V SA/Wa 985/11
WyrokWSA w Warszawie2011-10-26
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich w rolnictwie jest wyłączony, jeśli decyzja przyznająca te płatności nie mogła zostać uchylona z powodu upływu terminu przedawnienia, ale została stwierdzona jako wydana z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie wydania decyzji przyznającej płatności bezpośrednie z naruszeniem prawa, nawet jeśli decyzja ta nie mogła zostać uchylona z powodu upływu terminu przedawnienia, nie sanuje wadliwej decyzji. Wypłacone na jej podstawie środki należy uznać za nienależnie pobrane, co skutkuje obowiązkiem ich zwrotu. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków jest odrębne od postępowania dotyczącego przyznania płatności i nie jest związane z koniecznością uchylenia pierwotnej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący J.K. otrzymał płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2004 rok. Następnie okazało się, że w okresie między złożeniem wniosku a wydaniem decyzji przyznającej płatności, skarżący oddał część gruntów w dzierżawę, o czym nie poinformował ARiMR. Postępowanie wznowiono, a decyzją stwierdzono wydanie pierwotnej decyzji z naruszeniem prawa, jednak nie można jej było uchylić z powodu upływu terminu. Prezes ARiMR ustalił następnie kwotę nienależnie pobranych płatności. Skarżący wniósł skargę, zarzucając przedawnienie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; oddala skargę
Przedmiotem skargi wniesionej przez J.K. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] lutego 2011 roku o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 5. 793,10 zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
W dniu 12 maja 2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek J. K. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, w którym wnioskodawca zadeklarował do płatności działki rolne oznaczone we wniosku literami: A, B, C, D, F, H, I i J, położone na działkach ewidencyjnych o nr: [...].
W dniu [...] grudnia 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu J.K. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w łącznej wysokości 5. 793,10 zł, w tym 2. 423,20 zł z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i 3.369,90 zł z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej.
Płatności przyznane w/w decyzją zostały w dniu [...] lutego 2005 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania J. K. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Powodem wznowienia przedmiotowego postępowania było ujawnienie okoliczności, że na dzień wydania w/w decyzji strona nie była użytkownikiem gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, bowiem w dniu 16 lutego 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynęła kopia umowy dzierżawy z dnia [...] listopada 2004 r., z której wynikało, że J.K. oddaje w dzierżawę P.K. nieruchomość rolną stanowiącą działki gruntu oznaczone numerami geodezyjnymi: [...] z wyłączeniem wymienionych w tej umowie nieruchomości na okres 10 lat, natomiast P.K. oświadczył, że nieruchomość rolną będącą przedmiotem niniejszej umowy ma już w swoim posiadaniu.
W dniu [...] sierpnia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał – na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w związku z art. 146 § 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – decyzję nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 z naruszeniem prawa, wskazując jednocześnie na brak możliwości jej uchylenia z powodu upływu 5-letniego terminu od dnia jej doręczenia o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a.
Decyzja ta została doręczona J.K. w dniu [...] sierpnia 2011 r. Od decyzji tej strona nie wniosła odwołania.
Zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. J.K. został poinformowany przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Prezes ARiMR ustalił J.K. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 5.793,10 zł, powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uzyskanych na mocy decyzji z dnia 28 grudnia 2004 r.
W dniu [...] lutego 2011 r. J.K. skierował do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, pismo datowane na dzień 8 lutego 2011 r., zatytułowane "Podanie", w którym odwołał się od decyzji nr [...] w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu podniósł, że nie był poinformowany bezpośrednio przez pracowników ARiMR o zasadach przejścia na rentę strukturalną i sposobie przekazania gospodarstwa dzierżawcy. Również wydanie decyzji miało na to wpływ, ponieważ gospodarstwo przekazał 3 listopada 2004 r., a decyzja o płatnościach bezpośrednich została wydana [...] grudnia 2004 r. Pozytywną decyzję w sprawie renty strukturalnej uzyskał na przełomie lutego i do tego czasu prowadził hodowlę krów mlecznych, ponieważ pierwsza płatność renty była w maju, a do tego czasu musiał funkcjonować.
