I GZ 5/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 465/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 22 kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) przyznać Andrzejowi Siczkowi prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 25 listopada 2011 r. o sygn. akt I SA/Lu 465/11 odmówił przyznania prawa pomocy A. S. w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. A. S. został wezwany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w wysokości 1500 złotych. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od uiszczenia wymaganego wpisu sądowego. Sąd I instancji wyjaśnił, że sytuacja majątkowa przedstawiona we wniosku z dnia 25 lipca 2011 r. oraz w załączonych dokumentach nie uzasadnia zastosowania wobec Skarżącego prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi. W ocenie Sądu wydatki takie jak koszty energii elektrycznej, gazu, wody leków, wywozu śmieci oraz utrzymaniem syna w kwocie 2300 złotych oraz inne wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb życiowych trzyosobowej rodziny nie dają podstawy do zastosowania wobec Skarżącego tego rodzaju instytucji procesowej przy miesięcznie osiąganym dochodzie w wysokości 6000 złotych. W tych okolicznościach Sąd I instancji stwierdził, że niewystąpienie po stronie Skarżącego przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., skutkowało odmową udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. S. zarzucił Sadowi I instancji naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez sprzeczność w ustaleniach faktycznych dokonanych przez Sąd z treścią zgromadzonych w sprawie dowodów i przyjęcie, że Skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty utrzymania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący podniósł, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego, przede wszystkim zaległych zobowiązań z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz zaległości podatkowych związanych z decyzjami będącymi przedmiotem złożonych skarg. Skarżący podnosi, iż powyższe okoliczności mają zdecydowany wpływ na ocenę możliwości finansowych skarżącego. Ponadto skarżący posiada zobowiązania z tytułu zawartych umów kredytowych. Z zawarciem umowy kredytowej łączy się zabezpieczenie jej wykonania, w szczególności zabezpieczenie rzeczowe poprzez wpis hipoteki umownej na nieruchomości skarżącego. Zatem w ocenie skarżącego uzasadnionym jest, że traktuje priorytetowo spłatę jednej z rat kredytowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z treści wymienionego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania jego rzeczywistej sytuacji majątkowej poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów, które pozwoliłyby Sądowi rozpoznającemu wniosek dokonać ustaleń faktycznych w tym konkretnym zakresie. Ustalenia te pozwalają następnie Sądowi stwierdzić, czy status majątkowy i materialny wnioskodawcy uzasadnia zastosowanie wobec niego instytucji prawa pomocy. W rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie A. S. załączył do wniosku z dnia 25 lipca 2011 r. o zwolnienie od kosztów sadowych w postaci wpisu od skargi dokumenty takie jak zawiadomienie z banku PKO BP o wysokości rat miesięcznych z tytułu spłacanego kredytu hipotecznego (1279 zł miesięcznie), kredytu konsumpcyjnego w DB Banku w wysokości 1062 zł miesięcznie, kredytu w Getin Banku na zakup samochodu w kwocie 790 zł miesięcznie z harmonogramem spłat ww. rat. Jak wynika z akt sprawy, w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 5 września 2011 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów m.in. wskazujących na stałe koszty utrzymania gospodarstwa domowego, A. S. przesłał fakturę za energię za 2 miesiące w kwocie 1.001,34 zł, fakturę za gaz w wysokości 1.029,36 zł, faktury za telefon stacjonarny oraz telefon gsm. Mając na uwadze uzyskiwany miesięcznie dochód przez Skarżącego w kwocie 6000 zł oraz wykazane dodatkowe koszty spłaty kredytów i innych wymienionych zobowiązań takich jak gaz i woda Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że sytuacja majątkowa Skarżącego mogłaby ulec pogorszeniu po uiszczeniu wpisu sądowego w wysokości 1500 zł w ten sposób, że doznałby on uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wykazał Skarżący we wniosku i w załączonych do wniosku dokumentach w gospodarstwie domowym zamieszkują trzy osoby. Wymienione przez Skarżącego ciężary finansowe przy uwzględnieniu dochodu miesięcznego w kwocie 6000 zł pozwalają stwierdzić, że spełnia on wymagania określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. do udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na zwolnieniu od wpisu od skargi. Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uwzględnić zażalenie i na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji orzeczenia.