VII SA/Wa 1144/11
WyrokWSA w Warszawie2011-10-28
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Joanna Gierak-Podsiadły, Mariola Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły datę budowy samowolnie wzniesionego garażu, stosując przepisy Prawa budowlanego z 1994 r., pomijając wnioski dowodowe strony i wybiórczo oceniając materiał dowodowy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje organów niższych instancji, stwierdzając, że organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego. W szczególności, organy te wybiórczo oceniły zgromadzony materiał dowodowy, pominęły dowody przedstawione przez stronę skarżącą (faktury, mapę geodezyjną) oraz nie odniosły się do wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka, co naruszyło przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 78, 80 k.p.a.). W konsekwencji, organy wadliwie ustaliły datę budowy garażu, co uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. (art. 48 w zw. z art. 103 ust. 2).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę blaszanego garażu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że garaż został wybudowany pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r. i w związku z niewykonaniem nałożonych obowiązków orzekły o rozbiórce. Skarżący H. K. kwestionował datę budowy garażu, twierdząc, że powstał on w latach 1992-1993, oraz zarzucał organom wadliwe postępowanie dowodowe, w tym pominięcie wniosku o przesłuchanie świadka.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Mariola Kowalska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2011 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2010r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego H. K. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi H. K. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2011 r. Nr [...] wydana po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2011 r. Nr [...]. Ostatnią z wymienionych decyzji organ nakazał skarżącemu rozbiórkę garażu blaszanego wybudowanego na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zaskarżonym do Sądu orzeczeniem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było przez organ nadzoru budowlanego z urzędu, w sprawie pobudowanego garażu konstrukcji metalowej i przybudówki blaszanej na posesji położonej w miejscowości [...] ul. S., gm. S., stanowiącej własność H. K. Postępowanie to wszczęte zostało w związku z kontrolą przeprowadzoną na ww. posesji w dniu 8 października 2010 r. na wniosek J. P. Podczas tej kontroli pracownicy organu stwierdzili istnienie garażu o wymiarach 14,80 m x 5,78 m zlokalizowanego bezpośrednio przy szklarni znajdującej się na działce J. P. Obecny podczas tej kontroli ojciec obecnego właściciela oświadczył, że wskazany garaż został pobudowany w latach 1992-1993 bez pozwolenia na budowę. W toku postępowania, w piśmie z 19 października 2010 r. J. P. podała, iż ww. garaż został wykonany w latach 2001-2002. W piśmie z tej samej daty (data wpływu do organu) H. K. wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, tj. osoby, która brała udział w budowie garażu. Do pisma załączył zaś kserokopię faktur zakupu materiałów na budowę garażu z 1993 r. Akta sprawy zostały uzupełnione także m.in. o dokumenty z operatu ewidencyjnego dotyczące działki nr ewid. [...] i działki nr ewid. [...] (należącej do J. P.).
W oparciu o poczynione w sprawie ustalenia, postanowieniem z [...] listopada 2010 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 118 ze zm., dalej: Prawo budowlane), po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej garażu na działce położonej w miejscowości [...] ul. S. gm. S., postanowił wstrzymać prowadzenie robót budowlanych przy budowie ww. garażu blaszanego oraz nałożył na H. K. obowiązek przedstawienia wskazanych w sentencji tego orzeczenia dokumentów, w tym zaświadczenia Wójta Gminy S. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyznaczając jednocześnie 2 miesiące na przedłożenie wymaganych dokumentów.
Następnie, decyzją z [...] lutego 2011 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej ww. garażu blaszanego, nakazał H. K. rozbiórkę przedmiotowego w sprawie garażu usytuowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ podał, że opierając się na zgromadzonych dowodach ustalono, iż omawiany garaż został wybudowany pod rządami ustawy z 1994 r., albowiem mapa geodezyjna założona w 1992 r. zaewidencjonowana w Ośrodku Dokumentacji Starostwa Powiatowego w[...]pod Nr [...] nie wykazuje istnienia omawianego garażu. Nadto, organ podał, że według oświadczenia J. P. szklarnia zlokalizowana na jej działce została wybudowana w latach 1995-1996, a omawiany garaż od strony działki J. P. nie posiada własnej ściany, przylega do szklarni i częściowo ściana garażu nadbudowana jest nad ścianą istniejącej szklarni. Organ stwierdził w efekcie, że nie można przyjąć lat budowy wskazanych przez J. K. Stwierdził też, że garaż został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. Na koniec organ wyjaśnił, iż z uwagi na niewykonanie przez właściciela obowiązków nałożonych na niego postanowieniem z [...] listopada 2010 r., należało orzec o rozbiórce.