Rozpatrując ponownie sprawę ustalenia J.K. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2004, Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W jej uzasadnieniu wskazał, iż ocena uprawnień do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest przedmiotem postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Postępowanie dotyczące przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania J.K. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 z naruszeniem prawa, w której organ wskazał jednocześnie na brak możliwości uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. z powodu upływu 5-letniego terminu od dnia jej doręczenia, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a.
Wskazał, iż w niniejszym postępowaniu Prezes ARiMR jest zobowiązany do ustalenia, czy J.K. i pobrał nienależne lub nadmierne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2004.
Podniósł, iż dla oceny zasadności ustalenia J.K. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2004 decydujące znaczenie ma ustalenie, czy uzyskane przez stronę płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2004 są nienależne. Wskazał, że wprawdzie decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., na mocy której stronie przyznano płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 w wysokości 5.793,10 zł nie została uchylona, niemniej jednak Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał w dniu [...] sierpnia 2010 r. – na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w związku z art. 146 § 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – decyzję nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 z naruszeniem prawa, wskazując jednocześnie na brak możliwości uchylenia przedmiotowej decyzji z powodu upływu 5-letniego terminu od dnia doręczenia decyzji, o którym nowa w art. 146 § 1 k.p.a.
Podkreślił, iż J.K.i składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 złożył podpis pod oświadczeniem, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz podpisał zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR między innymi o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależnie przyznane płatności oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności, jeżeli zmiana dotyczyłaby przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego.
Powyższe oznacza, że J.K. i wiedział, że przeniesienie posiadania działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w okresie miedzy złożeniem wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, a wydaniem decyzji w sprawie ich przyznania wiąże się z koniecznością pisemnego zawiadomienia o tym fakcie ARiMR. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby do dnia wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia [...] grudnia 2004 r. J.K. poinformował ARiMR w formie pisemnej o przeniesieniu posiadania w/w działek, albo zwracał się do ARiMR w formie pisemnej o wyjaśnienie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego.
Wskazał też, iż zwrot płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r.).
W przypadku natomiast J.K. przepis ten nie ma zastosowania. Wprawdzie wypłata płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 7 lutego 2005 r., niemniej jednak mając na uwadze okoliczność, że J.K. nie dopełnił obowiązku, o którym był poinformowany w samej treści wniosku tj. niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który miałby wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich oraz o każdej zmianie powstałej od dnia złożenia wniosku do dnia jej przyznania, w szczególności, gdy zmiana taka dotyczyłaby przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, brak jest podstaw do uznania, że strona skarżąca działała w dobrej wierze. Każdy producent rolny składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 składał podpis pod oświadczeniem zamieszczonym na stronie 4 wniosku – sekcja X oświadczenia i zobowiązania, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Powyższe oznacza również, że J.K.i potwierdził znajomość przepisów określających zasady uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, jak również przepisów z których wynika, że w przypadku otrzymania płatności, uznanych następnie za nienależne powstaje obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranych. Wskazał, że zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 zostały określone w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zm.), czyli w akcie stanowienia prawa powszechnie obowiązującego. Obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności wynikał również z przepisów wspólnotowych, tj. z treści art. 6 ust 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., stanowiącego, że wniosek o pomoc powierzchniową zawiera oświadczenie rolnika mówiące, że zaznajomił się on z wymogami dotyczącymi odnośnej pomocy.
Tym samym stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania czteroletni okres przedawnienia o którym mowa w art. 49 ust 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., skutkujący brakiem obowiązku zwrotu przez J.K. nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2004.
