powyższej konstatacji nie zmienia okoliczność, że pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej sprawy tego rodzaju należały do właściwości sądów administracyjnych. Na marginesie wypada zauważyć, że z uwagi na błędne pouczenie zawarte w decyzji organu II instancji (o prawie złożenia skargi do WSA w Poznaniu) wnioskodawczyni może ubiegać się przed sądem powszechnym o przywrócenie terminu do złożenia pozwu do tego sądu w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.