W odwołaniu od tego orzeczenia H. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołujący się zarzucił organowi wadliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (poprzez oparcie się na dowodach wzajemnie się wykluczających) i w konsekwencji błędne przyjęcie, że sporny garaż został zrealizowany pod rządami obecnie obowiązującego Prawa budowlanego. Podniósł też, że przedmiotowy garaż nie przylega do szklarni, oparty jest na własnej konstrukcji i posiada własne słupy. Dodał w końcu, że organ naruszył w sprawie art. 75 § 1 k.p.a., albowiem nie dopuścił świadka, który pomagał przy budowie garażu, a na którego wskazał w piśmie z 18 października 2010 r.
Decyzją z [...] marca 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wydaną po rozpatrzeniu ww. odwołania, podtrzymał stanowisko przedstawione w sprawie przez organ I instancji i uznał decyzję organu I instancji za prawidłową. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że inwestor nie uzyskał wymaganej zgody właściwego organu i samowolnie zrealizował garaż blaszany o wymiarach 14,98 x 5,78 m. W związku z brakiem ww. zgłoszenia H. K. niewątpliwie dopuścił się samowoli budowlanej. I dalej organ II instancji podał, że zrealizowanie obiektu budowlanego bez wymaganej przepisami ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę wypełnia przesłanki z art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Podał przy tym, że w sprawie znajdował zastosowanie wskazany przepis, a nie przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Wyjaśnił, iż wynika to z dokumentacji otrzymanej z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w [...]. Organ odwoławczy wskazał następnie, że w sprawie możliwa była legalizacja obiektu, jednakże z uwagi na niewykonanie przez właściciela nałożonych na niego postanowieniem z [...] listopada 2010 r. obowiązków, wypełniona została dyspozycja art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. W takiej sytuacji należało orzec o rozbiórce.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skarżący – H.K. wniósł o jej uchylenie.
W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że w sprawie nieprawidłowo ustalono stan faktyczny. Obiekt został wybudowany w latach 1992-1993, zgodnie z oświadczeniem jego ojca – J. K. Organ datę realizacji garażu ustalił tymczasem na podstawie dowodów, które się wzajemnie wykluczają i nie są wiarygodne. Za nieprawidłowe skarżący w konsekwencji uznał zastosowanie w sprawie Prawa budowlanego z 1994 r. zamiast z 1974 r. Skarżący zarzucił też naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. Opisując przebieg sprawy zwrócił uwagę na to, że jego wniosek dowodowy nie został dostrzeżony, a wnosił o przesłuchanie świadka.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, w tym z przyczyn innych niż w niej podniesione, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści, na zasadzie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Uwzględniając skargę Sąd za konieczne uznał uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji, ale również decyzji ją poprzedzającej i postanowienia organu I instancji z 22 listopada 2010 r. wydanego w oparciu o art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., na podstawie art. 135 p.p.s.a. W ocenie Sądu, w sprawie co najmniej przedwcześnie (bo w oparciu o wadliwie przeprowadzone postępowanie dowodowe) przyjęto, iż wymaga ona załatwienia w trybie przewidzianym w ww. art. 48.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 Prawa budowlanego z 1994 r. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było z urzędu i dotyczyło garażu blaszanego wykonanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...]. Organy orzekające w sprawie ustaliły, iż obiekt ten został zrealizowany bez pozwolenia na budowę oraz, że realizacja tego obiektu miała miejsce pod rządami ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., a nie poprzednio obowiązującej ustawy z 1974 r. Stąd też w sprawie zastosowano tryb uregulowany w art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. W oparciu o art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego organ powiatowy wezwał skarżącego do przedłożenia wskazanych w sentencji tego orzeczenia dokumentów, a następnie z uwagi na niewykonanie obowiązku orzekł o rozbiórce obiektu powołując art. 48 ust. 1 i ust. 4 Prawa budowlanego. Organ II instancji orzeczenie o rozbiórce organu I instancji utrzymał w mocy.