W konsekwencji stwierdził, że obowiązek zwrotu przez J.K. nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2004 byłyby wykluczony, jeżeli pierwsze powiadomienie przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze tych płatności zostałoby doręczone stronie po upływie dziesięciu lat od daty tej płatności, tj. po dniu [...] lutego 2015 r. Natomiast w rozpatrywanej sprawie zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., strona została poinformowana o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych uzyskanych na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., które zakończyło się wydaniem przez Prezesa ARiMR zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. o ustaleniu J.K. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2004 w wysokości 5.793,10 zł (doręczonej w dniu 7 lutego 2011 r.). Zatem należy uznać, że strona została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze w/w płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.
Art. 49 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Zatem zgodnie z przytoczoną powyżej regulacją obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajduje zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:
- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,
- błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika,
W przedmiotowej sprawie więc nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez J.K. nienależnie pobranych płatności.
Niezależnie od powyższego zauważył również, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 40 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, z późn. zm.), w myśl którego Prezes ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub płatności do krów i owiec, o którym mowa w art. 29 ust 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 i Nr 227, poz. 1505 oraz 2009 r. Nr 115, poz. 961) w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmniejszającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006 r., str. 52 z późn. zm.).
W rozpatrywanej sprawie zaskarżoną decyzją Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. została ustalona J.K. kwota nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2004 w wysokości 5.793,10 zł, obejmująca Jednolitą Płatność Obszarową w wysokości 2.423,20 zł oraz Uzupełniającą Płatność Obszarową w wysokości 3.369,90 zł.
Ustalona przedmiotową decyzją kwota nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w części dotyczącej Jednolitej Płatności Obszarowej jak i w części dotyczącej Uzupełniającej Płatności Obszarowej przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r.
Na powyższą decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2011 r. J.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie.
W uzasadnieniu swego stanowiska zarzucił, że w sprawie doszło do przedawnienia dochodzenia nienależnie pobranych płatności bezpośrednich.
Podniósł, iż w wyniku wznowienia postępowania w sprawie przyznania mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 rok Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał w dniu [...] sierpnia 2010 r. na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w związku z art. 146 § 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. decyzję nr 0038/2010/003357 stwierdzającą wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. z naruszeniem prawa. Jednocześnie zostało stwierdzone, że decyzji nie można uchylić z powodu upływu 5 letniego terminu od dnia jej doręczenia stronie.
W tej sytuacji brak jest podstaw, aby musiał zwracać wyliczone płatności powiększone o naliczone odsetki.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach kompetencji przysługujących sądom administracyjnym w zakresie kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, należy stwierdzić, że Sąd w sprawie niniejszej nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego ani zasad procedury administracyjnej skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji, a tym samym uwzględnieniem skargi.
Sąd uznał, że organy administracji obu instancji w sposób należyty oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.
W tym miejscu wskazać należy, że przedmiotem kontroli w tej sprawie są decyzje Prezesa ARiMR ustalające wysokość nienależnie pobranych środków pieniężnych przyznanych skarżącemu z tytułu płatności do gruntów rolnych na rok 2004. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm. ).
Zgodnie z tym przepisem Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Zaznaczyć i podkreślić jednakże należy, iż w takim przypadku zadaniem Prezesa Agencji nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną).
Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy decyzją z [...] grudnia 2004 r. przyznano skarżącemu płatności bezpośrednie na rok 2004 w kwocie 5.793,10 zł, w tym: 2.423,20 zł z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej, 3.369,90 zł z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej. Przyznane płatności zostały zrealizowane w dniu 7 lutego 2005 r. na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.
W dniu 16 lutego 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynęła umowa dzierżawy (Rep. [...]) z której wynikało, iż J.K. w dniu [...] listopada 2004 r. oddał P. K. w dzierżawę na okres 10 lat grunty rolne wskazane we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004.
W związku z faktem, iż przekazanie gospodarstwa nastąpiło przed dniem wydania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. w dniu 24 czerwca 2010 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie. W dniu [...] sierpnia 2010 r. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. z naruszeniem prawa.
Decyzja ta stała się ostateczną w administracyjnym toku instancji przez co skarżący zgodził się na poczynione tam ustalenia faktyczne i związane z tym konsekwencje. W oparciu o powyższe Prezes Agencji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego środków finansowych, a następnie w dniu [...] lutego 2011 r. wydał decyzję w tym przedmiocie utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją.
Zakaz uchylenia decyzji dotkniętej wadami wymienionymi w art. 145 § k.p.a. po upływie wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. okresu przedawnienia nie oznacza sanacji takiej decyzji. To zaś oznacza, że decyzja taka – pomimo braku możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego na skutek upływu terminu przedawnienia – jest decyzją nieprawidłową, a w konsekwencji wypłacone na jej podstawie płatności należy uznać za nienależne.
W oparciu o decyzję, która stwierdza o wydaniu dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa, lecz jej nie uchyla z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., możliwe jest więc wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności".
Mając na względzie powyższy stan faktyczny Sąd stwierdza, iż Prezes ARiMR zasadnie uznał, że skarżący utracił prawo do uzyskania płatności na rok 2004, w kwocie przyznanej mu decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., skoro decyzja przyznająca płatności była decyzja nieprawidłową. W tej sytuacji środki pieniężne przyznane tą decyzją przekazane skarżącemu na wskazany przez niego we wniosku o wpis do ewidencji producentów rachunek bankowy w dniu 7 lutego 2005 r. należało uznać za pobrane nienależnie w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a) ww. ustawy z dnia 9 maja 2008 r., a to musiało skutkować zobowiązaniem skarżącego do ich zwrotu. Prawidłowo też w niniejszej sprawie organy uznały, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, z późn. zm.), skutkujące odstąpieniem od ustalenia beneficjentowi pomocy kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2004
W myśl bowiem art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm.), Prezes ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w przypadku, gdy kwota tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006 r., str. 52, z późn. zm.).
Prezes Agencji również zgodnie z prawem obciążył skarżącego odsetkami za zwłokę od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość nienależnie pobranych płatności do dnia ich zwrotu. Stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego. Przepisy krajowe w tym zakresie zawarte zostały - w myśl dyspozycji art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - w Dziale III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie obowiązek organu wypełniał również normy prawa wspólnotowego.
Stosownie do art. 49 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12 grudnia 2003 r. oraz w związku z art. 3 rozporządzenia Komisji WE nr 2199/2003 z 16 grudnia 2003 ustanawiającego środki dla stosowania w odniesieniu do 2004 roku rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. Urz. UE L 328 z 17 grudnia 2003 r.) obowiązujących dla spraw z kampanii 2004 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust 3.
W myśl art. 49 ust 3 tego rozporządzenia odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem.
Zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001).
W niniejszej sprawie przepisy te nie mają zastosowania ponieważ wypłata płatności za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] lutego 2005 r., zaś decyzja nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. została skutecznie doręczona stronie w dniu 6 sierpnia 2010 r. Tak więc pomiędzy datą płatności, a pierwszym powiadomieniem beneficjenta o istnieniu płatności nienależnej nie minął okres dziesięciu lat.
W przedmiotowej sprawie nie można uznać również, że strona działała w dobrej wierze ponieważ J.K. nie zgłosił przeniesienia posiadania wnioskowanych działek rolnych przed dniem wydania decyzji przyznającej płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Umowa dzierżawy została sporządzona w dniu [...] listopada 2004 r. Zgodnie z częścią X wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 producent rolny składając podpis na wniosku zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie mającym wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy między innymi przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego.
W oparciu o powyższe, zdaniem Sądu zasadnie Prezes Agencji przyjął, że uzyskana przez wnioskodawcę płatność przyznana w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2004 uznana następnie za nienależnie pobraną polega zwrotowi.
W niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów art. 7, 11 i 107 § 3 k.p.a.
Tym samym Sąd uznał, że organy administracji obu instancji w sposób należyty oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.
Z tych względów w oparciu o art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło