VII SA/Wa 1222/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-03
Skład orzekający: Krystyna Tomaszewska, Tadeusz Nowak, Elżbieta Zielińska –Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej powinien wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli sprawa ta była już przedmiotem oceny prawnej przez sąd administracyjny, który oddalił skargę na tę decyzję, nawet jeśli strona podnosi nowe podstawy nieważności związane z brakiem udziału w postępowaniu strony, która w międzyczasie zmarła?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ sprawa ta była już przedmiotem oceny prawnej przez sąd administracyjny, który wydał prawomocny wyrok oddalający skargę. Prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego wiąże organ administracji i zamyka drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, nawet jeśli strona podnosi nowe podstawy nieważności, które nie były przedmiotem wcześniejszego postępowania sądowego.Stan faktyczny
Strona J. G. wniosła o stwierdzenie nieważności kilku decyzji administracyjnych dotyczących nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, argumentując, że postępowania te były prowadzone z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie uczestniczyli w nich następcy prawni zmarłego sąsiada, który powinien być stroną postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na prawomocny wyrok NSA z 2001 r. oddalający skargę na jedną z tych decyzji oraz na zasadę związania organów prawomocnymi orzeczeniami sądów. Po utrzymaniu tej decyzji w mocy, strona wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak ( spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska –Śpiewak, Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Foks - Skopińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. G., [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. skargę oddala
Wnioskiem z dnia 8 listopada 2010 r. J. G., reprezentowana przez adw. J. P., wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...].02.2002r. wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w sprawie [...] orzekającej nakaz rozbiórki kurnika położonego na działce [...] w miejscowości [...] oraz wydanej w tej sprawie decyzji w II instancji przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
W tym samym piśmie z dnia 8 listopada 2010 r. J. G. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...].03.1999r. wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w sprawie [...] orzekającej nakaz rozbiórki obiektu budowlanego i utrzymanej w mocy przez decyzję z [...].05.1999r. Wojewódzkiego [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie [...];
W tym samym piśmie z dnia 8 listopada 2010 r. J. G. wystąpiła również o stwierdzenie nieważności decyzji organów I i II instancji wydanych w o sprawie nakazu rozbiórki zakończonej ostateczną decyzją wydaną w dniu [...].10.2005r. w sprawie [...] przez Wojewódzkiego [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Wnioskodawczyni w uzasadnieniu swojego wniosku wskazała, że wszystkie postępowania, które przytoczono wyżej, jakie toczyły się względem budowli wzniesionych na nieruchomościach należących do skarżącej i wszystkie decyzje administracyjne, dotknięte są wadą nieważności, ponieważ organ prowadził te postępowania bez udziału następców prawnych S. P., właściciela nieruchomości sąsiedniej, który zmarł 2 kwietnia 1986r.. Zdaniem wnioskodawcyzni S. P. jako sąsiad nieruchomości, co do której toczyło się postępowanie stwierdzające samowolę i nakazujące jej rozbiórkę - był niewątpliwie stroną takiego postępowania, gdyż jego interesów również w znacznym stopniu postępowanie to dotyczyło. Skoro więc właściciel nieruchomości sąsiedniej posiadał status strony i skoro w chwili wydawania zaskarżonych decyzji osoba ta nie żyła, nie miała ustalonych następców prawnych i skutkiem tego nie uczestniczyli oni w toczącym się postępowaniu i nie doręczono im żadnej decyzji merytorycznej w tych sprawach to zdaniem wnioskodawczyni dojść należało do wniosku, że przy wydawaniu tych decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa.
Wnioski J. G., zawarte w piśmie z dnia 8 listopada 2010r., zostały rozpoznane przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w odrębnych postępowaniach.
Pierwszy wniosek o stwierdzenie nieważności, jak to określiła strona, "decyzji orzekającej nakaz rozbiórki kurnika położonego na działce [...] w miejscowości [...] z dnia [...].02.2002r. wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w sprawie [...] oraz wydanej w tej sprawie decyzji w II instancji przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego" Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego potraktował jako wniosek o stwierdzenie nieważności nieważności tytułu wykonawczego z dnia [...].02.2002r., znak: [...], wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] i decyzją z dnia [...].01.201lr., znak: [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tytułu wykonawczego z dnia [...].02.2002r. znak: [...]wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że pismem z dnia 14.12.2010r., J. G. reprezentowana przez adw. J. P. potwierdziła, że wniosek z dnia 8 listopada 2010r. w sprawie stwierdzenia nieważności dotyczy również " tytułu egzekucyjnego - nakazu rozbiórki kurnika posadowionego na działce nr [...] położonej w miejscowości [...] (gmina [...]) (...) wydanego w dniu [...].02.2002r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w sprawie [...]"
J. G. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy wywołanej wnioskiem z dnia 8 listopada 2010r. podnosząc, że w sytuacji, jeśli zdaniem organu administracji zajęcie się sprawą zgodnie z literalnym brzmieniem wniosku samej strony nie jest z przyczyn proceduralnych możliwe, winno się z urzędu rozpatrzyć, czy nie zachodzą podstawy do tego, by rozpoznać sprawę pod innym kątem.
Zdaniem strony,która powołała się na zasady K.p.a., organ administracji stwierdzając formalną niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności winien z urzędu zbadać, czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności samych decyzji, jakie były powodem wystawienia tego tytułu wykonawczego.
Skarżąca więc zmodyfikowała swój wniosek i we wniosku o ponowne roztarzenie wniosła o stwierdzenie decyzji z dnia [...].03.1999r. wydanej w I instancji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w sprawie [...]nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego oraz utrzymującą ją w mocy decyzję organu II instancji, wydaną przez Wojewódzkiego [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w dniu [...].05.1999r. w sprawie [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego powyższe stanowisko strony uznał za nowy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiego [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w dniu [...].05.1999r. i po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją z dnia [...] lutego 2011r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].05.1999r., znak: [...], oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].03.1999r., znak: [...], w przedmiocie rozbiórki obiektu.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał w uzasadnieniu, że w rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że GINB decyzją z dnia [...].12.2010r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...].01.201 lr. odmówił (po rozpatrzeniu wniosku Pani J. G. reprezentowanej przez adw. J. P.) wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...].05.1999r., oraz poprzedzającej ją decyzji PINB w [...] z dnia [...].03.1999r.
Ponadto, prawomocnym wyrokiem z dnia 25.01.2001r., sygn. akt: II SA/Po 1082/99, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu oddalił skargę D.i B. G. na objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzję [...] WINB z dnia [...].05.1999r.
Organ przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 07.12.2009r., sygn. akt: I OPS 6/09 (LEX nr 530338), w której stwierdza się, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinien zostać załatwiony przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 Kpa) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania, organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok Sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.
Organ wskazał też, że stosownie do przepisu art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Zatem sprawa zgodności decyzji z prawem nie może być odmiennie oceniona ani przez organ administracji publicznej, ani przez sąd administracyjny, a na organie ciąży obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu.
Wskazał również, iż oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracji publicznej drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku Sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Ewentualne próby stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez Sąd (oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) są niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu.
W świetle powyższych rozważań, a w szczególności z uwagi na istniejącą w obrocie prawnym decyzję GINB z dnia [...].12.2010r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, utrzymanej w mocy decyzją GINB z dnia [...].01.201 lr., znak: [...], oraz na wydany uprzednio prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 25.01.2001r., sygn. akt: II SA/Po 1082/99, oddalający skargę D. i B. G. na objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzję [...] WINB z dnia [...].05.1999r., w przedmiocie nakazu rozbiórki kurnika, należało, zdaniem organu, odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji organu wojewódzkiego oraz poprzedzającej ją decyzji organu powiatowego z dnia [...].03.1999r.
J. G. zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że fakt związania sądów i organów administracji wydawanymi przez sądy administracyjne wyrokami nie może także być interpretowany w ten sposób, że nie jest możliwe stwierdzenie nieważności takich decyzji, które kiedykolwiek były przedmiotem skargi do sądów administracyjnych. Tego rodzaju ograniczenie musiałoby wprost wynikać z przepisów prawa, ale ani KPA, ani ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tego rodzaju ograniczeń nie zawiera. Zdaniem Skarżącej, wydanie wyroku przez sąd administracyjny nie stanowi żadnej przeszkody w tym, by skutecznie powoływać się na nieważność i by sprawę tę w ogóle badać, gdyż tego rodzaju ograniczeń prawnych po prostu nie ma. Nawet więc jeśli sądy administracyjne rozpatrywały skargi dotyczące nieważności decyzji, ale w innym zakresie i w oparciu o inne podstawy nieważności, nie ma powodów, by w innym postępowaniu, przy podnoszeniu zupełnie innych i nie znanych wcześniej zarzutów nie badać merytorycznie skargi o stwierdzenie nieważności decyzji. Fakt, iż osoba, która powinna brać udział w charakterze strony w toku postępowania administracyjnego nie żyje, skutkiem czego nie brała w postępowaniu udziału ani ona, ani też jej następcy prawni, których do dnia dzisiejszego nie ustalono, został ujawniony dopiero kilka miesięcy temu, i nikt, w tym również Sądy administracyjne nie brały pod rozwagę tego rodzaju okoliczności – stwierdziła strona skarżąca . Okoliczność, że kiedyś w przeszłości sądy administracyjne rozpatrywały sprawę nie może sanować wszelkich uchybień do jakich doszło w toku sprawy, a zwłaszcza tych najbardziej rażących i skutkujących nieważność postępowania.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej własną decyzją z dnia [...] lutego 2011r. utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] marca 2011r. znak [...].
W uzasadnieniu decyzji organ ponownie wskazał, że stosownie do przepisu art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a. , orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby.
W związku z powyższym,zdaniem organu, ponieważ sprawa była już przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 25.01.2001r., sygn. akt: II SA/Po 1082/99, oddalił skargę na decyzję [...] WINB z dnia [...].05.1999r., utrzymującą w mocy decyzję PINB w [...] z dnia [...].03.1999r., w przedmiocie nakazu rozbiórki, należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji organu wojewódzkiego i powiatowego.
Wskazał również, że GINB decyzją z dnia [...].01.201 lr., znak: [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].12.2010r., znak: [...], odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...].05.1999r., znak: [...]oraz poprzedzającej ją ww. decyzji PINB w [...] z dnia [...].03.1999r., znak: [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. i art.157 §3 K.p.a. w wyniku ich nie zastosowania w sprawie pomimo, że wskazywane przez skarżącą podstawy wznowienia, jakimi jest rażące naruszenie prawa poprzez brak udziału w postępowaniu strony postępowania, która zmarła, a której następcy prawni nie uczestniczyli w toczącym się postępowaniu - stanowią kryterium, które winno zostać rozpatrzone pod kątem istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności i przepisy te stanowić winny podstawy prawne podejmowanej w tym przedmiocie decyzji (pozytywnej lub negatywnej);
2. naruszenie art.170 i 171 p.p.s.a. w wyniku uznania, iż przepis ten ma w sprawie zastosowanie, podczas gdy przepis ten wszedł w życie już po wydaniu wyroku przez NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 25.01.2005r. i w okresie orzekania prze ten sąd administracyjny nie miał on mocy obowiązującej, a ponadto - w wyniku przyjęcia najzupełniej błędnego poglądu, iż rozpatrzenie sprawy przez Sądy administracyjne powoduje, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej staje się niemożliwe, co błędnie wywiedziono z zasady, iż wyrok Sądu administracyjnego wiąże strony postępowania, sądy i inne organy władzy publicznej, podczas gdy prawidłowo powaga rzeczy osądzonej dotyczy jedynie kwestii, które były przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, tymczasem w sprawie niniejszej o przesłance nieważności strona oraz organ administracji dowiedziały się dopiero po rozpoznaniu sprawy przez sądy administracyjne;
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnynni (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, kontrolując postępowanie oraz akty administracyjne wydane przez organy administracji publicznej, uwzględnia skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli miały one istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w sprawie zakończonej decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 1999 r., znak: [...], którą na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, ze zm.) nałożono na D. i B. G. obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego - kurnika posadowionego na działce nr [...] w [...] (przy granicy z działką nr [...]) w której Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].12.2010r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...].01.201 lr. odmówił (po rozpatrzeniu wniosku Pani J. G. reprezentowanej przez adw. J. P.) wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji [...] WINB z dnia [...].05.1999r., oraz poprzedzającej ją decyzji PINB w [...] z dnia [...].03.1999r.