Co do zasady działanie organów nadzoru budowlanego w sprawie było prawidłowe. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 (nałożonych postanowieniem przewidzianym w ust. 2), stosuje się przepis ust. 1, a więc orzeka o rozbiórce. Tak stanowi art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego z 1994 r. mający charakter bezwzględny. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie wyjaśniono jednak w sposób prawidłowy, czy tryb z art. 48 będzie miał w tym przypadku w ogóle zastosowanie. Zastrzeżenia Sądu wynikają ze sposobu procedowania organów w tej sprawie oraz oceny materiału dowodowego, na podstawie to którego przyjęto, iż samowola budowlana miała miejsce pod rządami obecnie obowiązującej ustawy - Prawo budowlane.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...] znajduje się blaszany garaż o wymiarach 14,80 m x 5,78 m ustawiony na fundamencie betonowym i zrealizowany bez pozwolenia na budowę. Wynika to z protokołu kontroli mającej miejsce w dniu 8 października 2010 r. Okoliczność realizacji tego obiektu bez pozwolenia na budowę nie była na żadnym etapie sprawy kwestionowana przez obecnego właściciela ww. nieruchomości. Nie przedstawiono też żadnej dokumentacji budowlanej dotyczącej przedmiotowego obiektu. Zatem, stwierdzić można za organem, iż sprawa dotyczy garażu powyżej określonego zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej. Jest to jedyna -w ocenie Sądu- okoliczność, która z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika. W tej sytuacji należało więc ustalić stan prawny właściwy do załatwienia niniejszej sprawy dotyczącej samowoli budowlanej. Do dokonania oceny w tym zakresie (z uwagi na brzmienie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.), niezbędne zaś było wyjaśnienie daty realizacji ww. obiektu budowlanego. W ocenie Sądu, prawidłowego postępowania dowodowego, ustalającego bezspornie tę kwestię, w sprawie nie przeprowadzono.
Zauważyć trzeba, iż zarówno skarżący – H. K., jak i J. P. (właścicielka nieruchomości sąsiedniej, na której znajduje się szklarnia, do której to przylega sporny garaż), wskazywali różny okres realizacji przedmiotowej w sprawie inwestycji. H. K. na wezwanie organu do udokumentowania daty budowy garażu złożył faktury w kopii na materiały budowlane z 1993 r. oraz wskazał świadka, tj. osobę, która budowała garaż. Podniósł, iż garaż ten zrealizowany został (tak jak oświadczył jego ojciec podczas kontroli), w latach 1992-1993 r. Natomiast J. P. wskazała, że garaż został wykonany w latach 2001-2002, a na pewno po 1995 r., kiedy to dokonała zmiany lokalizacji szklarni na swojej nieruchomości, do której to sporna zabudowa obecnie przylega. Do akt włączono powołaną przez J. P. inwentaryzację techniczną budynku gospodarczego, znajdującego się na jej działce. Inwentaryzację tę wykonano w styczniu 1996 r. Zawiera ona projekt zagospodarowania działki nr geod. [...] w miejscowości [...]. H. K. na wyjaśnienia J. P. zareagował pismem z 28 października 2010 r., do którego załączył kopię mapy geodezyjnej z 26 maja 2010 r. Powyższe oświadczenia stron tego postępowania i złożone przez te strony -na ich poparcie- dowody wymagały analizy organów w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego i ewentualnego uzupełnienia poprzez przeprowadzenie dodatkowych środków dowodowych. Takiego działania w obu instancjach w niniejszej sprawie jednak zabrakło.
Organy ustalając okoliczność istotną dla niniejszej sprawy (i będącą sporną) wzięły pod uwagę wyłącznie włączony do akt postępowania z urzędu materiał dowodowy w postaci dokumentów z operatu ewidencyjnego. W dniu 17 listopada 2010 r. w poczet materiału dowodowego włączono: kartotekę działki nr ewid. [...] i nr ewid. [...], odbitkę z mapy zasadniczej założonej w 1992 r. oraz pomiary uzupełniające obu ww. działek. W uzasadnieniu decyzji wydanej w I instancji organ podał, że garaż został wybudowany pod rządami obecnej ustawy, a wynika to z mapy geodezyjnej założonej w 1992 r., na której nie naniesiono przedmiotowego obiektu. Organ II instancji uznając taką ocenę za prawidłową powołał się dodatkowo na kartotekę działki nr ewid. [...] zaewidencjonowaną pod nr [...], które nie wykazuje (jak wskazał) spornego obiektu oraz na pomiar uzupełniający ww. działki wykonany 16 lutego 1998 r., który także (jak stwierdził) nie wykazuje istnienia garażu.
W ocenie Sądu, przedstawiona powyżej ocena organów orzekających w sprawie dotycząca daty popełnienia samowoli budowlanej została dokonana niezgodnie z treścią art. 80 k.p.a. (z uwagi na wybiórcze potraktowanie zgromadzonego materiału dowodowego), a co więcej – niezgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 i art. 78 k.p.a. z uwagi na brak wyczerpującego postępowania wyjaśniającego oraz pominięcie dowodów pochodzących od stron i wniosku dowodowego zgłoszonego przez skarżącego jeszcze na etapie postępowania przed organem I instancji.
Przede wszystkim podnieść trzeba, iż organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego kontrolując nieruchomość skarżącego o nr ewid. [...] nie sporządził żadnego szkicu sytuacyjnego odnoszącego się do spornej zabudowy. Jedynie z zawartego w protokole opisu można domyślać się, w którym miejscu działki zlokalizowany jest ww. garaż. Trzeba też wskazać, iż w aktach sprawy brak jest mapy geodezyjnej przedstawiającej obecny stan na gruncie. Kopia mapy złożona przez skarżącego, a pochodząca z 26 maja 2010 r. tego stanu także nie oddaje. Nie jest na niej uwidocznione ani obecne położenie szklarni na działce nr ewid. [...], przy granicy z działką skarżącego o nr ewid. [...] (do której to garaż ma przylegać), ani sporny garaż. Trudno w tej sytuacji przystąpić do analizy i oceny dokumentów otrzymanych z operatu ewidencyjnego, na których to (wyłącznie) oparły się organy orzekające w sprawie. Nadto, włączone do akt sprawy pomiary uzupełniające obu działek dotyczą tylko części nieruchomości, nie obrazują ww. działek w pełni, tym samym trudno określić na ich podstawie datę realizacji spornego obiektu nie wiedząc, w którym miejscu dokładnie obiekt ten się znajduje (w aktach brak szkicu sytuacyjnego, a załączona do protokołu kontroli dokumentacja fotograficzna tego nie oddaje). Pozostałe dokumenty przywołane przez organ odwoławczy także nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie daty budowy spornego garażu. Mapa zasadnicza założona w 1992 r. jeszcze nie świadczy o tym, iż garaż nie został zrealizowany tak jak twierdzi skarżący w latach 1992-1993.
W tym miejscu Sąd zauważa, iż postępowanie dowodowe organu winno prowadzić do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą (art. 7 k.p.a.), oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w tym celu całego materiału dowodowego, tj. dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów (art. 77 § 1 k.p.a.). Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy organ winien natomiast dokonać w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zaznacza też, iż ustalając fakty mające znaczenie dla sprawy organ obowiązany jest rozważyć także wnioski strony (art. 78 k.p.a.). Dopiero na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego organ administracyjny może dokonać oceny zebranych w sprawie dowodów, opierając się na przekonywujących podstawach i dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Należy też zauważyć, iż na podstawie art. 80 k.p.a. organ, zobowiązany jest rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Jest on więc zobowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone i odzwierciedlone w aktach sprawy, przy czym -co wymaga podkreślenia- dowody te powinien rozpatrzyć w ich wzajemnej łączności.
W ocenie Sądu, powyższe przepisy zostały w niniejszej sprawie przez organy obu instancji naruszone w stopniu istotnym, bo mogącym mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. W sprawie tej należało (wobec istniejącego sporu co do daty budowy garażu) dopuścić wszystkie możliwe dowody i dopiero w ich całokształcie ustalić, czy dana okoliczność została udowodniona, a w efekcie ustalić datę samowoli budowlanej, odnosząc się przy tym do wszystkich zgromadzonych dowodów i wskazując ich wartość i znaczenie dowodowe. Sąd zauważa w tym miejscu, iż stwierdzając powyższe ma na względzie zarówno dowody zgromadzone w sprawie z urzędu, jak również te pochodzące od strony postępowania, zwłaszcza od skarżącego. Skarżący do akt sprawy na wezwanie organu dotyczące udokumentowania daty budowy garażu złożył kopie faktur z 1993 r. Zostały one w sprawie całkowicie pominięte. To samo odnieść można do kopii mapy geodezyjnej złożonej przez skarżącego i wszelkich jego wyjaśnień, w tym zawartych w treści odwołania. Argumentacja skarżącego, tak jak i dowody przez niego złożone pozostały bez jakiejkolwiek analizy ze strony organów. Nadto, należało w sprawie odnieść się do żądania skarżącego dotyczącego przeprowadzenia dowodu, tj. przesłuchania świadka. Niewątpliwe zeznania osoby, która brała udział w budowie spornego garażu (bo o przesłuchanie takiej osoby skarżący wnosił) mogłyby pozwolić na wyjaśnienie istotnej w sprawie okoliczności dotyczącej daty budowy tego obiektu. Dostrzec przy tym trzeba, że zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Jednocześnie § 2 wyżej powołanego przepisu stanowi, że organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzenia dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły powyższe przepisy bezspornie. Pominęły bowiem zupełnie wniosek dowodowy skarżącego dotyczący istotnej dla sprawy kwestii i w żadnym z orzeczeń wydanych w sprawie do tego wniosku się nie odniosły. Nie wyjaśniły tym samym powodów jego nieuwzględnienia. Takim działaniem pozbawiły skarżącego czynnego udziału w sprawie poprzez uniemożliwienie mu wpływania na kształt postępowania dowodowego. Wprawdzie na podstawie ww. art. 78 organ nie ma obowiązku przeprowadzania dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności wyjaśnionych w postępowaniu. W takim jednak przypadku organ ten winien wskazać konkretne motywy takiego stanowiska, zgodnie z art. 78 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. Braki w tym zakresie prowadzą natomiast do naruszenia wskazanych przepisów oraz art. 10 § 1 k.p.a. Taka też sytuacja -w ocenie Sądu- miała miejsce w niniejszej sprawie.
Konkludując, w sprawie nie przeprowadzono wyczerpującego postępowania dowodowego i w efekcie w sposób dowolny (bo nie znajduje to odzwierciedlenia w materiale dowodowym) przyjęto, że sporny garaż wybudowano pod rządami obecnie obowiązującego Prawa budowlanego. Dokonując takich ustaleń skoncentrowano się jedynie na wybiórczym materiale dowodowym (co więcej, nie wystarczającym -w ocenie Sądu- do ustalenia spornej w sprawie kwestii), pozostawiając bez jakiejkolwiek analizy pozostałe zgromadzone dowody. Nadto, pominięto wniosek dowodowy skarżącego dotyczący istotnej dla sprawy okoliczności i zgłoszony na odpowiednim etapie postępowania. Takie działanie organu nie może zasługiwać na akceptację. Stoi w oczywistej sprzeczności z obowiązkami, jakie ciążą na organie załatwiającym sprawę w ramach dyspozycji art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 oraz art. 78, 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych wszystkich przyczyn Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Ponownie rozpatrując sprawę organ powiatowy obowiązany będzie przeprowadzić w sposób dokładny i rzetelny analizę zgromadzonego, ewentualnie uzupełnionego materiału dowodowego, kierując się przy tym dyspozycją art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a. Organ powiatowy winien przy tym uwzględnić powyżej poczynione przez Sąd uwagi pamiętając o tym, iż uzasadnienie decyzji musi odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.
Sąd w tym miejscu jeszcze raz zaś zauważa, iż sprawa dotyczy samowoli budowlanej, a dla prawidłowego jej załatwienia organ nadzoru budowlanego winien na podstawie wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego -z udziałem stron tego postępowania- ustalić datę popełnienia tej samowoli. Jest to konieczne z uwagi na brzmienie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., stosownie do którego przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Bez wyjaśnienia powyżej wskazanej kwestii nie można przyjąć, iż sprawa podlega załatwienia w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Nie wykluczone, iż ustalenie tej okoliczności będzie możliwe dopiero po przesłuchaniu świadków, w tym świadka wskazanego przez skarżącego.
Z uwagi na powyższe, nie przesądzając ostatecznego merytorycznego wyniku sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło