II GSK 1285/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik (spr.) Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1921/11 w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej: WSA w W. lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1921/11 oddalił skargę J. O. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy: Na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ch. (dalej: ZUS) nr [...] do [...] wszczęto egzekucję w stosunku do J. O. Zawiadomieniami z dnia [...] stycznia 2011 r. od nr [...] do [...] poinformowano dłużnika o zajęciu przez organ egzekucyjny wierzytelności z rachunku bankowego w [...] w S., doręczając jednocześnie odpisy tytułów wykonawczych. W związku z otrzymanym zawiadomieniem J. O. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w K. skargę na zajęcie wierzytelności jako czynność egzekucyjną, podnosząc jej bezprawność z uwagi na to, że nie istniało prawomocne orzeczenie zobowiązujące go do zapłaty wierzycielowi dochodzonych przez niego składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, bowiem przed Sądem Okręgowym w K. toczy się postępowanie w tej sprawie. Skarżący poinformował również, że do wystawionych tytułów wykonawczych wniósł zarzuty na podstawie art. 33 pkt 3, 6 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.". Stwierdził, że nie doręczono mu upomnienia. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił wniesioną skargę, uznając, że czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym art. 80 - 86a u.p.e.a. Upomnienia wzywające do uregulowania należności doręczono zobowiązanemu [...] października 2010 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. O. sformułował zarzuty skierowane przeciwko doręczonym tytułom wykonawczym, stwierdzając, że ich zasadność powinna skutkować uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych i umorzeniem postępowania. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Minister Finansów utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, uznając, że kwestionowanej czynności egzekucyjnej dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zajęcia wierzytelności dokonano w związku z wystawieniem przez wierzyciela tytułów wykonawczych, działając na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. W skardze na to postanowienie J. O. sformułował zarzuty odpowiadające w swej treści dotychczas podnoszonym w toku postępowania egzekucyjnego, ukierunkowane przeciwko doręczonym tytułom wykonawczym. Wywiódł z tego, że ich zasadność powinna skutkować uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych i umorzeniem postępowania W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 27 października 2011 r. WSA w W. oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego, a zażalenie na nie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II GZ 593/11. Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2012 r. WSA w W. oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga ta służy wyłącznie na czynności typu wykonawczego, a nie na czynności procesowe. Zadaniem organu nadzoru jest zbadanie, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę jego zastosowania. WSA w W. ustalił, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Analizując z kolei przebieg kwestionowanej czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa. Podstawę zajęcia stanowiły tytuły wykonawcze wystawione przez ZUS, których odpisy zostały doręczone skarżącemu w dniu [...] stycznia 2011 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu z dnia [...] stycznia 2011 r. Zajęcia tego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. Sąd I instancji stwierdził ponadto, że zarzuty skargi skierowane przeciw tytułom wykonawczym, w tym dotyczącym niedopuszczalności egzekucji, niedoręczenia upomnienia przedegzekucyjnego oraz określenia w tytułach wykonawczych obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, nie mogły być przedmiotem kontroli w postępowaniu wszczętym w trybie art. 54 u.p.e.a. Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 5 kwietnia 2012 r. wniósł J. O., zaskarżając wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasadzenia kosztów postępowania. Powołując się na przepisy art. 173 § 1 oraz art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wyrokowi temu zarzucił naruszenie: 1. art. 54 u.p.e.a. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że zarzut naruszenia art. 33 pkt 3, 6 i 7 u.p.e.a. nie może stanowić podstawy zaskarżenia postanowienia wydanego w trakcie postępowania egzekucyjnego po myśli art. 54 u.p.e.a., przez co nie zastosowano w sprawie tego przepisu, 2. art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wydanie wyroku wbrew ustaleniom faktycznym, z których wynika że dopuszczalnym było zaskarżenie postanowienia wydanego w trakcie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 u.p.e.a., w przypadku zarzucenia naruszenia art. 33 pkt 3, 6 i 7 u.p.e.a., a w konsekwencji skoro przyjęto do rozpoznania skargę sądowoadministracyjną nie odrzucając jej i doszło do jej merytorycznego rozpoznania przez Sąd, to podstawą jej oddalenia nie mogło być stwierdzenie jej niedopuszczalności prawnej w związku z treścią art. 54 u.p.e.a., a tym samym przyjęcie niezaskarżalności na tej podstawie prawnej czynności dotyczących zarzutów naruszenia art. 33 pkt 3, 6 i 7 u.p.e.a., które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że zaskarżony wyrok wydano jako drugie orzeczenie w sprawie. Poprzednio bowiem skargę oddalono postanowieniem z dnia 27 października 2011 r., przy czym orzeczenie to zostało zaskarżone przez skarżącego w drodze zażalenia. Na obecnym zaś etapie postępowania WSA w W., tym razem wyrokiem, oddalił skargę z powołaniem się na te same argumenty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, zatem skarga kasacyjna podlega merytorycznej ocenie. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego, który może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, albo na naruszeniu prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna J. O. nie ma uzasadnionych podstaw. Z tego więc powodu nie mogła być uwzględniona, co oznacza, że wyrok WSA w W. objęty skargą nie mógł być uchylony. Strona wnosząca skargę kasacyjną wskazuje obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W takim przypadku, co do zasady, rozpoznanie skargi kasacyjnej musi wychodzić od oceny zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bo tylko przy założeniu, że Sąd I instancji ich nie naruszył, otwiera się droga do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego. Zarzut kasacyjny wskazujący na naruszenie przepisów postępowania podnosi naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 3, 6 i 7 u.p.e.a. Zdaniem skarżącego kasacyjnie naruszenie tych przepisów polegało na tym, że Sąd I instancji rozstrzygnął merytorycznie sprawę skargi na czynność egzekucyjną w sytuacji, gdy brak było podstaw do takiego orzekania ze względu na przyjęcie, że na podstawie art. 54 u.p.e.a. nie można zaskarżyć działań organu egzekucyjnego objętych zarzutami uregulowanymi w art. 33 pkt 3, 6 i 7 u.p.e.a. W ocenie NSA tak skonstruowany zarzut jest nietrafny. Art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, że Sąd I instancji nie naruszył tego przepisu, a co się z tym wiąże nie naruszył art. 54 u.p.e.a. w zakresie ustaleń faktycznych, będących podstawą wyrokowania. Objęty skargą kasacyjną wyrok wydany został po zamknięciu rozprawy i na podstawie akt, które zawierały ustalenia faktyczne leżące u podstaw orzekania przez organy egzekucyjne. Poza tym NSA wskazuje, że zarzut określony w pkt 2 skargi kasacyjnej jest nietrafny także dlatego, że kasator jako zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazuje na możliwość kwestionowania postępowania egzekucyjnego w zakresie podstaw zarzutów egzekucyjnych przy pomocy środka prawnego, który odnosi się do czynności egzekucyjnej. NSA zwraca uwagę, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji nie było rozstrzyganie i kontrola o legalności postępowania w sprawie zarzutów, zatem wyrok WSA w W. będący przedmiotem skargi kasacyjnej nie może odnosić i nie odnosił się do takiego postępowania, a przez to Sąd I instancji nie mógł naruszyć tych przepisów skoro orzeka w granicach sprawy, a sprawą była legalność czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu rachunku bankowego. W ocenie NSA zupełnie nietrafny jest zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na niezastosowaniu przez Sąd I instancji zarzutów egzekucyjnych podniesionych przez stronę w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną. Konstrukcja skargi na czynność egzekucyjną ma na celu ochronę dłużnika przed bezprawnością czynności wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym. W pełni należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarga wskazana w art. 54 § 1 u.p.e.a. nie jest środkiem prawnym, który może być kierowany przeciwko czynnościom procesowym, zatem nie może być odnoszona do tych działań procesowych organu, które strona może kwestionować właściwymi środkami, choćby poprzez zarzuty o jakich stanowi art. 33 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. NSA oddalił skargę kasacyjną.