Jeżeli już raz, na żądanie skarżących, wszczęto postępowanie nadzorcze i odmówiono stwierdzenia nieważności, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, chociażby skarżące powoływały się na inne przyczyny nieważności. Ponowne postępowanie byłoby z góry bezprzedmiotowe dlatego, że ocena legalności mającej podlegać stwierdzeniu nieważności decyzji została dokonana poprzednio (por. 2003.03.06 wyrok NSA w Warszawie I SA 2038/01 LEX nr 121768 ).
Zasadę tę strona skarżąca zauważyła wskazując ją we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że “ograniczenie w postaci związania sądów i organów administracji wydawanymi wyrokami sądów administracyjnych należy interpretować w ten jedynie sposób, że nie można orzeczeń tych kwestionować po ich wydaniu, a wszystkie organy państwa mają prawny obowiązek uznawać ich ważność i je wykonywać. Wszystko to jednak stanowi wyraz zasady res iudicata, która nakazuje nie powracać ponownie do spraw już zakończonych. Wszystko to jednak w granicach sprawy, a więc przy spełnieniu warunku, że sprawa zarówno podmiotowo, jak i przedmiotowo, a więc co do rozpatrywanego stanu faktycznego jest sprawą o to samo"
Mimo więc znajomości rzeczy i wiedzy o wydanej wcześniej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego Budowlanego z dnia [...] stycznia 2011r. utrzymującej w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2010r. odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...].05.1999r., oraz poprzedzającej ją decyzji PINB w [...] z dnia [...].03.1999r. czyli w tej samej sprawie i mimo wcześniejszej złożonej skargi na tę decyzję Głównego Inspektora Nadzoru strona skarżąca reprezentowana przez adw. J. P. kontynuuje postępowanie zaskarżając kolejne decyzje.
Nadmienić należy, że nawet gdyby nie zaistniała powyższa okolicznośś to skarga nie zasługiwałaby na uwzględnienie, ponieważ w sprawie nałożonego na D. i B. G. obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego - kurnika posadowionego na działce nr [...] w [...] (przy granicy z działką nr [...]) wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 25 stycznia 2001 r. sygn. akt II SA/Po 1082/99 oddalił skargę D. i B. G. na decyzję z dnia [...] maja 1999 r., znak: [...],[...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi o naruszeniu art.170 i 171 p.p.s.a. w wyniku uznania, iż przepis ten ma w sprawie zastosowanie, podczas gdy przepis ten wszedł w życie już po wydaniu wyroku przez NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 25.01.2005r Sąd stwierdza, że w odniesieniu do orzeczeń wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny przed dniem 1 stycznia 2004 r. podobne rozwiązanie wprowadza art. 99 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271), który przewiduje, że ocena prawna wyrażona w takim orzeczeniu wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu oceną prawną wyrażoną w wyroku może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w prawem przewidzianym trybie. Zgodnie zaś z art. 170 ustawy wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana (por. B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005).
W orzecznictwie sądowadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż oddalenie skargi przez sąd administracyjny (a więc uznanie, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych) zamyka organom administracji publicznej drogę do stwierdzenia jej nieważności z uwagi na związanie organu prawomocnym orzeczeniem. Próby wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności stanowiłyby niedopuszczalną ingerencję organu w prawomocne orzeczenie Sądu, bowiem - jak już wskazano - Sąd z urzędu ma obowiązek ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji.
Zaznaczyć jednocześnie trzeba, że jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydawania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, iż decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 1999 r., znak: [...] była badana przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 25 stycznia 2001 r. sygn. akt II SA/Po 1082/99 oddalił skargę D. i B. G. stwierdzając, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i poprawnie udokumentowały powody oraz podstawy rozstrzygnięć. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa i dlatego, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sadzie Administracyjnym (Dz.U. 74 poz. 368 z późn. zm.) Sąd oddalił skargę.
Wyrokiem tym związany jest zarówno sąd, jak i organy orzekające w sprawie. Z uwagi na to związanie niedopuszczalne byłoby zatem wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe na względzie stwierdzić więc trzeba, iż w przedmiotowej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działający w nadzwyczajnym trybie zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 1999r.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), skargę jako bezzasadną należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło